ପ୍ରତାପତାପିତାରାତିଵର୍ଗଵ୍ଯାଖ୍ଯାତସଦ୍ଯଶାଃ
ତାଙ୍କର ପ୍ରଭାବରେ ଶତ୍ରୁମାନେ ଦମିତ ହୋଇଥିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କର କୀର୍ତ୍ତି ସବୁଠାରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହୋଇଗଲା।
ଯଶଃପୂରେଣ ସମଲିପ୍ତା ଦିଶୋ ଦଶ ସିତତ୍ଵିଷା
ତାଙ୍କର ନିର୍ମଳ ଯଶସ୍ୱୀ ଆଲୋକରେ ଦଶ ଦିଗ ଆବୃତ ହୋଇଗଲା।
ନାନାଦେଶାନ୍ସମାକ୍ରମ୍ଯ ଚତୁରଂଗବଲାନ୍ଵିତଃ
ସେ ଚତୁର୍ବିଧ ସେନା ସହିତ ବିଭିନ୍ନ ଦେଶକୁ ବଶ କରିଥିଲେ।
ଉତ୍କୃଷ୍ଟାନ୍ନୃପତୀନ୍ଵୀରୋ ଦଂଡଯିତ୍ଵା ବଲାଧିକାନ୍
ସେ ଶୂରବୀର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜାମାନେଙ୍କୁ ଦଣ୍ଡିତ କରି, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଥିଲେ।
ସ ଵିଜିତ୍ଯ ଦିଶଃ ସର୍ଵା ଗୃହୀତ୍ଵା ରତ୍ନସଂଚଯମ୍
ସେ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ବଶ କରି, ଅନେକ ରତ୍ନ ସଞ୍ଚୟ କରିଥିଲେ।
ତତ୍ରାଗତ୍ଯ ଚ କାକୁତ୍ସ୍ଥୋ ଯଜ୍ଞାଯୋତ୍ସୁକମାନସଃ 2.8.4.
ତାପରେ କାକୁତ୍ସ୍ଥ ସେଠାକୁ ଆସି, ଯଜ୍ଞ କରିବାକୁ ମନରେ ଆତୁର ହେଲେ।
ଵସିଷ୍ଠଂ ମୁନିମାଜ୍ଞାଯ ଵାମଦେଵଂ ଚ କଶ୍ଯପମ୍
ସେ ବସିଷ୍ଠ ମୁନି, ଭଳି ଭଳି ବାମଦେବ ଓ କଶ୍ୟପଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ।
ଅନ୍ଯାନପି ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠାନ୍ନାନାତୀର୍ଥସମାଶ୍ରିତାନ୍
ସେ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୁନିମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ବିଭିନ୍ନ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରୁ ଆସିଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଦେଖିଲେ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସ୍ଥିତାନ୍ସ ତାନ୍ସର୍ଵାନ୍ପ୍ରଦୀପ୍ତାନିଵ ପାଵକାନ୍ ନିଶ୍ଚକ୍ରାମ ଯଥାନ୍ଯାଯଂ ସ୍ଵଯମେଵ ମହାଯଶାଃ
ସେ ସମସ୍ତ ମୁନିମାନେଙ୍କୁ ଦେଖି, ଯେଉଁମାନେ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନି ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ସେ ମହାକୀର୍ତ୍ତି ନିଜେ ଯଥାଯଥ ଭାବେ ସେମାନଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ।
ତତୋ ଵିନୀତଵତ୍ସର୍ଵାନ୍କାକୁତ୍ସ୍ଥୋ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମାନ୍
ତାପରେ କାକୁତ୍ସ୍ଥ ସମସ୍ତ ଉତ୍ତମ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ବଡ଼ ଭକ୍ତି ସହିତ ନମସ୍କାର କଲେ।
ମୁନଯଃ ସର୍ଵ ଏଵୈତେ ଯୂଯଂ ଶୃଣୁତ ମଦ୍ଵଚଃ
ମୁନିମାନେ ଏବଂ ତୁମେ ସମସ୍ତେ, ମୋ କଥା ଶୁଣ।
ସାଂପ୍ରତଂ ମାମକୋ ଯଜ୍ଞୋ ଯୁକ୍ତଃ ସ୍ଯାନ୍ମୁନିସତ୍ତମାଃ
ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏବେ ମୋର ଯଜ୍ଞ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇଯାଇଛି।
ସାଂପ୍ରତଂ କୁରୁ ତଂ ଯତ୍ନାନ୍ମା ଵିଲଂବଂ ଵୃଥା କୃଥାଃ
ଏହିବେ, ଏହାକୁ ଉତ୍ସାହ ସହ କର; ଅନାବଶ୍ୟକ ଦେରି କରିନାହ।
ଅଗସ୍ତ୍ଯ ଉଵାଚ ନାନାସଂଭାରମଧୁରଂ କୃତସର୍ଵସ୍ଵଦକ୍ଷିଣମ୍
ଅଗସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ: ବିଭିନ୍ନ ସାମଗ୍ରୀରେ ମଧୁର ଏହି ଯଜ୍ଞ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇଥିଲା, ସମସ୍ତ ଦାନ ଯଥାଯଥ ଭାବେ ଦିଆଯାଇଥିଲା।
ନାନାଵିଧେନ ଦାନେନ ମୁନିସଂତୋଷହର୍ଷକୃତ୍
ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ଦାନ ଦେଇ ସେ ମୁନିମାନେଙ୍କୁ ଖୁସି ଓ ସନ୍ତୋଷ ପ୍ରଦାନ କଲେ।
ତେଷୁ ଵିଶ୍ଵେଷୁ ଯାତେଷୁ ପୂଜିତେଷୁ ଗୃହାନ୍ସ୍ଵକାନ୍ 2.8.4.
ସେଇ ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ପୂଜା ପାଇ ନିଜ ନିଜ ଘରକୁ ଫେରିଗଲେ।
ତେନ ଯଜ୍ଞେନ ଵିଧିଵଦ୍ଵିହିତେନ ନରେଶ୍ଵରଃ
ସେ ଯଜ୍ଞଟିକୁ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ କରି, ରାଜା ଏହା ଦ୍ୱାରା—
ତତ୍ରାଂତରେ ସମଭ୍ଯାଯାନ୍ମୁନିର୍ଯମଵତାଂ ଵରଃ
ଏହି ସମୟରେ ତପସ୍ବୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସ୍ରେଷ୍ଠ ଯମ ଏଠାକୁ ଆସିଲେ।
ଦକ୍ଷିଣାର୍ଥଂ ଗୁରୋର୍ଦ୍ଧୀମାନ୍ପାଵିତୁଂ ତଂ ନରେଶ୍ଵରମ୍
ବୁଦ୍ଧିମାନ ଯମ, ରାଜାଙ୍କୁ ପବିତ୍ର କରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଗୁରୁଙ୍କ ପାଇଁ ଦକ୍ଷିଣା ନେବାକୁ ଆସିଥିଲେ।
ମଦ୍ଦକ୍ଷିଣେତି ଗୁରୁଣା ନିର୍ବନ୍ଧାଦ୍ଯାଚିତୋ ରୁଷା ରଘୁଂ ଭୂପାଲତିଲକଂ ଦତ୍ତସର୍ଵସ୍ଵଦକ୍ଷିଣମ୍
‘ମୋ ଦକ୍ଷିଣା ଦିଅ’ ବୋଲି ଗୁରୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅନୁରୋଧ ହେବା ପରେ, ଭୂପାଳମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ରତ୍ନ ରଘୁ ସମସ୍ତ ସମ୍ପତ୍ତି ଦକ୍ଷିଣା ଭାବେ ଦେଇଦେଲେ।
ତମାଗତମଭିପ୍ରେତ୍ଯ ରଘୁରାଦରତସ୍ତଦା ସପର୍ଯ୍ଯାସୀତ୍ତସ୍ଯ ସର୍ଵା ମୃତ୍ପାତ୍ରଵିହିତକ୍ରିଯା
ସେ ଯେତେବେଳେ ଆସିଲେ, ରଘୁ ସମ୍ମାନ ସହିତ ତାଙ୍କୁ ସ୍ୱାଗତ କଲେ ଓ ମାଟିର ପାତ୍ରରେ ସମସ୍ତ ନିୟମିତ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ।
ପୂଜାସଂଭାରମାଲୋକ୍ଯ ତାଦୃଶଂ ତଂ ମୁନୀଶ୍ଵରଃ ଉଵାଚ ମଧୁରଂ ଵାକ୍ଯଂ ଵାକ୍ଯଜ୍ଞାନଵିଶାରଦଃ
ଏପରି ପୂଜାର ବ୍ୟବସ୍ଥା ଦେଖି, ମହାମୁନି ଶବ୍ଦର ଜ୍ଞାନରେ ପାରଙ୍ଗତ, ମିଷ୍ଟି କଥା କହିଲେ।
ଗୁର୍ଵର୍ଥାହରଣାଯୈଵ ଦତ୍ତସର୍ଵସ୍ଵଦକ୍ଷିଣମ୍
ଗୁରୁଙ୍କ ଦକ୍ଷିଣା ପାଇଁ ସେ ସମସ୍ତ ସମ୍ପତ୍ତି ଦାନ କରିଥିଲେ।
କ୍ଷଣଂ ଧ୍ଯାତ୍ଵାଽବ୍ରଵୀଦେନଂ ଵିନଯାଦ୍ଵିହିତାଂଜଲିଃ
କିଛି ଖଣ୍ଡ ଧ୍ୟାନ କରି, ନମ୍ରତା ସହିତ ହାତ ଜୋଡି ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଯାଵଦ୍ଯତିଷ୍ଯେ ଭଗଵନ୍ଭଵଦର୍ଥାର୍ଥମୁଚ୍ଚକୈଃ ।। 2.8.4.
ଭଗବନ୍ତ, ମୁଁ ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମର୍ଥ ହେବି, ଆପଣଙ୍କ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ଦେଇ ଚେଷ୍ଟା କରିବି।
ପ୍ରତସ୍ଥେ ଚ ରଘୁସ୍ତତ୍ର କୁବେରଵିଜିଗୀଷଯା
ତାପରେ ରଘୁ କୁବେରଙ୍କୁ ଜିତିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ସେଠାକୁ ଯାତ୍ରା କଲେ।
ତମାଯାଂତଂ କୁବେରୋଽଥ ଵିଜ୍ଞାପ୍ଯ ଵଚନୋଦିତୈଃ
ସେ ଯେତେବେଳେ ଆସୁଥିଲେ, କୁବେର କଥା ଶୁଣି ସବୁ ବୁଝିଗଲେ।
ସ୍ଵର୍ଣଵୃଷ୍ଟିରଭୂଦ୍ଯତ୍ର ସା ସ୍ଵର୍ଣଖନିରୁତ୍ତମା
ସେଠାରେ ସୁନା ବର୍ଷା ହେଲା, ଏହିଠାରେ ସବୁଠୁ ଉତ୍ତମ ସୁନା ଖଣି ଥିଲା।
ତସ୍ମୈ ସମର୍ପଯାମାସ ତାଂ ରଘୁଃ ଖନିମୁତ୍ତମାମ୍
ରଘୁ ସେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଖଣିକୁ ତାଙ୍କୁ ଦେଇଦେଲେ।
ରାଜ୍ଞେ ନିଵେଦଯାମାସ ସର୍ଵମନ୍ଯଦ୍ଗୁଣାଧିକଃ
ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ଉତ୍ତମ ବସ୍ତୁ ରାଜାଙ୍କୁ ଜଣାଇଦେଲେ।