ପିତର୍ଯୁପରତେ ତସ୍ଯାଃ କନ୍ଯାଯାଃ ସା ଜନନ୍ଯପି
ତାହାର ବାପା ଚାଲିଯିବା ପରେ, ସେ ଝିଅର ମାଁ ମଧ୍ୟ ଏହି ସଂସାର ଛାଡିଦେଲେ।
ଧର୍ମୋଯଂ ସହଚାରିଣ୍ଯା ଜୀଵତାଜୀଵତାପି ଵା
ନୀତି ଏହି: ସହଧର୍ମିଣୀ ଜୀବିତ କିମ୍ବା ମୃତ, ଯେପରି ହେଉ, ଏହା ନିୟମ।
ନାପତ୍ଯଂ ପାତି ନୋ ମାତା ନ ପିତା ନୈଵ ବାଂଧଵାଃ
ସନ୍ତାନ, ମାଁ, ବାପା କିମ୍ବା ଆଉ କୌଣସି ଆତ୍ମୀୟ ରକ୍ଷା କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ।
ସୁଲକ୍ଷଣାପି ଦୁଃଖାର୍ତା ପିତ୍ରୋଃ ପଂଚତ୍ଵମାପ୍ତଯୋଃ
ସେ ଭଲ ଗୁଣବତୀ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଦୁହେଁ ମାତାପିତା ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ଦୁଃଖରେ ଭାସିଗଲେ।
ଚିଂତାମଵାପ ମହତୀମନାଥା ଦୈନ୍ଯମାଗତା
ଏବେ ସେ ଅନାଥ ହୋଇ, ଭୟଙ୍କର ଚିନ୍ତା ଓ ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
ଦୁସ୍ତରଂ ପାରମାପ୍ସ୍ଯାମି ସ୍ତ୍ରୀତ୍ଵଂ ସର୍ଵାଭିଭାଵି ଯତ୍
ମୁଁ କିପରି ଏହି ଦୁର୍ଜୟ ଓ ଦୁର୍ଗମ ନାରୀ ଜୀବନକୁ ଅଟେଇପାରିବି?
ତଦଦତ୍ତା କଥଂ ସ୍ଵୈରମହମନ୍ଯଂ ଵରଂ ଵୃଣେ
ମୋତେ କେହି ଦେଇନଥିବାବେଳେ, ମୁଁ କିପରି ନିଜେ ମନରେ ଅନ୍ୟ କାହାକୁ ବରଣ କରିପାରିବି?
ସ୍ଵାଧୀନୋପି ନ ତତ୍ତେନ ଵୃତେନାପି ହି କିଂ ଭଵେତ୍ 4.1.47.
ମୁଁ ନିଜେ ସ୍ୱାଧୀନ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଏପରି ବରା ନେଇ କ'ଣ ଲାଭ ହେବ?
ଯୁଵଭିର୍ବହୁଭିର୍ନିତ୍ଯଂ ପ୍ରାର୍ଥିତାପି ମୁହୁର୍ମୁହୁଃ
ତୁମେମାନେ ବହୁ ଥିଲେ, ଯୁବକ ଥିଲେ, ଆଉ ବାରମ୍ବାର ମୋତେ ଚାହିଁଥିଲେ,
ପିତ୍ରୋରୁପରତିଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵାତ୍ସଲ୍ଯଂ ଚ ତଥାଵିଧମ୍
ମୋର ମାତାପିତାଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ଓ ସେମାନଙ୍କର ଗଭୀର ସ୍ନେହ ଦେଖି,
ଯାଭ୍ଯାମୁତ୍ପାଦିତା ଚାହଂ ଯାଭ୍ଯାଂ ଚ ପରିପାଲିତା
ଯେଉଁମାନେ ମୋତେ ଜନ୍ମ ଦେଇଥିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ମୋତେ ରକ୍ଷା କରିଥିଲେ,
ଅହୋ ଦେହୋପ୍ଯହୋଂଗତ୍ଵଂ ଯଥା ପିତ୍ରୋଃ ପୁରୋ ମମ
ହାୟ, ଏହି ଶରୀର ଓ ମୋର ଅସ୍ତିତ୍ୱ ମଧ୍ୟ ମୋର ମାତାପିତାଙ୍କ ପାଖରେ ଥିଲା।
ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯଂ ଦୃଢଂ କୃତ୍ଵା ତପ ଉଗ୍ରଂ ଚଚାର ହ
ସେ ଦୃଢ଼ ନିଷ୍ଠାରେ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ଧରି, କଠିନ ତପସ୍ୟା କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ତସ୍ଯାଂ ତପସ୍ଯମାନାଯାମେକାଚ୍ଛାଗୀ ଲଘୀଯସୀ
ସେ ତପସ୍ୟା କରୁଥିବାବେଳେ, ପ୍ରତିଦିନ ଏକ ହଳକା ଖାଦ୍ୟରେ ନିର୍ଭର କରୁଥିଲେ।
ତୃଣପର୍ଣାଦିକଂ କିଂଚିତ୍ସାଯମଭ୍ଯଵହୃତ୍ଯ ସା
ସେ ସନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ କିଛି ଘାସ, ପତ୍ର ଓ ଏମିତି ଅଲ୍ପ ଖାଇଥିଲେ।
ତତ ଇତ୍ଥଂ ଵ୍ଯତୀତାସୁ ପଂଚଷା ସୁସମାସୁ ଚ
ଏଭଳି ଭାବେ ପାଞ୍ଚ କିମ୍ବା ଛଅ ବର୍ଷ ସୁନିୟମରେ କଟିଗଲା।
ସନ୍ନିଧାଵୁତ୍ତରାର୍କସ୍ଯ ତପସ୍ଯତୀଂ ସୁଲକ୍ଷଣାମ୍
ଉତ୍ତରାର୍କ (ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ତ) ସମୟରେ, ସେ ଗୁଣବତୀ ଝିଅ ତପସ୍ୟା କରୁଥିଲେ।
ତତୋ ଗିରିଜଯା ଶଂଭୁର୍ଵିଜ୍ଞପ୍ତଃ କରୁଣାତ୍ମନା 4.1.47.
ତାପରେ, ଦୟାମୟ ଶିବଙ୍କୁ ଗିରିଜା ଅନୁରୋଧ କଲେ।
ଶର୍ଵାଣୀଗିରମାକର୍ଣ୍ଯ ତତଃ ଶର୍ଵଃ କୃପାନିଧିଃ
ଶର୍ବାଣୀଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ପରେ ଶର୍ବ, ଦୟାର ସାଗର,
ସୁଲକ୍ଷଣେ ପ୍ରସନ୍ନୋସ୍ମି ଵରଂ ଵରଯ ସୁଵ୍ରତେ
ସୁଭାଗ୍ୟବତୀ, ମୁଁ ତୁମରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲି; ଧର୍ମନିଷ୍ଠା ନାରୀ, ତୁମେ ଏକ ଆଶୀର୍ବାଦ ଚାହିଁବା।
ସାପି ଶଂଭୋର୍ଗିରଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ମୁଖପୀଯୂଷଵର୍ଷିଣୀମ୍
ସେ ମଧୁର ମୁଖରୁ ଝରୁଥିବା ଅମୃତ ସମ କଥା ଶୁଣି,
ତ୍ର୍ଯକ୍ଷଂ ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷମାଵୀକ୍ଷ୍ଯ ଵରଦାନୋନ୍ମୁଖଂ ପୁରଃ
ତିନି ଆଖିଅଳି ଭଗବାନ୍କୁ ସାମ୍ନାସାମ୍ନି ଦେଖି, ଯିଏ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେବାକୁ ଉତ୍ସୁକ,
କିଂ ଵୃଣେ ଯାଵଦିତ୍ଥଂ ସା ଚିଂତଯେଚ୍ଚାରୁମଧ୍ଯମା
ସେ ଚାରୁ ମଧ୍ୟମା ନାରୀ ଭାବିଲେ, 'ମୁଁ କଣ ଚାହିଁବି?'
ଆତ୍ମାର୍ଥଂ ଜୀଵଲୋକେସ୍ମିନ୍କୋ ନ ଜୀଵତି ମାନଵଃ
'ଏହି ଜୀବଜଗତରେ କେହି ନିଜ ପାଇଁ ବଞ୍ଚେ ନାହିଁ।'
ଅନଯା ମତ୍ତପୋଵୃତ୍ତି ସାକ୍ଷିଣ୍ଯା ବହ୍ଵନେହସମ୍
'ମୋର ଏହି ତପସ୍ୟା ଦେଖି, ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବଡ଼ ଉପକାର ହେଉ।'
ପରାମୃଶ୍ଯ ମନସ୍ଯେତତ୍ପ୍ରାହ ତ୍ର୍ଯକ୍ଷଂ ସୁଲକ୍ଷଣା
ମନରେ ଏହି ଭାବ ଆଣି, ସୁଭାଗ୍ୟବତୀ ତିନି ଆଖିଅଳିଙ୍କୁ କହିଲେ:
ଅଜଶାଵୀ ଵରାକ୍ଯେଷା ତର୍ହି ପ୍ରାଗନୁଗୃହ୍ଯତାମ୍
'ଏହି ଦୁଃଖିନୀ ମେଖେନିକୁ ପ୍ରଥମେ ଦୟା କର।'
ଇତି ଵାଚଂ ନିଶମ୍ଯେଶଃ ପରୋପକୃତିଶାଲିନୀମ୍ 4.1.47.
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଅନ୍ୟଙ୍କ ଉପକାରରେ ଆନନ୍ଦ ପାଉଥିବା ପ୍ରଭୁ,
ଦେଵଦଵସ୍ତତଃ ପ୍ରାହ ଦେଵି ପଶ୍ଯ ଗିରୀଂଦ୍ରଜେ
ତାପରେ ଦେବତା ଦେବୀଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ପାହାଡ଼ର କନ୍ୟା, ଦେଖ।'
ତେ ଧନ୍ଯାଃ ସର୍ଵଲୋକେଷୁ ସର୍ଵଧର୍ମାଶ୍ରଯାଶ୍ଚ ତେ
ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ସେମାନେ ଧନ୍ୟ, ଯେଉଁମାନେ ସମସ୍ତ ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍;