ହଂସତ୍ଵଂ ତସ୍ଯ ସୂର୍ଯସ୍ଯ ତଦା ସଫଲତାମଗାତ୍
ସେ ସମୟରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କର ହଂସ ରୂପ ନିଜ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପୂରଣ କଲା।
ଅଥ କାଶୀଂ ସମାସାଦ୍ଯ ରଵିରଂତର୍ବହିଶ୍ଚରନ୍
ତାପରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ କାଶୀକୁ ପହଞ୍ଚି, ଭିତରେ ଓ ବାହାରେ ଚଳିଲେ।
ଵିଭାଵସୁର୍ଵସନ୍କାଶ୍ଯାଂ ନାନାରୂପେଣ ଵତ୍ସରମ୍
ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦେବତା କାଶୀରେ ବିଭିନ୍ନ ରୂପ ନେଇ ଏକ ବର୍ଷ ରହିଲେ।
କଦାଚିଦତିଥିର୍ଭୂତୋ ଦୁର୍ଲଭଂ ପ୍ରାର୍ଥଯନ୍ରଵିଃ
କେବେ କେବେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅତିଥି ହେଇ, ଦୁର୍ଲଭ ଜିନିଷ ଚାହିଲେ।
କଦାଚିଦ୍ଯାଚକୋ ଜାତୋ ବହୁଦୋପି କଦାପ୍ଯଭୂତ୍
କେବେ କେବେ ସେ ଭିକ୍ଷା ମାଗିବାକୁ ଲାଗିଲେ; ଅନେକ ଥର ଏହା ହେଲା, କେବେ କେବେ ହେଲାନି।
ଵେଦବାହ୍ଯାଂ କ୍ରିଯାଂ ଚାପି କଦାଚିତ୍ପ୍ରତ୍ଯପାଦଯତ୍
କେବେ କେବେ ସେ ବେଦର ବାହାର ଦିନିଆ କାମ କଲେ।
କଦାଚିଜ୍ଜଟିଲୋ ଜାତଃ କଦାଚିଚ୍ଚ ଦିଗଂବରଃ
କେବେ କେବେ ସେ ଜଟା ଧାରଣ କଲେ, କେବେ କେବେ ନିର୍ବସ୍ତ୍ର ହେଲେ।
ସର୍ଵପାଷଂଡଧର୍ମଜ୍ଞଃ କଦାଚିଦ୍ବ୍ରହ୍ମଵାଦ୍ଯଭୂତ୍
ସମସ୍ତ ପାଷଣ୍ଡ ଧର୍ମ ଜାଣି, କେବେ କେବେ ସେ ବ୍ରହ୍ମ ଉପଦେଶକ ହେଲେ।
ନାନାଵ୍ରତୋପଦେଶୈଶ୍ଚ କଦାଚିତ୍ସ ପତିଵ୍ରତାଃ
ବିଭିନ୍ନ ବ୍ରତ ଶିଖାଇ, କେବେ କେବେ ସେ ପତିବ୍ରତା ମହିଳାଙ୍କୁ ନେତୃତ୍ୱ ଦେଲେ।
କାପାଲିକ ଵ୍ରତଧରଃ କଦାଚିଚ୍ଚାଭଵଦ୍ଦ୍ଵିଜଃ 4.1.46.
କେବେ କେବେ ସେ କାପାଳିକ ବ୍ରତ ଧାରଣ କଲେ, କେବେ କେବେ ଦ୍ୱିଜ ହେଲେ।
କ୍ଵଚିଦ୍ଵିପ୍ରଃ କ୍ଵଚିଦ୍ରାଜପୁତ୍ରୋ ଵୈଶ୍ଯୋଂତ୍ଯଜଃ କ୍ଵଚିତ
କେବେ କେବେ ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, କେବେ କେବେ ରାଜପୁତ୍ର, କେବେ କେବେ ବ୍ୟବସାୟୀ, କେବେ କେବେ ନିମ୍ନଜାତି ହେଲେ।
ଯତିଃ କଦାଚିଦିତି ସରୂପୈରଭ୍ରାମଯଜ୍ଜନାନ୍
କେବେ କେବେ ସେ ଯତି ହେଲେ; ଏଭଳି ବିଭିନ୍ନ ରୂପ ନେଇ ଲୋକଙ୍କୁ ଭ୍ରମିତ କଲେ।
ଇତି ନାନାଵିଧୈ ରୂପୈଶ୍ଚରନ୍କାଶ୍ଯାଂ ଗ୍ରହେଶ୍ଵରଃ
ଏଭଳି ନାନା ପ୍ରକାର ରୂପ ନେଇ, ଗ୍ରହମାନ୍ୟ ସୂର୍ଯ୍ୟ କାଶୀରେ ଚଳିଲେ।
ତତୋ ନିନିଂଦ ଚାତ୍ମାନଂ ଚିଂତାର୍ତଃ କଶ୍ଯପାତ୍ମଜଃ
ତାପରେ କଶ୍ୟପଙ୍କ ପୁଅ ଚିନ୍ତାରେ ଦୁଃଖିତ ହେଇ, ନିଜକୁ ନିନ୍ଦା କଲେ।
ଅନିଷ୍ପାଦିତକାର୍ଯାର୍ଥେ ମଯି ସାମାନ୍ଯଭୃତ୍ଯଵତ୍
ନିଜ କାମ ସଫଳ ହେଇନଥିବାରୁ, ସେ ନିଜକୁ ସାଧାରଣ ଚାକରିଆ ଭାବିଲେ।
କୋପମପ୍ଯୁରରୀକୃତ୍ଯ ଯଦି ଯାଯାଂ କଥଂଚନ
କ୍ରୋଧକୁ ଗ୍ରହଣ କରି, କିପରି ଯାଇପାରିବି ବିଚାର କଲେ।
ଅଥୋଂକୃତ୍ଯାଵହେଲଂ ଵା ଯାମି ଚେଚ୍ଚ କଥଂଚନ
ଯଦି କିଛି ଅବହେଳା କିମ୍ବା ଅସାବଧାନତାରେ ମୁଁ ଏଠାରୁ ଯାଏଁ, ତେବେ—
ହରକୋପାନଲେ ନୂନଂ ଯଦି ଯାତଃ ପତଂଗତାମ୍
ଯଦି ମୁଁ ନିଶ୍ଚୟ ହରଙ୍କ କ୍ରୋଧର ଅଗ୍ନିରେ ପୋଡ଼ି ଦୀପାପରା ଭଳି ନଷ୍ଟ ହେଉଛି—
ସ୍ଥାସ୍ଯାମ୍ଯତ୍ରୈଵ ତନ୍ନିତ୍ଯଂ ନ ତ୍ଯକ୍ଷ୍ଯାମି କଦାଚନ
ତଥାପି ମୁଁ ସଦା ଏଠି ରହିବି; ଏଠାକୁ କେବେ ଛାଡ଼ିବି ନାହିଁ।
ପୁରଃ ପୁରାରେଃ କାଯାର୍ଥମନିଵେଦ୍ଯେହ ତିଷ୍ଠତଃ 4.1.46.
ପୁରାରୀଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଦେହର କୌଣସି କାମନା ଉପସ୍ଥାପନା କରିନଥିବା ବେଳେ ମୁଁ ଏଠି ଦଢ଼ ହୋଇ ରହିଛି।
ଅନ୍ଯାନ୍ଯପି ଚ ପାପାନି ମହାଂତ୍ଯଲ୍ପାନି ଯାନି ଚ
ଏହାଛଡ଼ା ଅନ୍ୟ ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ପାପ ଅଛି, ବଡ଼ କିମ୍ବା ଛୋଟ—
ବୁଦ୍ଧିପୂର୍ଵଂ ମଯା ଚୈତନ୍ନ ପାପଂ ସମୁପାର୍ଜିତମ୍
ସେହି ପାପଗୁଡ଼ିକୁ ମୁଁ ଜାଣି-ସୁଣି କେବେ କରିନାହିଁ।
ଧର୍ମୋ ହି ରକ୍ଷିତୋ ଯେନ ଦେହେ ସତ୍ଵରଗତ୍ଵରେ
ଯିଏ ନୀତିକୁ ରକ୍ଷା କରେ, ସେ ଦେହରେ କିମ୍ବା ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ଚଳନରେ ହେଉ, ସେଠି ନୀତି ରହିଥାଏ।
ରକ୍ଷଣୀଯୋ ଯଦି ଭଵେତ୍କାମଃ କାମାରିଣା କଥମ୍
ଯଦି ରକ୍ଷା ଆବଶ୍ୟକ, ତେବେ ଅଭିଲାଷର ଶତ୍ରୁ ତାହା କେମିତି କରିପାରିବେ?
ଅର୍ଥଶ୍ଚେତ୍ସର୍ଵଥାରକ୍ଷ୍ଯ ଇତି କୈଶ୍ଚିଦୁଦାହୃତମ୍
କିଛି ଲୋକ କହିଛନ୍ତି, ସମସ୍ତ ଉପରେ ଧନକୁ ରକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ।
ଧର୍ମସ୍ତୁ ରକ୍ଷିତଃ ସର୍ଵୈରପିଦେହଵ୍ଯଯେନ ଚ
କିନ୍ତୁ ଧର୍ମକୁ ସମସ୍ତେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି, ଦେହ ହରାଇଲେ ମଧ୍ୟ।
ଅଯମେଵ ହି ଵୈ ଧର୍ମଃ କାଶୀସେଵନସଂଭଵଃ
ଏହିଠାରେ କାଶୀ ସେବାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଯେଉଁ ଧର୍ମ, ସେଇ ଏକମାତ୍ର ସତ୍ୟ ଧର୍ମ।
ଅଵାପ୍ଯ କାଶୀଂ ଦୁଷ୍ପ୍ରାପାଂ କୋ ଜହାତି ସଚେତନଃ
ଏତେ କଷ୍ଟରେ ପ୍ରାପ୍ତ କାଶୀକୁ ପାଇଁ, ସଚେତନ ଲୋକ କିଏ ଛାଡ଼ିପାରିବ?
ଵାରାଣସୀଂ ସମୁତ୍ସୃଜ୍ଯ ଯସ୍ତ୍ଵନ୍ଯତ୍ର ଯିଯାସତି
ଯିଏ ବାରାଣସୀକୁ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କେଉଁଠି ଯିବାକୁ ଚାହେଁ—
ପୁତ୍ରମିତ୍ରକଲତ୍ରାଣି କ୍ଷେତ୍ରାଣି ଚ ଧନାନି ଚ 4.1.46.
ପୁଅ, ବନ୍ଧୁ, ଭାର୍ଯ୍ୟା, ଜମି କିମ୍ବା ଧନ ପାଇଁ—