କାଶୀପ୍ରଵୃତ୍ତିଂ ଜିଜ୍ଞାସୁଃ ପ୍ରାହିଣୋଦଂଶୁମାଲିନମ୍
କାଶୀର ଘଟଣାଗୁଡିକ ଜାଣିବାକୁ ଚାହିଁ, ସେ ଅଂଶୁମାଳୀଙ୍କୁ ପଠାଇଲେ।
ଦେଵଦେଵ ଉଵାଚ ସପ୍ତାଶ୍ଵ ତ୍ଵରିତୋ ଯାହି ପୁରୀଂ ଵାରାଣସୀଂ ଶୁଭାମ୍
ଦେବଦେବ କହିଲେ: 'ସପ୍ତାଶ୍ୱ, ଶୀଘ୍ର ଭାବେ ଶୁଭ ବାରାଣସୀ ପୁରକୁ ଯାଅ।'
ତସ୍ଯ ଧର୍ମଵିରୋଧେନ ଯଥାତତ୍କ୍ଷେତ୍ରମୁଦ୍ଵସେତ୍
ଯଦି ଧର୍ମବିରୋଧରେ କେହି ସେ କ୍ଷେତ୍ରରୁ ବାହାରିବାକୁ ପଡ଼େ,
ଧର୍ମମାର୍ଗ ପ୍ରଵୃତ୍ତସ୍ଯ କ୍ରିଯତେ ଯାଵମାନନା
ଧର୍ମର ପଥରେ ଚାଲୁଥିବା ଲୋକ ପ୍ରତି ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅବମାନ ରହିଥାଏ,
ତଵବୁଦ୍ଧିଵିକାସେନ ଚ୍ଯଵତେ ଚେତ୍ସ ଧର୍ମତଃ
ତୁମର ବୁଦ୍ଧି ଉନ୍ନତି ଦ୍ୱାରା ଯଦି ସେ ଧର୍ମରୁ ବିଚ୍ୟୁତ ହେଉଛି,
କାମକ୍ରୋଧୌ ଲୋଭମୋହୌ ମତ୍ସରାହଂକୃତୀ ଅପି
ଇଚ୍ଛା ଓ କ୍ରୋଧ, ଲୋଭ ଓ ମୋହ, ଇର୍ଷ୍ୟା ଓ ଅହଂକାର ମଧ୍ୟ—
ଯାଵଦ୍ଧର୍ମେ ସ୍ଥିରାବୁଦ୍ଧିର୍ଯାଵଦ୍ଧର୍ମେସ୍ଥିରଂ ମନଃ
ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବୁଦ୍ଧି ଧର୍ମରେ ଦୃଢ଼ ରହିଥାଏ, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମନ ଧର୍ମରେ ଦୃଢ଼ ରହିଥାଏ,
ସର୍ଵେଷାମିହ ଜଂତୂନାଂ ତ୍ଵଂ ଵେତ୍ସି ବ୍ରଧ୍ନଚେଷ୍ଟିତମ୍
ଏଠାରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ, କାଷ୍ଠିତଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ କେବଳ ତୁମେ ଜାଣିପାରିବ।
ରଵିରାଦାଯ ଦେଵାଜ୍ଞାଂ ମୂର୍ତିମନ୍ଯାଂ ପ୍ରକଲ୍ପ୍ଯ ଚ
ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କର ଆଜ୍ଞା ପାଇଁ, ଏକ ନୂତନ ରୂପ ତିଆରି କଲେ।
ମନସାତୀଵଲୋଲୋଽଭୂତ୍କାଶୀଦର୍ଶନଲାଲସଃ 4.1.46.
ତାଙ୍କର ମନ ଅତି ଅସ୍ଥିର ହେଲା, କାଶୀ ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆଗ୍ରହୀ ହେଲେ।
ହଂସତ୍ଵଂ ତସ୍ଯ ସୂର୍ଯସ୍ଯ ତଦା ସଫଲତାମଗାତ୍
ସେ ସମୟରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କର ହଂସ ରୂପ ନିଜ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପୂରଣ କଲା।
ଅଥ କାଶୀଂ ସମାସାଦ୍ଯ ରଵିରଂତର୍ବହିଶ୍ଚରନ୍
ତାପରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ କାଶୀକୁ ପହଞ୍ଚି, ଭିତରେ ଓ ବାହାରେ ଚଳିଲେ।
ଵିଭାଵସୁର୍ଵସନ୍କାଶ୍ଯାଂ ନାନାରୂପେଣ ଵତ୍ସରମ୍
ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦେବତା କାଶୀରେ ବିଭିନ୍ନ ରୂପ ନେଇ ଏକ ବର୍ଷ ରହିଲେ।
କଦାଚିଦତିଥିର୍ଭୂତୋ ଦୁର୍ଲଭଂ ପ୍ରାର୍ଥଯନ୍ରଵିଃ
କେବେ କେବେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅତିଥି ହେଇ, ଦୁର୍ଲଭ ଜିନିଷ ଚାହିଲେ।
କଦାଚିଦ୍ଯାଚକୋ ଜାତୋ ବହୁଦୋପି କଦାପ୍ଯଭୂତ୍
କେବେ କେବେ ସେ ଭିକ୍ଷା ମାଗିବାକୁ ଲାଗିଲେ; ଅନେକ ଥର ଏହା ହେଲା, କେବେ କେବେ ହେଲାନି।
ଵେଦବାହ୍ଯାଂ କ୍ରିଯାଂ ଚାପି କଦାଚିତ୍ପ୍ରତ୍ଯପାଦଯତ୍
କେବେ କେବେ ସେ ବେଦର ବାହାର ଦିନିଆ କାମ କଲେ।
କଦାଚିଜ୍ଜଟିଲୋ ଜାତଃ କଦାଚିଚ୍ଚ ଦିଗଂବରଃ
କେବେ କେବେ ସେ ଜଟା ଧାରଣ କଲେ, କେବେ କେବେ ନିର୍ବସ୍ତ୍ର ହେଲେ।
ସର୍ଵପାଷଂଡଧର୍ମଜ୍ଞଃ କଦାଚିଦ୍ବ୍ରହ୍ମଵାଦ୍ଯଭୂତ୍
ସମସ୍ତ ପାଷଣ୍ଡ ଧର୍ମ ଜାଣି, କେବେ କେବେ ସେ ବ୍ରହ୍ମ ଉପଦେଶକ ହେଲେ।
ନାନାଵ୍ରତୋପଦେଶୈଶ୍ଚ କଦାଚିତ୍ସ ପତିଵ୍ରତାଃ
ବିଭିନ୍ନ ବ୍ରତ ଶିଖାଇ, କେବେ କେବେ ସେ ପତିବ୍ରତା ମହିଳାଙ୍କୁ ନେତୃତ୍ୱ ଦେଲେ।
କାପାଲିକ ଵ୍ରତଧରଃ କଦାଚିଚ୍ଚାଭଵଦ୍ଦ୍ଵିଜଃ 4.1.46.
କେବେ କେବେ ସେ କାପାଳିକ ବ୍ରତ ଧାରଣ କଲେ, କେବେ କେବେ ଦ୍ୱିଜ ହେଲେ।
କ୍ଵଚିଦ୍ଵିପ୍ରଃ କ୍ଵଚିଦ୍ରାଜପୁତ୍ରୋ ଵୈଶ୍ଯୋଂତ୍ଯଜଃ କ୍ଵଚିତ
କେବେ କେବେ ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, କେବେ କେବେ ରାଜପୁତ୍ର, କେବେ କେବେ ବ୍ୟବସାୟୀ, କେବେ କେବେ ନିମ୍ନଜାତି ହେଲେ।
ଯତିଃ କଦାଚିଦିତି ସରୂପୈରଭ୍ରାମଯଜ୍ଜନାନ୍
କେବେ କେବେ ସେ ଯତି ହେଲେ; ଏଭଳି ବିଭିନ୍ନ ରୂପ ନେଇ ଲୋକଙ୍କୁ ଭ୍ରମିତ କଲେ।
ଇତି ନାନାଵିଧୈ ରୂପୈଶ୍ଚରନ୍କାଶ୍ଯାଂ ଗ୍ରହେଶ୍ଵରଃ
ଏଭଳି ନାନା ପ୍ରକାର ରୂପ ନେଇ, ଗ୍ରହମାନ୍ୟ ସୂର୍ଯ୍ୟ କାଶୀରେ ଚଳିଲେ।
ତତୋ ନିନିଂଦ ଚାତ୍ମାନଂ ଚିଂତାର୍ତଃ କଶ୍ଯପାତ୍ମଜଃ
ତାପରେ କଶ୍ୟପଙ୍କ ପୁଅ ଚିନ୍ତାରେ ଦୁଃଖିତ ହେଇ, ନିଜକୁ ନିନ୍ଦା କଲେ।
ଅନିଷ୍ପାଦିତକାର୍ଯାର୍ଥେ ମଯି ସାମାନ୍ଯଭୃତ୍ଯଵତ୍
ନିଜ କାମ ସଫଳ ହେଇନଥିବାରୁ, ସେ ନିଜକୁ ସାଧାରଣ ଚାକରିଆ ଭାବିଲେ।
କୋପମପ୍ଯୁରରୀକୃତ୍ଯ ଯଦି ଯାଯାଂ କଥଂଚନ
କ୍ରୋଧକୁ ଗ୍ରହଣ କରି, କିପରି ଯାଇପାରିବି ବିଚାର କଲେ।
ଅଥୋଂକୃତ୍ଯାଵହେଲଂ ଵା ଯାମି ଚେଚ୍ଚ କଥଂଚନ
ଯଦି କିଛି ଅବହେଳା କିମ୍ବା ଅସାବଧାନତାରେ ମୁଁ ଏଠାରୁ ଯାଏଁ, ତେବେ—
ହରକୋପାନଲେ ନୂନଂ ଯଦି ଯାତଃ ପତଂଗତାମ୍
ଯଦି ମୁଁ ନିଶ୍ଚୟ ହରଙ୍କ କ୍ରୋଧର ଅଗ୍ନିରେ ପୋଡ଼ି ଦୀପାପରା ଭଳି ନଷ୍ଟ ହେଉଛି—
ସ୍ଥାସ୍ଯାମ୍ଯତ୍ରୈଵ ତନ୍ନିତ୍ଯଂ ନ ତ୍ଯକ୍ଷ୍ଯାମି କଦାଚନ
ତଥାପି ମୁଁ ସଦା ଏଠି ରହିବି; ଏଠାକୁ କେବେ ଛାଡ଼ିବି ନାହିଁ।
ପୁରଃ ପୁରାରେଃ କାଯାର୍ଥମନିଵେଦ୍ଯେହ ତିଷ୍ଠତଃ 4.1.46.
ପୁରାରୀଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଦେହର କୌଣସି କାମନା ଉପସ୍ଥାପନା କରିନଥିବା ବେଳେ ମୁଁ ଏଠି ଦଢ଼ ହୋଇ ରହିଛି।