ସ୍ମୃତିମାତ୍ରପଥଂଗତୋପି ଯସ୍ତ୍ରିଵିଧ ତାପମପାକରୋତ୍ଯଲମ୍
ସ୍ମୃତିର ପଥରେ କେବଳ ଚାଲିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ତିନି ପ୍ରକାରର ଦୁଃଖକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଦୂର କରନ୍ତି।
ଅପି କାଶି ସମାଗତୋଽନିଲୋ ଯଦି ଗାତ୍ରାଣି ପରିଷ୍ଵଜେନ୍ମମ
ହେ କାଶୀ, ଯଦି ତୁମ ପାଖକୁ ଆସିଥିବା ପବନ ମୋ ଦେହକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରିଥାଏ, ତେବେ...
ଅଗମିଷ୍ଯଦହୋକଥଂ ସତାପୋ ନନୁ ଦକ୍ଷାଂଗଜଯାଯ ଏଧିତଃ
ଡକ୍ଷର କନ୍ୟା ପାଇଁ ଯେତେବେଳେ ଏହି ତାପ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, କିପରି ଏହି ଦୁଃଖ ଆସିନଥାଏ?
ନ ତଥୋଜ୍ଝିତଦେହଯାତଯା ମମ ଦକ୍ଷୋଦ୍ଭଵଯାମନୋଽଦୁନୋତ୍
ମୋତେ ଦେହ ଛାଡ଼ିବାର ଯନ୍ତ୍ରଣା ଯେତେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଇନଥିଲା, ଡକ୍ଷର କନ୍ୟାରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ବେଦନା ତାହାଠାରୁ ବେଶି ହେଲା।
ଅଯି କାଶି ମୁଦା କଦା ପୁନସ୍ତଵ ଲପ୍ସ୍ଯେ ସୁଖମଂଗସଂଗଜମ୍
ହେ କାଶୀ, କେବେ ମୁଁ ପୁନି ଆନନ୍ଦରେ ତୁମ ଦେହ ସଂଗରୁ ଉପଜୁଥିବା ସୁଖ ପାଇବି?
ଅଯି କାଶି ଵିନାଶିତାଘସଂଘେ ତଵଵିଶ୍ଲେଷଜଆଶୁଶୁକ୍ଷଣିଃ
ହେ କାଶୀ, ତୁମ ସମସ୍ତ ପାପକୁ ନଶ୍ୱନ୍ନ କରିଦେଲେ ମଧ୍ୟ, ତୁମ ବିୟୋଗର ଅଗ୍ନିରେ ମୁଁ ଦହିଯାଉଛି।
ଅଗମନ୍ମମ ଦକ୍ଷଜା ଵିଯୋଗଜୋ ଦଵଥୁଃ ପ୍ରାଗ୍ଘିମଵତ୍ସୁତୌଷଧେନ
ଡକ୍ଷର କନ୍ୟାର ବିୟୋଗରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଯେ ଜ୍ୱର ମୋ ଉପରେ ଆସିଗଲା, ତାହା ପାଇଁ କୌଣସି ଔଷଧ ନଥିଲା, ଯେପରି ହିମାଳୟ ଔଷଧ ରାଜପୁତ୍ର ପାଇଁ ଥିଲା।
ମନସେତି ଗୃଣଂସ୍ତଦା ଶିଵଃ ସୁତରାଂ ସଂଵୃତତାପଵୈକୃତଃ 4.1.44.
ସେବେଳେ ଶିବଙ୍କର ମନ ଏପରି ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ଆବୃତ ହୋଇ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦୁଃଖରେ ଡୁବିଯାଇଥିଲେ।
ପ୍ରିଯଯା ଵପୁଷୋର୍ଧଯାନଯାପ୍ଯପରିଜ୍ଞାତ ଵିଯୋଗକାରଣଃ
ପ୍ରିୟାଙ୍କ ଦେହ ସାଥିରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ବିୟୋଗର କାରଣ ଚିହ୍ନଟ ହେବା ଯାଏନି।
ତଵ ଭୂତିରହୋ ଵିଭୂତିଦାତ୍ରୀ ସକଲାପତ୍କଲିକାପି ଭୂତଧାତ୍ରୀ
ହେ ଭୂତିଦାତ୍ରୀ, ତୁମ ମହିମା ସମସ୍ତ ଦୁର୍ଗତିକୁ ନଶ୍ୱନ୍ନ କରେ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ଆଧାର ଅଟୁଟ ଅଟେ।
ତ୍ଵଦନୀକ୍ଷଣତଃ କ୍ଷଣାଦ୍ଵିଭୋ ପ୍ରଲଯଂ ଯାଂତି ଜଗଂତି ଶୋଚ୍ଯଵତ୍
ହେ ପ୍ରଭୁ, ଆପଣଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟି ନ ଥିଲେ, ସମସ୍ତ ଜଗତ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ନଶ୍ୱର ହୋଇଯାଏ, ଯେପରି ଦୁଃଖର କଥା।
ଭଵତଃ ପରିତାପହେତଵୋ ନ ଭଵଂତୀଂଦୁ ଦିଵାକରାଗ୍ନଯଃ
ଚନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅଗ୍ନି କେବେ ଆପଣଙ୍କୁ କିଛି କଷ୍ଟ ଦେଇପାରନ୍ତି ନାହିଁ।
ଭୁଜଗାଭୁଜଗାଃ ସଦୈଵ ତେଽମୀ ନ ଵିଷଂ ସଂକ୍ରମତେ ଚ ନୀଲକଂଠ
ହେ ନୀଳକଣ୍ଠ, ଏହି ସର୍ପମାନେ ସଦା ଆପଣଙ୍କ ନିକଟରେ ରହିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେମାନଙ୍କର ବିଷ କେବେ ଆପଣଙ୍କୁ ପ୍ରଭାବିତ କରେନାହିଁ।
ଇତି ସଂସୃତିସଂବୀଜଜନନ୍ଯାଭିହିତେ ହିତେ
ଏପରି ଭାବେ, ସଂସାରର ମୂଳକାରଣ ମାଆ ଉପକାରୀ କଥା କହିଲେ।
ସତ୍ଵରଂ ଶିଵଯାଜ୍ଞାଯି ଧ୍ରୁଵଂ କାଶ୍ଯାହୃତୋହରଃ
ତାପରେ, ଶିବଙ୍କୁ ଶୀଘ୍ର କାଶୀରୁ ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ଆଣାଯାଇଲା।
ଅଥବାଲସଖୀ ଭୂତ ତତ୍ତତ୍କାନନଵୀରୁଧମ୍
କିମ୍ବା, ସେ ଛୁଆଁବେଳର ସଖୀମାନେ ସହିତ ନିଜେ ବିଭିନ୍ନ ଜଙ୍ଗଲ ଗଛପାତା ଦେଖିବାକୁ ଗଲେ।
କୃତପୁଂଡରୀକଶୋଭାଂ ସ୍ମରହରକାଶୀଂ ପୁରୀଂ ଯାଵଃ
ସେମାନେ ପଦ୍ମର ଶୋଭାରେ ଶୋଭିତ ସ୍ମରହରଙ୍କ କାଶୀ ପୁରୀକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ଧରାଧରେଂଦ୍ରସ୍ଯ ଧରାତିସୁଂଦରା ନ ମାଂ ତଥାସ୍ଯାପି ଧିନୋତି ଧୂର୍ଜଟେ 4.1.44.
ହେ ଧୂର୍ଜଟି, ପୃଥିବୀର ସବୁଠାରୁ ସୁନ୍ଦର ପାହାଡ଼ମାନେ ମଧ୍ୟ ମୋତେ ସେଠିକି ଆନନ୍ଦ ଦେଇପାରନ୍ତି ନାହିଁ, ଯେପରି ସେ ଦେଇଥାଏ।
ନ ଯତ୍ର କାଶ୍ଯାଂ କଲିକାଲଜଂ ଭଯଂ ନ ଯତ୍ର କାଶ୍ଯାଂ ମରଣାତ୍ପୁନର୍ଭଵଃ
କାଶୀରେ କଳିଯୁଗର ଭୟ ନାହିଁ, ଏଠାରେ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ପୁନଃଜନ୍ମ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ।
କିମତ୍ର ନୋ ସଂତି ପୁରଃ ସହସ୍ରଶଃ ପଦେପଦେ ସର୍ଵସମୃଦ୍ଧିଭୂମଯଃ
ଏଠାରେ କ'ଣ ନାହିଁ? ପ୍ରତ୍ୟେକ ପଦକ୍ଷେପରେ ହଜାର-ହଜାର ସମୃଦ୍ଧିର ସ୍ଥାନ ରହିଛି।
ତ୍ରିଵିଷ୍ଟପେ ସଂତି ନ କିଂ ପୁରଃ ଶତଂ ସମସ୍ତକୌତୂହଲଜନ୍ମଭୂମଯଃ
ସ୍ୱର୍ଗରେ କି ଏପରି ଶତଶଃ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟର ଉତ୍ସ ଥିବା ସ୍ଥାନ ନାହିଁ କି?
ନ କେଵଲଂ କାଶିଵିଯୋଗଜୋ ଜ୍ଵରଃ ପ୍ରବାଧତେ ତ୍ଵାଂ ତୁ ତଥା ଯଥାତ୍ର ମାମ୍
କେବଳ କାଶୀ ବିୟୋଗର ଯନ୍ତ୍ରଣା ଆପଣଙ୍କୁ ଦୁଃଖ ଦେଉନାହିଁ, ଏଠାରେ ଏହି ଯନ୍ତ୍ରଣା ମୋତେ ମଧ୍ୟ ଭଳି ଭଳି ଦୁଃଖିତ କରୁଛି।
ମଯା ନ ମେନେ ମମଜନ୍ମଭୂମିକା ଵିଯୋଗଜନ୍ମା ପରିଦାଘଈଶିତଃ
ମୁଁ ମୋ ଜନ୍ମଭୂମିର ବିୟୋଗର ଯନ୍ତ୍ରଣାକୁ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଇନଥିଲି, ଯାହା ଏବେ ମୋତେ ଭୟଙ୍କର ଭାବେ ପୋଡ଼ୁଛି।
ନ ମୋକ୍ଷଲକ୍ଷ୍ମ୍ଯୋତ୍ର ସମକ୍ଷମୀକ୍ଷିତାସ୍ତନୂଭୃତା କେନଚିଦେଵ କୁତ୍ରଚିତ୍
ଏଠାରେ, ମୋକ୍ଷ ଦେବୀଙ୍କୁ କେବେ କୌଣସି ଦେହଧାରୀ ପ୍ରାଣୀ ସାକ୍ଷାତ୍ ଦେଖିନାହାନ୍ତି।
ନ ମୁକ୍ତିରସ୍ତୀହ ତଥା ସମାଧିନା ସ୍ଥିରେଂଦ୍ରିଯତ୍ଵୋଜ୍ଝିତ ତତ୍ସମାଧିନା
ଏଠାରେ, ଯେ ସମାଧିରେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ନାହିଁ, ସେପରି ସମାଧି ଦ୍ୱାରା ମୁକ୍ତି ମିଳେନାହିଁ।
ନ ନାକଲୋକେ ସୁଖମସ୍ତି ତାଦୃଶଂ କୁତସ୍ତୁ ପାତାଲତଲେଽତିସୁଂଦରେ
ଏପରି ସୁଖ ସ୍ୱର୍ଗରେ ମଧ୍ୟ ମିଳେନାହିଁ, ତେଣୁ ଅତି ସୁନ୍ଦର ପାତାଳରେ କେମିତି ମିଳିପାରିବ?
କ୍ଷେତ୍ରେ ତ୍ରିଶୂଲିନ୍ଭଵତୋଽଵିମୁକ୍ତେ ଵିମୁକ୍ତିଲକ୍ଷ୍ମ୍ଯା ନ କଦାପି ମୁକ୍ତେ
ହେ ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ, ଆପଣଙ୍କ ଅବିମୁକ୍ତ କ୍ଷେତ୍ରରେ, ମୁକ୍ତିର ଲକ୍ଷ୍ମୀ କେବେ ମୁକ୍ତମାନେ ପାଇଁ ଅନୁପସ୍ଥିତ ହୁଏନାହିଁ।
ଷଡଂଗଯୋଗାନ୍ନହି ତାଦୃଶୀ ନୃଭିଃ ଶରୀରସିଦ୍ଧିଃ ସହସାତ୍ର ଲଭ୍ଯତେ 4.1.44.
ଏଠାରେ, ଷଡଂଗ ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ଏପରି ଦେହସିଦ୍ଧି ସାଧାରଣ ଲୋକମାନେ ସହଜରେ ପାଇପାରନ୍ତି ନାହିଁ।
ଵରଂ ହି ତିର୍ଯକ୍ତ୍ଵମବୁଦ୍ଧିଵୈଭଵଂ ନ ମାନଵତ୍ଵଂ ବହୁବୁଦ୍ଧିଭାଜନମ୍
ବହୁ ବୁଦ୍ଧି ଭରା ମଣିଷ ହେବାଠାରୁ, ବୁଦ୍ଧିର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ନଥିବା ପଶୁ ହେବା ଅଧିକ ଭଲ।
ଦୃଶୌ କୃତାର୍ଥେ କୃତକାଶିଦର୍ଶନେ ତନୁଃକୃତାର୍ଥା ଶିଵକାଶିଵାସିନୀ
କାଶୀକୁ ଦେଖିଲେ ଆଖିର କାମ ସାରିଯାଏ; ଶିବମୟ କାଶୀରେ ରହିଲେ ଦେହର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପୂରଣ ହୁଏ।