ନିଵସଞ୍ଜଗଦୀଶ୍ଵରୋ ହରଃ କୃଶରଜନୀଶ କଲାମନୋହରଃ
ସେଉଁଠି ବସିଥିଲେ ହର, ସମସ୍ତ ଜଗତର ନାଥ, ତାଙ୍କର ଶୋକାକୁଳ ଶରୀର ଉପରେ ଚାନ୍ଦ୍ରକଳା ଶୋଭା ପାଉଥିଲା।
ଵିରହାନଲଶାଂତଯେ ତଦା ସମଲେପି ତ୍ରିପୁରାରିଣାପି ଯଃ ।। ମଲଯୋଦ୍ଭଵ ପଂକ ଏଷ ସ ପ୍ରତିପେଦେହ୍ଯଧୁନା ପିପାଂସୁତାମ୍ । ୩ ପରିତାପହରାଣି ପଦ୍ମିନୀନାଂ ମୃଦୁଲାନ୍ଯପି କଂକଣୀକୃତାନି
ବିରହ ଅଗ୍ନିକୁ ଶାନ୍ତ କରିବା ପାଇଁ, ତ୍ରିପୁରାରୀ ନିଜେ ମଲୟ ପାହାଡ଼ର ଚନ୍ଦନ ଲେପନ କରିଥିଲେ, ଯାହା ଏବେ ଅତି ଆକାଂକ୍ଷିତ। ପଦ୍ମର ମୃଦୁ ଅଙ୍ଗଦ ଯେଉଁଠି ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦୂର କରେ, ସେଗୁଡିକୁ ମଧ୍ୟ ପିନ୍ଧିଥିଲେ।
ଯଦୁ ଦୁଗ୍ଧନିଧିଂ ନିମଥ୍ଯଦେଵୈର୍ମୃଦୁସାରଃ ସମକର୍ଷି ପୂର୍ଣଚଂଦ୍ରଃ
ଯେତେବେଳେ ଦେବତାମାନେ କ୍ଷୀରସାଗରକୁ ମଥିଲେ, ସେଠାରୁ ନରମ ଓ ପବିତ୍ର ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ଉଦ୍ଭବ ହେଲା।
ଯଦଦୀଧରଦେଷ ଜାତତାପଃ ପୃଥୁଲେ ମୌଲିଜଟାନି କୁଂଜକୋଣେ
ପାହାଡ଼ର ଢାଳରୁ ତୀବ୍ର ତାପ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲାବେଳେ, ସେଇ ତାପ ତାଙ୍କର ଘନ ଜଟାର ତଳେ ଧରି ରଖାଯାଇଥିଲା।
ମହତୋ ଵିରହସ୍ଯ ଶଂକରଃ ପ୍ରସଭଂତସ୍ଯଵଶୀ ଵଶଂଗତଃ
ଶଂକର ନିଜକୁ ନିଜେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିପାରୁଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ବିପୁଳ ବିୟୋଗର ବେଦନାରେ ତିନି ବଳପୂର୍ବକ ଅଧୀନ ହୋଇଗଲେ।
ଅତିଚିତ୍ରମିଦଂ ଯଦାତ୍ମନା ଶୁଚିରପ୍ଯେଷ କୃପୀଟଯୋନିନା
ଏହା ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଯେ, ନିଜରେ ପବିତ୍ର ଥିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ମଧ୍ୟ, ପାହାଡ଼ର କନ୍ୟା ତାଙ୍କୁ ଦୁଃଖ ଦେଲେ।
ନିଜଭାଲତଲଂ କଲାନିଧେଃ କଲଯା ନିତ୍ଯମଲଂକରୋତି ଯଃ
ଯିଏ ସଦା ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ଏକ ଅଂଶ ଦ୍ୱାରା ନିଜ ଲଳାଟକୁ ଶୋଭାୟମାନ କରନ୍ତି, ସେଇ ରଶିମାଳାର ଧାରକ।
ଗରଲଂ ଗଲନାଲିକାତଲେ ଵିଲସେଦସ୍ଯ ନ ତେନ ତାପିତଃ 4.1.44.
ତାଙ୍କର କଣ୍ଠର ତଳେ ଯେ ହଳାହଳ ବିଷ ତେଜରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଉଥିଲା, ତାହା ତାଙ୍କୁ କେବେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଇପାରିଲା ନାହିଁ।
ଵିଲସଦ୍ଧରିଚଂଦନୋଦକଚ୍ଛଟଯା ତଦ୍ଵିରହାପନୁତ୍ତଯେ
ସୁଗନ୍ଧ ଚନ୍ଦନ ଜଳର ଆଭା ଦ୍ୱାରା, ସେ ବିୟୋଗର ବେଦନାକୁ ଦୂର କରନ୍ତି।
ସକଲଭ୍ରମମେଷ ନାଶଯେତ୍ସ୍ରଗହିତ୍ଵାଦ୍ଯପଦେଶଜଂ ହରଃ
ହର ମାଳା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉପଦେଶ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ୍ନ ସମସ୍ତ ଭ୍ରମକୁ ନଶ୍ୱନ୍ନ କରନ୍ତି।
ସ୍ମୃତିମାତ୍ରପଥଂଗତୋପି ଯସ୍ତ୍ରିଵିଧ ତାପମପାକରୋତ୍ଯଲମ୍
ସ୍ମୃତିର ପଥରେ କେବଳ ଚାଲିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ତିନି ପ୍ରକାରର ଦୁଃଖକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଦୂର କରନ୍ତି।
ଅପି କାଶି ସମାଗତୋଽନିଲୋ ଯଦି ଗାତ୍ରାଣି ପରିଷ୍ଵଜେନ୍ମମ
ହେ କାଶୀ, ଯଦି ତୁମ ପାଖକୁ ଆସିଥିବା ପବନ ମୋ ଦେହକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରିଥାଏ, ତେବେ...
ଅଗମିଷ୍ଯଦହୋକଥଂ ସତାପୋ ନନୁ ଦକ୍ଷାଂଗଜଯାଯ ଏଧିତଃ
ଡକ୍ଷର କନ୍ୟା ପାଇଁ ଯେତେବେଳେ ଏହି ତାପ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, କିପରି ଏହି ଦୁଃଖ ଆସିନଥାଏ?
ନ ତଥୋଜ୍ଝିତଦେହଯାତଯା ମମ ଦକ୍ଷୋଦ୍ଭଵଯାମନୋଽଦୁନୋତ୍
ମୋତେ ଦେହ ଛାଡ଼ିବାର ଯନ୍ତ୍ରଣା ଯେତେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଇନଥିଲା, ଡକ୍ଷର କନ୍ୟାରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ବେଦନା ତାହାଠାରୁ ବେଶି ହେଲା।
ଅଯି କାଶି ମୁଦା କଦା ପୁନସ୍ତଵ ଲପ୍ସ୍ଯେ ସୁଖମଂଗସଂଗଜମ୍
ହେ କାଶୀ, କେବେ ମୁଁ ପୁନି ଆନନ୍ଦରେ ତୁମ ଦେହ ସଂଗରୁ ଉପଜୁଥିବା ସୁଖ ପାଇବି?
ଅଯି କାଶି ଵିନାଶିତାଘସଂଘେ ତଵଵିଶ୍ଲେଷଜଆଶୁଶୁକ୍ଷଣିଃ
ହେ କାଶୀ, ତୁମ ସମସ୍ତ ପାପକୁ ନଶ୍ୱନ୍ନ କରିଦେଲେ ମଧ୍ୟ, ତୁମ ବିୟୋଗର ଅଗ୍ନିରେ ମୁଁ ଦହିଯାଉଛି।
ଅଗମନ୍ମମ ଦକ୍ଷଜା ଵିଯୋଗଜୋ ଦଵଥୁଃ ପ୍ରାଗ୍ଘିମଵତ୍ସୁତୌଷଧେନ
ଡକ୍ଷର କନ୍ୟାର ବିୟୋଗରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଯେ ଜ୍ୱର ମୋ ଉପରେ ଆସିଗଲା, ତାହା ପାଇଁ କୌଣସି ଔଷଧ ନଥିଲା, ଯେପରି ହିମାଳୟ ଔଷଧ ରାଜପୁତ୍ର ପାଇଁ ଥିଲା।
ମନସେତି ଗୃଣଂସ୍ତଦା ଶିଵଃ ସୁତରାଂ ସଂଵୃତତାପଵୈକୃତଃ 4.1.44.
ସେବେଳେ ଶିବଙ୍କର ମନ ଏପରି ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ଆବୃତ ହୋଇ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦୁଃଖରେ ଡୁବିଯାଇଥିଲେ।
ପ୍ରିଯଯା ଵପୁଷୋର୍ଧଯାନଯାପ୍ଯପରିଜ୍ଞାତ ଵିଯୋଗକାରଣଃ
ପ୍ରିୟାଙ୍କ ଦେହ ସାଥିରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ବିୟୋଗର କାରଣ ଚିହ୍ନଟ ହେବା ଯାଏନି।
ତଵ ଭୂତିରହୋ ଵିଭୂତିଦାତ୍ରୀ ସକଲାପତ୍କଲିକାପି ଭୂତଧାତ୍ରୀ
ହେ ଭୂତିଦାତ୍ରୀ, ତୁମ ମହିମା ସମସ୍ତ ଦୁର୍ଗତିକୁ ନଶ୍ୱନ୍ନ କରେ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ଆଧାର ଅଟୁଟ ଅଟେ।
ତ୍ଵଦନୀକ୍ଷଣତଃ କ୍ଷଣାଦ୍ଵିଭୋ ପ୍ରଲଯଂ ଯାଂତି ଜଗଂତି ଶୋଚ୍ଯଵତ୍
ହେ ପ୍ରଭୁ, ଆପଣଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟି ନ ଥିଲେ, ସମସ୍ତ ଜଗତ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ନଶ୍ୱର ହୋଇଯାଏ, ଯେପରି ଦୁଃଖର କଥା।
ଭଵତଃ ପରିତାପହେତଵୋ ନ ଭଵଂତୀଂଦୁ ଦିଵାକରାଗ୍ନଯଃ
ଚନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅଗ୍ନି କେବେ ଆପଣଙ୍କୁ କିଛି କଷ୍ଟ ଦେଇପାରନ୍ତି ନାହିଁ।
ଭୁଜଗାଭୁଜଗାଃ ସଦୈଵ ତେଽମୀ ନ ଵିଷଂ ସଂକ୍ରମତେ ଚ ନୀଲକଂଠ
ହେ ନୀଳକଣ୍ଠ, ଏହି ସର୍ପମାନେ ସଦା ଆପଣଙ୍କ ନିକଟରେ ରହିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେମାନଙ୍କର ବିଷ କେବେ ଆପଣଙ୍କୁ ପ୍ରଭାବିତ କରେନାହିଁ।
ଇତି ସଂସୃତିସଂବୀଜଜନନ୍ଯାଭିହିତେ ହିତେ
ଏପରି ଭାବେ, ସଂସାରର ମୂଳକାରଣ ମାଆ ଉପକାରୀ କଥା କହିଲେ।
ସତ୍ଵରଂ ଶିଵଯାଜ୍ଞାଯି ଧ୍ରୁଵଂ କାଶ୍ଯାହୃତୋହରଃ
ତାପରେ, ଶିବଙ୍କୁ ଶୀଘ୍ର କାଶୀରୁ ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ଆଣାଯାଇଲା।
ଅଥବାଲସଖୀ ଭୂତ ତତ୍ତତ୍କାନନଵୀରୁଧମ୍
କିମ୍ବା, ସେ ଛୁଆଁବେଳର ସଖୀମାନେ ସହିତ ନିଜେ ବିଭିନ୍ନ ଜଙ୍ଗଲ ଗଛପାତା ଦେଖିବାକୁ ଗଲେ।
କୃତପୁଂଡରୀକଶୋଭାଂ ସ୍ମରହରକାଶୀଂ ପୁରୀଂ ଯାଵଃ
ସେମାନେ ପଦ୍ମର ଶୋଭାରେ ଶୋଭିତ ସ୍ମରହରଙ୍କ କାଶୀ ପୁରୀକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ଧରାଧରେଂଦ୍ରସ୍ଯ ଧରାତିସୁଂଦରା ନ ମାଂ ତଥାସ୍ଯାପି ଧିନୋତି ଧୂର୍ଜଟେ 4.1.44.
ହେ ଧୂର୍ଜଟି, ପୃଥିବୀର ସବୁଠାରୁ ସୁନ୍ଦର ପାହାଡ଼ମାନେ ମଧ୍ୟ ମୋତେ ସେଠିକି ଆନନ୍ଦ ଦେଇପାରନ୍ତି ନାହିଁ, ଯେପରି ସେ ଦେଇଥାଏ।
ନ ଯତ୍ର କାଶ୍ଯାଂ କଲିକାଲଜଂ ଭଯଂ ନ ଯତ୍ର କାଶ୍ଯାଂ ମରଣାତ୍ପୁନର୍ଭଵଃ
କାଶୀରେ କଳିଯୁଗର ଭୟ ନାହିଁ, ଏଠାରେ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ପୁନଃଜନ୍ମ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ।
କିମତ୍ର ନୋ ସଂତି ପୁରଃ ସହସ୍ରଶଃ ପଦେପଦେ ସର୍ଵସମୃଦ୍ଧିଭୂମଯଃ
ଏଠାରେ କ'ଣ ନାହିଁ? ପ୍ରତ୍ୟେକ ପଦକ୍ଷେପରେ ହଜାର-ହଜାର ସମୃଦ୍ଧିର ସ୍ଥାନ ରହିଛି।