ସଦପ୍ସରା ଯଥାସ୍ଵର୍ଭୂସ୍ତତ୍ପୁର୍ଯପିସଦପ୍ସରାଃ
ଯେପରି ଦେବଲୋକରେ ଅପସରାମାନେ ଅଛନ୍ତି, ସେହିପରି ସେହି ସହରରେ ମଧ୍ୟ ଦେବୀମାନେ ଅଛି।
ଅନୀତଯଶ୍ଚ ତଦ୍ଗ୍ରାମାନାରାଜପୁରୁଷାଃ କ୍ଵଚିତ୍
ସେହି ଗ୍ରାମଗୁଡିକରେ କେବେକେବେ ରାଜାଙ୍କର କୌଣସି କର୍ମଚାରୀ ନଥିଲେ।
ଦିଵୋଦାସସ୍ଯ ତସ୍ଯୈଵଂ କାଶ୍ଯାଂ ରାଜ୍ଯଂ ପ୍ରଶାସତଃ
ଦିବୋଦାସ ଏହିପରି କାଶୀରେ ରାଜ୍ୟ ଶାସନ କରୁଥିବାବେଳେ,
ଗୀର୍ଵାଣା ଵିପ୍ରତୀକାରମଥ ତସ୍ଯ ଚିକୀର୍ଷଵଃ
ତେବେ ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କର ଅପକ୍ଷୟ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରିଲେ।
ଭଵାଦୃଶାମିଵ ମୁନେ ପ୍ରାଯଶୋ ଧର୍ମଚାରିଣାମ୍
ମୁନି, ତୁମେ ଯେପରି ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଅଛ, ଏହିପରି ଲୋକମାନେ ସାଧାରଣତଃ ଏଭଳି ଦୁଃଖ ଭୋଗନ୍ତି।
ଯଦ୍ଯପ୍ଯସୌ ଧରାଧୀଶୋ ଵ୍ଯାଧିନୋଦ୍ଦୁର୍ଧରାଧ୍ଵରୈଃ
ସେ ଦେଖିଲେ ଯଦିଓ ସେ ଭୂମିର ରାଜା, ତଥାପି ଭୟଙ୍କର ବାଧା ଓ କଷ୍ଟକର ଯଜ୍ଞରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହେଇଥିଲେ।
ସ୍ଵଭାଵ ଏଵ ଦ୍ଯୁସଦାଂ ପରୋତ୍କର୍ଷାସହିଷ୍ଣୁତା
ଦେବତାମାନେ ଅନ୍ୟଙ୍କର ବଡ଼ ଉତ୍କୃଷ୍ଟତାକୁ ସହିପାରିନାହାନ୍ତି, ଏହା ତାଙ୍କର ସ୍ବଭାବ।
ଅଂତରାଯା ଭଵଂତ୍ଯେଵ ଧର୍ମସ୍ଯାପି ପଦେପଦେ
ଧର୍ମର ପଥରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରତି ପଦେ ପଦେ ବାଧା ଆସିଥାଏ।
ଅଧର୍ମିଣଃ ସମେଧଂତେ ଧନଧାନ୍ଯସମୃଦ୍ଧିଭିଃ 4.1.43.
ଅଧର୍ମୀମାନେ ଏକଠା ହୋଇ ଧନ ଓ ଧାନ୍ୟରେ ସମୃଦ୍ଧି ଲାଭ କରନ୍ତି।
ପ୍ରଜାଃ ପାଲଯତସ୍ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରାନିଵ ନିଜୌରସାନ୍
ସେ ତାଙ୍କର ପ୍ରଜାମାନେକୁ ନିଜ ଶରୀରରୁ ଜନ୍ମିତ ପୁଅମାନେ ପରି ସୁରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ।
ଷାଡ୍ଗୁଣ୍ଯଵେଦିନସ୍ତସ୍ଯ ତ୍ରିଶକ୍ତ୍ଯୂର୍ଜିତଚେତସଃ
ସେ ଷଡ୍ଗୁଣ ନୀତିକୁ ଜାଣିଥିଲେ ଓ ତିନି ପ୍ରକାର ଶକ୍ତିରେ ତାଙ୍କର ଚିତ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲା।
ବୁଦ୍ଧିମଂତୋପି ଵିବୁଧା ଵିପ୍ରତୀକର୍ତୁମୁଦ୍ଯତାଃ
ବୁଦ୍ଧିମାନ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ବିରୋଧ କରିବାକୁ ଉଦ୍ୟତ ହେଲେ।
ଏକପତ୍ନୀଵ୍ରତାଃ ସର୍ଵେ ପୁମାଂସସ୍ତସ୍ଯ ମଂଡଲେ
ତାଙ୍କର ରାଜ୍ୟରେ ସମସ୍ତ ପୁରୁଷମାନେ ଏକ ପତ୍ନୀ ରଖିବା ପ୍ରତିଶ୍ରୁତିରେ ଅଟୁଟ ଥିଲେ।
ଅନଧୀତୋ ନ ଵିପ୍ରୋଭୂଦଶୂରୋନୈଵ ବାହୁଜଃ
କୌଣସି ବ୍ରାହ୍ମଣ ଅନପଢ଼ ଥିଲେନାହିଁ, କୌଣସି କ୍ଷତ୍ରିୟ ଶୂନ୍ୟ ଶୂରତାରେ ଥିଲେନାହିଁ।
ଅନନ୍ଯଵୃତ୍ତଯଃ ଶୂଦ୍ରା ଦ୍ଵିଜଶୁଶ୍ରୂଷଣଂ ପ୍ରତି
ଶୂଦ୍ରମାନେ ଦ୍ବିଜମାନେଙ୍କୁ ସେବା କରିବା ଛଡ଼ା ଅନ୍ୟ କୌଣସି କାମ କରୁନଥିଲେ।
ଅଵିପ୍ଲୁତ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯାସ୍ତଦ୍ରାଷ୍ଟ୍ରେ ବ୍ରହ୍ମଚାରିଣଃ
ସେହି ଦେଶରେ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀମାନେ ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ରଖିଥିଲେ।
ଆତିଥ୍ଯଧର୍ମପ୍ରଵଣା ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ରଵିଚକ୍ଷଣାଃ
ସେମାନେ ଅତିଥି ସେବାରେ ନିଷ୍ଠା ଓ ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ ଥିଲେ।
ତୃତୀଯାଶ୍ରମିଣୋ ଯସ୍ମିନ୍ଵନଵୃତ୍ତିକୃତାଦରାଃ
ସେହି ଦେଶରେ ତୃତୀୟ ଆଶ୍ରମରେ ଥିବା ଲୋକମାନେ ଅରଣ୍ୟବାସୀ ଜୀବନକୁ ଅତି ଆଦର କରୁଥିଲେ।
ସର୍ଵସଂଗଵିନିର୍ମୁକ୍ତା ନିର୍ମୁକ୍ତା ନିଷ୍ପରିଗ୍ରହାଃ 4.1.43.
ସମସ୍ତ ଲାଗିବା ଭାବରୁ ମୁକ୍ତ, ସ୍ବାଧୀନ ଓ ଅପରିଗ୍ରହୀ।
ଅନ୍ଯେନୁଲୋମଜନ୍ମାନଃ ପ୍ରତିଲୋ ମଭଵା ଅପି
ଯେଉଁମାନେ ରୀତି ଅନୁଯାୟୀ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି, ଏବଂ ଯେଉଁମାନେ ତାହାର ବିପରୀତ ଭାବରେ ଜନ୍ମିଛନ୍ତି।
ଅନପତ୍ଯା ନ ତଦ୍ରାଷ୍ଟ୍ରେ ଧନହୀନୋପି କୋପି ନ
ସେଠାରେ କେହି ନିଜ ସନ୍ତାନ ବିନା ନୁହେଁ, ଏବଂ କେହି ଧନହୀନ ନୁହେଁ।
ନ ଚାଟା ନୈଵ ଵାଚାଟା ଵଂଚକା ନୋ ନ ହିଂସକାଃ
ସେଠାରେ କେହି ଚାଟୁକାର, ମିଥ୍ୟା କଥା କହିବା, ଠକିବା କିମ୍ବା ହିଂସା କରିବା ନାହିଁ।
ଶ୍ରୁତିଘୋଷୋ ହି ସର୍ଵତ୍ର ଶାସ୍ତ୍ରଵାଦଃ ପଦେପଦେ
ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଶାସ୍ତ୍ର ଶବ୍ଦ ଶୁଣାଯାଏ, ପ୍ରତି ପଦେ ଶାସ୍ତ୍ର ଉପଦେଶ ହୁଏ।
ଵୀଣାଵେଣୁପ୍ରଵାଦାଶ୍ଚ ମୃଦଂଗା ମଧୁରସ୍ଵନାଃ
ବୀଣା, ବାଁଶୀ ଓ ମୃଦଙ୍ଗର ମଧୁର ଧ୍ୱନି ଶୁଣାଯାଏ।
ମାଂସାଶିନଃ ପୁରୋଡାଶେ ନୈଵାନ୍ଯତ୍ର କଦାଚନ
ମାଂସ ଖାଇବା ଲୋକମାନେ କେବଳ ବଳି ପ୍ରସ୍ତୁତିରେ ମାଂସ ଖାନ୍ତି, ଅନ୍ୟ କୌଣସି ସମୟରେ ନୁହେଁ।
ପୁତ୍ରସ୍ଯ ପିତ୍ରୋଃ ପଦଯୋଃ ପୂଜନଂ ଦେଵପୂଜନମ୍
ପୁଅ ନିଜ ପିତାମାତାଙ୍କର ପାଦପୁଜା କରିଲେ, ଏହାକୁ ଦେବପୂଜା ଭାବରେ ଗଣାଯାଏ।
ନାରୀଣାଂ ଭର୍ତୃପଦ୍ ଯୋରର୍ଚନଂ ତଦ୍ଵଚଃଶ୍ରୁତିଃ
ନାରୀମାନେ ନିଜ ପତିଙ୍କର ପାଦରେ ପୂଜା କରିବା ଶିଖିବା ଏବଂ ଏହି କଥା ଶୁଣିବା।
ସପର୍ଯଯଂତି ମୁଦିତା ଭୃତ୍ଯାଃ ସ୍ଵାମିପଦାଂବୁଜମ୍
ଭୃତ୍ୟମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ନିଜ ସ୍ବାମୀଙ୍କର ପଦପଦ୍ମ ପୂଜା କରନ୍ତି।
ଵରିଵସ୍ଯଂତି ଭୂଯୋପି ତ୍ରିକାଲଂ କାଶିଦେଵତାଃ 4.1.43.
ସ୍ଥାନୀୟ ଦେବତାମାନେ ଦିନରେ ତିନିବାର ପୁନଃପୁନ ପୂଜିତ ହୁଅନ୍ତି।
ଵିଦ୍ଵଦ୍ଭିଶ୍ଚ ତପୋନିଷ୍ଠାସ୍ତପୋନିଷ୍ଠୈର୍ଜିତେଂଦ୍ରିଯାଃ
ବିଦ୍ୱାନ, ତପସ୍ୟାରେ ନିଷ୍ଠା ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଜୟ କରିଥିବା ଲୋକମାନେ।