ଗଂଧପୁଷ୍ପାଂଶୁକୈଃ ଶୋଣୈଃ ସ୍ଵାଂ ତନୁଂ ଭୂଷିତାଂ ନରଃ
କିମ୍ବା ନିଜ ଦେହକୁ ସୁଗନ୍ଧିତ ଫୁଲ, ଲାଲ ଜମା କିମ୍ବା ଚିରା ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ଦେଖିଲେ,
ପାଂସୁରାଶି ଚ ଵଲ୍ମୀକଂ ଯୂପଦଂଡମଥାପି ଵା
କିମ୍ବା ଧୁଳିର ଢେର, ପିପିଲିକା ଗୁହା କିମ୍ବା ଯଜ୍ଞ ଖୁଟି ଦେଖିଲେ,
ରାସଭାରୂଢମାତ୍ମାନଂ ତୈଲାଭ୍ଯକ୍ତଂ ଚ ମୁଂଡିତମ୍
କିମ୍ବା ନିଜକୁ ଗଧା ଉପରେ ଚଢ଼ିଥିବା, ତେଲ ଲଗାଇଥିବା କିମ୍ବା ମୁଣ୍ଡ ମୁଣ୍ଡା କରିଥିବା ଦେଖିଲେ,
ସ୍ଵମୌଲୌ ସ୍ଵତନୌ ଵାପି ଯଃ ପଶ୍ଯେତ୍ସ୍ଵପ୍ନଗୋ ନରଃ
ସ୍ୱପ୍ନରେ ନିଜ ମୁଣ୍ଡ କିମ୍ବା ଦେହ ଦେଖିଲେ,
ଲୋହଦଂଡଧରଂ କୃଷ୍ଣଂ ପୁରୁଷଂ କୃଷ୍ଣଵାସସମ୍
କିମ୍ବା କଳା ଜଣେ ପୁରୁଷ, ଲୋହା ଦଣ୍ଡ ଧରିଥିବା, କଳା ପୋଷାକ ପିନ୍ଧିଥିବା ଦେଖିଲେ,
କାଲୀ କୁମାରୀ ଯଂ ସ୍ଵପ୍ନେ ବଦ୍ନୀଯାଦ୍ବାହୁ ପାଶକୈଃ
କିମ୍ବା ସ୍ୱପ୍ନରେ କାଳୀ କିମ୍ବା କୁମାରୀ ଦେବୀ ତାଙ୍କୁ ବାହୁରେ ପାଶ ଦେଇ ବାନ୍ଧିଦେଇଥିଲେ,
ନରୋ ଯୋ ଵାନରାରୂଢୋ ଯାଯାତ୍ପ୍ରାଚୀଦିଶଂ ସ୍ଵପନ୍
ଏକ ଲୋକ ଯଦି ସ୍ଵପ୍ନରେ ବାନର ଉପରେ ଚଢ଼ି ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ଯାଏ,
କୃପଣୋପି ଵଦାନ୍ଯଃ ସ୍ଯାଦ୍ଵଦାନ୍ଯଃ କୃପଣୋ ଯଦି
ଏକ କଞ୍ଜୁଷ ଲୋକ ମଧ୍ୟ ଦାନଶୀଳ ହୋଇପାରେ, ଯଦି ଦାନଶୀଳ ଲୋକ କଞ୍ଜୁଷ ହେବାକୁ ପଡ଼େ।
ଏତାନି କାଲଚିହ୍ନାନି ସଂତ୍ଯନ୍ଯାନି ବହୂନ୍ଯପି 4.1.42.
ଏଗୁଡିକ ହେଉଛି ସମୟର ଚିହ୍ନ; ଏପରି ଅନେକ ଚିହ୍ନ ଅଛି।
ନ କାଲଵଂଚନୋପାଯଂ ମୁନେନ୍ଯମଵଯାମ୍ଯହମ୍
ମୁନି, ମୁଁ ସମୟକୁ ଠକିବା କୌଣସି ଉପାୟ ଜାଣେ ନାହିଁ।
ତାଵଦ୍ଗର୍ଜଂତି ପାପାନି ତାଵଦ୍ଗର୍ଜେଦ୍ଯମୋ ନୃପଃ
ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପାପ ଗର୍ଜନ କରେ, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯମ ରାଜା ଗର୍ଜନ କରେ, ଓ ରାଜା।
ପ୍ରାପ୍ତଵିଶ୍ଵେଶ୍ଵରାଵାସଃ ପୀତୋତ୍ତରଵହାପଯାଃ
ଯିଏ ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱରଙ୍କ ନିବାସକୁ ପହଞ୍ଚିଛି, ପିତଳ ରଙ୍ଗର ପୋଷାକ ପିନ୍ଧିଛି,
କରିଷ୍ଯେତ୍କୁପିତଃକାଲଃ କିଂକାଶୀଵାସିନାଂ ନୃଣାମ୍
କାଶୀରେ ବସୁଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କୁ କ୍ରୁଧ୍ଧ ସମୟ କଣ କରିପାରିବ?
ଯଥା ପ୍ରଯାତି ଶିଶୁତା କୌମାରଂ ଚ ଯଥା ଗତମ୍
ଯେପରି ଶିଶୁ ଅବସ୍ଥା ଯୁବା ଅବସ୍ଥାକୁ ଯାଏ, ଏପରି ଯାହା ଚାଲିଗଲା, ସେ ଚାଲିଗଲା।
ଯାଵନ୍ନହି ଜରାକ୍ରାଂତିର୍ଯାଵନ୍ନେଂଦ୍ରିଯଵୈକ୍ଲଵମ୍
ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବୃଦ୍ଧା ଆସିନାହିଁ, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡିକ ଶକ୍ତିହୀନ ହୋଇନାହିଁ,
ଅନ୍ଯାନି କାଲଲକ୍ଷ୍ମାଣି ତିଷ୍ଠଂତୁ କଲଶୋଦ୍ଭଵ
ଘଡ଼ାରୁ ଜନ୍ମିଥିବା, ଅନ୍ୟ ସମୟର ଚିହ୍ନଗୁଡିକ ରହିଯାଉ।
ପରାଭୂତୋ ହି ଜରଯା ସର୍ଵୈଶ୍ଚ ପରିଭୂଯତେ
ଯିଏ ବୃଦ୍ଧା ଦ୍ୱାରା ଅତିକ୍ରମିତ, ସେ ସମସ୍ତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅବହେଳିତ ହୁଏ।
ସୁତାଵାକ୍ଯଂ ନ କୁର୍ଵଂତି ପତ୍ନୀ ପ୍ରେମାପି ମୁଂଚତି
ପୁଅମାନେ ତାଙ୍କ କଥା ଶୁଣନ୍ତି ନାହିଁ, ଏବଂ ଜୀବନ ସାଥୀ ମଧ୍ୟ ସ୍ନେହ ଛାଡ଼ିଦିଅନ୍ତି।
ଆଶ୍ଲିଷ୍ଟଂ ଜରଯା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପରଯୋଷିଦ୍ଵିଶଂକିତା 4.1.42.
ବୃଦ୍ଧାରେ ଆଲିଂଗିତ ଦେଖି, ଅନ୍ୟ ଜନାନୀମାନେ ସନ୍ଦେହ କରନ୍ତି।
ନ ଜରା ସଦୃଶୋ ଵ୍ଯାଧିର୍ନ ଦୁଃଖଂ ଜରଯା ସମମ୍
ବୃଦ୍ଧା ପରି ରୋଗ ନାହିଁ, ବୃଦ୍ଧା ପରି ଦୁଃଖ ମଧ୍ୟ କିଛି ନାହିଁ।
ନ ଜୀଯତେ ତଥା କାଲସ୍ତପସା ଯୋଗଯୁକ୍ତିଭିଃ
ସମୟକୁ ତପସ୍ୟା କିମ୍ବା ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ଜିତିହେବା ଯାଏନାହିଁ।
ଵିନାଯଜ୍ଞୈର୍ଵିନାଦାନୈର୍ଵିନା ଵ୍ରତଜପାଦିଭିଃ
ଯଜ୍ଞ, ଦାନ, ବ୍ରତ, ଜପ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ସମୟକୁ ଜିତିହେବା ଯାଏନାହିଁ।
କାଶୀପ୍ରାପ୍ତିରଯଂ ଯୋଗଃକାଥୀପ୍ରାପ୍ତିରିଦଂ ତପଃ
କାଶୀକୁ ପହଞ୍ଚିବା ହେଉଛି ଯୋଗ; କାଥୀକୁ ପହଞ୍ଚିବା ହେଉଛି ତପସ୍ୟା।
କଃ କଲିକୋଥଵା କାଲଃ କା ଜରା କିଂ ଚ ଦୁଷ୍କୃତମ୍
କଳିର ଦୋଷ କଣ, ସମୟ କଣ, ବୃଦ୍ଧା କଣ, ଦୁଷ୍କର୍ମ କଣ?
କଲିସ୍ତାନେଵ ବାଧେତ କାଲସ୍ତାଂଶ୍ଚ ଜିଘାଂସତି
କାଶୀରେ କଳି ମାନେ ଦୁଃଖ ଦେଇଥାଏ, ସମୟ ମାନେ ସେମାନଙ୍କୁ ନଷ୍ଟ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରେ।
ଏନାଂସି ତାଂଶ୍ଚ ବାଧଂତେ ଯେ ନ କାଶୀଂ ସମାଶ୍ରିତାଃ ତାରକଂ ଜ୍ଞାନମାସାଦ୍ଯ ତେ ମୁକ୍ତାଃ କର୍ମପାଶତଃ
ଯେମାନେ କାଶୀରେ ଆଶ୍ରୟ ନେଇନାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ପାପ ଓ ଦୁଃଖରେ ପୀଡିତ ହୁଅନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ଯେମାନେ ମୁକ୍ତିଦାୟକ ଜ୍ଞାନ ପାଇଥାନ୍ତି, ସେମାନେ କର୍ମର ଆଘାତରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।
ଧନିନୋ ନ ତଥା ସୌଖ୍ଯଂ ପ୍ରାପ୍ନୁଵଂତି ନରାଃ କ୍ଵଚିତ୍
ଧନୀ ଲୋକମାନେ କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ସତ୍ୟ ସୁଖ ପାଇନାହାନ୍ତି।
ଵରଂ କାଶୀସମାଵାସୀ ନାସୀନୋ ଦ୍ଯୁସଦାଂ ପଦମ୍
ଦେବତାମାନଙ୍କର ନିବାସରେ ବସିବାଠାରୁ କାଶୀରେ ରହିବା ଅଧିକ ଭଲ।
ସ୍ଥିତୋପି ଭଗଵନୀଶୋ ମଂଦରଂ ଚାରୁକଂଦରମ୍ 4.1.42.
ଭଗବାନ ନିଜେ ମନ୍ଦର ପାହାଡ଼ରେ ରହିଥିଲେ।
କାଶୀଂ ସଂତ୍ଯାଜଯାମାସ କଥମାଗାଚ୍ଚ ମଂଦରାତ୍
ସେ କାଶୀକୁ ଛାଡିବାକୁ କହିଲେ—କିପରି ସେ ମନ୍ଦରରୁ ଆସିଲେ?