ଜଲସ୍ଯ ଧାରଣଂ ମୂର୍ଧ୍ନି ଵିଶ୍ଵେଶ ସ୍ନାନଜନ୍ମନଃ 4.1.41.
ହେ ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱର, ମୁଣ୍ଡରେ ପାଣି ଧରିବାକୁ ସ୍ନାନର ଆରମ୍ଭ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ତାନି ଚିହ୍ନାନି କତିଚିଦ୍ବ୍ରୂହି ମେ ପରିପୃଚ୍ଛତଃ
ମୁଁ ପଚାରୁଛି, ଦୟାକରି ସେଇ ଚିହ୍ନଗୁଡ଼ିକର କିଛି ମୋତେ କୁହ।
ମୃତ୍ଯୌ ନିକଟମାପନ୍ନେ ମୁନେ ତାନି ନିଶାମଯ
ହେ ମୁନି, ମୃତ୍ୟୁ ନିକଟେ ଆସିଲେ, ସେଇ ଚିହ୍ନଗୁଡ଼ିକୁ ଦେଖ।
ଯାମ୍ଯନାସାପୁଟେ ଯସ୍ଯ ଵାଯୁର୍ଵାତି ଦିଵାନିଶମ୍
ଯାହାର ଶ୍ୱାସ ଦିନ ରାତି ଯମଙ୍କ ନାକର ରାସ୍ତାରେ ଚାଲିଥାଏ,
ଅହୋରାତ୍ରଂ ତ୍ର୍ଯହୋରାତ୍ରଂ ରଵିର୍ଵହତି ସଂତତମ୍
ଏକ ଦିନ ଓ ଏକ ରାତି, କିମ୍ବା ତିନି ଦିନ ଓ ତିନି ରାତି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଏହାକୁ ଲଗାତାର ବହନ କରେ।
ଵହେନ୍ନାସାପୁଟଯୁଗେ ଦଶାହାନି ନିରଂତରମ୍
ଯଦି ଦଶ ଦିନ ଧରି ଦୁଇ ନାକର ରାସ୍ତାରେ ନିରନ୍ତର ଶ୍ୱାସ ଚାଲିଥାଏ,
ନାସାଵର୍ତ୍ମ ଦ୍ଵଯଂ ହିତ୍ଵା ମାତରିଶ୍ଵା ମୁଖାଦ୍ଵହେତ୍
ଯଦି ଶ୍ୱାସ ଦୁଇ ନାକର ରାସ୍ତା ଛାଡ଼ି ମୁଁହରୁ ବାହାରିଯାଏ,
ଅକସ୍ମାଦେଵଯତ୍କାଲେ ମୃତ୍ଯୁଃ ସନ୍ନିହିତୋ ଭଵେତ୍
ଯେତେବେଳେ ହଠାତ୍ ସେଇ ସମୟରେ ମୃତ୍ୟୁ ନିକଟ ହୋଇଯାଏ,
ସୂର୍ଯେ ସପ୍ତମରାଶିସ୍ଥେ ଜନ୍ମର୍କ୍ଷସ୍ଥେ ନିଶାକରେ
ସୂର୍ଯ୍ୟ ସପ୍ତମ ରାଶିରେ ଅଛିବାବେଳେ କିମ୍ବା ଜନ୍ମ ନକ୍ଷତ୍ର ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସହିତ ଅଛିଲେ,
ଅକସ୍ମାଦ୍ଵୀକ୍ଷତେ ଯସ୍ତୁ ପୁରୁଷଂ କୃଷ୍ଣପିଂଗଲମ୍
ଯେଉଁଠି ହଠାତ୍ କୌଣସି ବ୍ୟକ୍ତି କଳା ଓ ପିଙ୍ଗଳ ରଙ୍ଗର ଲୋକକୁ ଦେଖିଥାଏ,
ଯସ୍ଯ ବୀଜଂ ମଲଂ ମୂତ୍ରଂ କ୍ଷୁତଂ ମୂତ୍ରଂ ମଲଂ ତୁ ଵା 4.1.42.
ଯାହାର ବୀର୍ୟ, ପାଖାନ୍ଦ, ପେଶାବ କିମ୍ବା ଛିଁକ, କିମ୍ବା ପେଶାବ କିମ୍ବା ପାଖାନ୍ଦ,
ଵ୍ଯଭ୍ରେହ୍ନି ଵାରିପୂର୍ଣାସ୍ଯଃ ପୃଷ୍ଠୀକୃତ୍ଯ ଦିଵାକରମ୍
ମୁଁହରେ ପାଣି ଭରି, ମେଘ ନଥିବା ଆକାଶରେ ପଛକୁ ଦେଖି ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଦେଖିଥିବା,
ଅରୁଂଧତୀଂ ଧ୍ରୁଵଂ ଚୈଵ ଵିଷ୍ଣୋସ୍ତ୍ରୀଣିପଦାନି ଚ
ଅରୁନ୍ଧତୀ, ଧ୍ରୁବ ଏବଂ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ତିନିଟି ପଦକ୍ରମ,
ଅରୁଂଧତୀ ଭଵେଜ୍ଜିହ୍ଵା ଧ୍ରୁଵୋ ନାସାଗ୍ରମୁଚ୍ଯତେ
ଅରୁନ୍ଧତୀକୁ ଜିଭ୍ୟା ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଧ୍ରୁବକୁ ନାକର ଟିପ୍ ପରି କୁହାଯାଏ।
ଵେତ୍ତି ନୀଲାଦିଵର୍ଣସ୍ଯ କଟମ୍ଲାଦିରସସ୍ଯହି
ସେ ନୀଳ ରଙ୍ଗ ଓ ତିତିଳା, ଖଟା ରୁଚି ଅନୁଭବ କରେ।
ଷଣ୍ମାସମୃତ୍ଯୋର୍ମର୍ତ୍ଯସ୍ଯ କଂଠୋଷ୍ଠରସନା ରଦାଃ
ମୃତ୍ୟୁ ପୂର୍ବରୁ ଛଅ ମାସ ଧରି ମଣିଷର କଣ୍ଠ, ଓଠ, ଜିଭ୍ୟା ଓ ଦାନ୍ତ,
ରେତଃ କରଜନେତ୍ରାଂତା ନୀଲିମାନଂ ଭଜଂତି ଚେତ୍
ଯଦି ବୀର୍ୟ, ଆଠିବା ଆଖି ନୀଳ ରଙ୍ଗ ଧରିଥାଏ,
ଦ୍ରୁତମାରୁହ୍ଯଶରଠସ୍ତ୍ରିଵର୍ଣୋ ଯସ୍ଯ ମସ୍ତକେ
ଯାହାର ମୁଣ୍ଡରେ ତିନି ରଙ୍ଗର ଚିହ୍ନ ତ୍ୱରିତ ଭାବେ ଦେଖାଯାଏ,
ସୁସ୍ନାତସ୍ଯାପି ଯସ୍ଯାଶୁ ହୃଦଯଂ ପରିଶୁଷ୍ଯତି 4.1.42.
ଯଦି କେହି ଭଲ ଭାବରେ ସ୍ନାନ କରିଲେ ମଧ୍ୟ, ତାଙ୍କର ହୃଦୟ ତୁରନ୍ତ ଶୁଷ୍କ ହୋଇଯାଏ,
ପ୍ରତିବିଂବଂ ଭଵେଦ୍ଯସ୍ଯ ପଦଖଂଡପଦାକୃତି
ଯଦି କାହାରୋ ପ୍ରତିବିମ୍ବ ଭାଙ୍ଗା ଭାଙ୍ଗା କିମ୍ବା ଖଣ୍ଡ ଖଣ୍ଡ ଦେଖାଯାଏ,
ଛାଯା ପ୍ରକଂପତେ ଯସ୍ଯ ଦେହବଂଧେପି ନିଶ୍ଚଲେ
ଯଦି କାହାରୋ ଛାୟା ତାଙ୍କର ଦେହ ଶାନ୍ତ ଓ ଅଚଳ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ କମ୍ପିଥାଏ,
ନିଜସ୍ଯ ପ୍ରତିବିଂବସ୍ଯ ନୀରାଜ୍ଯମୁକୁରାଦିଷୁ
ଯଦି ଜଳ, ଘିଅ କିମ୍ବା ଆଇନାରେ ନିଜ ପ୍ରତିବିମ୍ବ ଦେଖିପାରିବେ ନାହିଁ,
ମତିର୍ଭ୍ରଶ୍ଯେତ୍ସ୍ଖଲେଦ୍ଵାଣୀ ଧନୁରୈଦ୍ରଂ ନିରକ୍ଷିତୈ
ଯଦି ମନ ଭ୍ରମିତ ହୋଇଯାଏ, କଥା କହିବାରେ ମୁହଁ ଅଟକିଯାଏ, କିମ୍ବା ଧନୁଷର ତାର ହାତରୁ ଖସିଯାଏ,
ଦିଵା ଚ ତାରକାଚକ୍ରଂ ରାତ୍ରୌ ଵ୍ଯୋମଵିତାରକମ୍
ଯଦି ଦିନେ ତାରାମଣ୍ଡଳ ଦେଖିବେ, କିମ୍ବା ରାତିରେ ଆକାଶ ତାରାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦେଖାଯିବ,
ଭୂରୁହେ ଭୂଧରାଗ୍ରେ ଚ ଗଂଧର୍ଵନଗରାଲଯମ୍
ଯଦି ଗଛ ଉପରେ କିମ୍ବା ପାହାଡ଼ ଶିଖରରେ ଗନ୍ଧର୍ବ ନଗର ଦେଖାଯିବ,
ସର୍ଵେଷ୍ଵେତେଷୁ ଚିହ୍ନେଷୁ ଯଦ୍ଯେକମପି ଵୀକ୍ଷତେ
ଏହି ସମସ୍ତ ଚିହ୍ନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଯଦି କେହି ଏକଟି ମଧ୍ୟ ଦେଖନ୍ତି,
କରାଵରୁଦ୍ଧ ଶ୍ରଵଣଃ ଶୃଣୋତି ନ ଯଦା ଧ୍ଵନିମ୍
ଯଦି ହାତରେ କାନ ଢାକି ରଖିଲେ ମଧ୍ୟ କୌଣସି ଶବ୍ଦ ଶୁଣିପାରିବେ ନାହିଁ,
ଯଃ ପଶ୍ଯେଦାତ୍ମନଶ୍ଛାଯାଂ ଦକ୍ଷିଣାଶା ସମାଶ୍ରିତାମ୍
ଯିଏ ନିଜ ଛାୟାକୁ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ପଡ଼ିଥିବା ଦେଖେ,
ପ୍ରୋହ୍ଯତେ ଭକ୍ଷ୍ଯତେ ଵାପି ପିଶାଚାସୁରଵାଯସୈଃ 4.1.42.
ସେ ପିଶାଚ, ଦୂତ, କିମ୍ବା କାଉଁ ଦ୍ୱାରା ଦୂରେ ହଟାଯିବେ କିମ୍ବା ଭକ୍ଷିତ ହେବେ,
ରାସଭୈଃ କରଭୈଃ କୀଶୈଃ ଶ୍ଵେନୈରଶ୍ଵତରୈର୍ବକୈଃ
କିମ୍ବା ଗଧା, ଉଠ, ବାନର, କୁକୁର, ଖଚ୍ଚର କିମ୍ବା ବକ ପକ୍ଷୀ ଦ୍ୱାରା,