ଅହଂ ହୋମସ୍ଯ ଚୋଦ୍ଵେଗାନ୍ନିଃସୃତସ୍ତ୍ଵାମଵେକ୍ଷିତୁମ୍
"ମୁଁ ହୋମର ଅଶାନ୍ତିରୁ ବାହାରିଛି, ତୁମକୁ ଦେଖିବାକୁ ଏଠାରେ ଆସିଛି।"
ପତିତାତ୍ର ଵିଭୋ ତ୍ରାହି କୃଚ୍ଛ୍ରାଦସ୍ମାତ୍ସୁଦୁଃସହାତ୍ 7.3.1.
"ମୁଁ ଏଠି ପଡ଼ିଛି, ହେ ପ୍ରଭୁ, ଏହି ଭୟଙ୍କର ଦୁଃଖରୁ ମୋତେ ରକ୍ଷା କର।"
ସରସ୍ଵତୀଂ ସମାଦଧ୍ଯୌ ନଦୀଂ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯପାଵନୀମ୍
ସେ ସରସ୍ୱତୀ ନଦୀଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କଲେ, ଯିଏ ତିନି ଲୋକକୁ ପବିତ୍ର କରନ୍ତି।
ଶ୍ଵଭ୍ରଂ ତତ୍ପୂରଯାମାସ ସମଂତାଦ୍ଵିମଲୈର୍ଜଲୈଃ
ସରସ୍ୱତୀ ଏହି ଗଡ଼ିକୁ ଚାରିପାଖରେ ଶୁଦ୍ଧ ଜଳରେ ପୂରିଦେଲେ।
ସଂହୃଷ୍ଟା ମୁନିନା ସାର୍ଦ୍ଧଂ ଯଯାଵାଶ୍ରମସମ୍ମୁଖମ୍
ମୁନିଙ୍କ ସହ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ, ସେ ଆଶ୍ରମ ଦିଗକୁ ଯାଉଥିଲେ।
ସ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଶ୍ଵଭ୍ରମଧ୍ଯଂ ତଂ ଗଂଭୀରଂ ଚ ମହାମୁନିଃ
ସେ ମହାମୁନି ଗଭୀର ଗଡ଼ିକୁ ଦେଖିଲେ।
ତସ୍ଯ ଚିଂତଯତୋ ଵିପ୍ରା ବୁଦ୍ଧିରେଷୋଦପଦ୍ଯତ ତସ୍ମାଦ୍ଗଚ୍ଛାମ୍ଯହଂ ଶୀଘ୍ରଂ ହିମଵନ୍ତଂ ନଗୋତ୍ତମମ୍
ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଚିନ୍ତା କରୁଥିବାବେଳେ ତାଙ୍କ ମନରେ ଏହି ଭାବ ଆସିଲା: 'ଏହିଠାରୁ ଶୀଘ୍ର ହିମବନ୍ତ ପର୍ବତକୁ ଯିବି।'
ସ ଏଵ ପର୍ଵତଂ ଚାତ୍ର ପ୍ରେଷଯିଷ୍ଯତି ଭୂଧରଃ
'ସେ ଭୂଧରା ଏଠାରେ ଏକ ପର୍ବତ ପଠାଇବେ।'
ତତୋ ଜଗାମ ସ ମୁନିର୍ହିମଵନ୍ତଂ ନଗୋତ୍ତମମ୍ ଅର୍ଘ୍ଯପାଦ୍ଯାଦିସଂସ୍କାରୈଃ ସଂପୂଜ୍ଯ ଇଦମବ୍ରଵୀତ୍
ତାପରେ ମୁନି ହିମବନ୍ତ ପର୍ବତକୁ ଗଲେ, ଜଳ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଆଦର ସହିତ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରି, ଏହି କଥା କହିଲେ:
ସ୍ଵାଗତଂ ତେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ସଫଲଂ ମେଽଦ୍ଯ ଜୀଵିତମ୍
"ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମକୁ ସ୍ବାଗତ। ଆଜି ମୋର ଜୀବନ ସାର୍ଥକ ହେଲା।"
ବ୍ରୂହି କାର୍ଯଂ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅପି ଜୀଵିତମାତ୍ମନଃ
ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆପଣ କହନ୍ତୁ କଣ କରିବା ଉଚିତ, ଯଦି ଏହା ଆପଣଙ୍କର ଜୀବନ ସହିତ ସମ୍ପୃକ୍ତ ଥାଏ ମଧ୍ୟ।
ଅଗାଧଂ ନନ୍ଦିନୀ ତତ୍ର ପତିତା ଧେନୁରୁତ୍ତମା ॥ 7.3.1.
ସେଠାରେ ନନ୍ଦିନୀ ନାମକ ସେ ଉତ୍ତମ ଗାଈ ଗଭୀର ସ୍ଥାନରେ ପଡ଼ିଗଲା।
ଯତ୍ନାଦାକର୍ଷିତା ତସ୍ମାଦ୍ଭୂଯଃ ପତନଜାଦ୍ଭଯାତ୍
ପଡ଼ିଯିବା ଭୟରେ ତାକୁ ବଡ଼ ପ୍ରୟାସରେ ଟାଣିକରି ବାହାର କରାଗଲା।
ତସ୍ମାତ୍କଞ୍ଚିନ୍ନଗଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ତତ୍ର ପ୍ରେଷଯ ଭୂଧରମ୍
ଏହିକାରଣରୁ, ପର୍ବତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କୌଣସି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପର୍ବତକୁ ସେଠାକୁ ପଠାନ୍ତୁ, ହେ ପର୍ବତଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ତତ୍ପ୍ରମାଣଂ ନଗଂ କଂଚିତ୍ପ୍ରେଷଯାମି ଵିଚିଂତ୍ଯ ଚ
ମୁଁ ଭାବିବା ପରେ ଯେଉଁ ପର୍ବତ ଉପଯୁକ୍ତ ହେବ, ସେହି ପର୍ବତକୁ ପଠାଇବି।
ନ ସଂଖ୍ଯା ଵିଦ୍ଯତେଽଧସ୍ତାତ୍ତସ୍ଯ ପର୍ଵତସତ୍ତମ
ତଳେ କେତେ ଅଛି ତାହାର ଗଣନା କରିହେବ ନାହିଁ, ହେ ପର୍ବତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଅଭୂତ୍କୌତୂହଲଂ ତେନ ସର୍ଵଂ ଵିସ୍ତରତୋ ଵଦ
ଏହା ଦେଖି ସେ ମନେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଜନ୍ମିଲା; ଏହା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ବିସ୍ତାରରେ କହ।
ଅହିଲ୍ଯା ଦଯିତା ତସ୍ଯ ଧର୍ମପତ୍ନୀ ଯଶସ୍ଵିନୀ
ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟ ଓ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଧର୍ମପତ୍ନୀ ଅହିଲ୍ୟା ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍ ଥିଲେ।
ଶିଷ୍ଯାନଧ୍ଯାପଯାମାସ ସ ମୁନିଃ ଶତଶସ୍ତଦା
ସେ ସମୟରେ ସେ ମୁନି ଶତଶଃ ଶିଷ୍ୟମାନଙ୍କୁ ପଢ଼ାଇଥିଲେ।
ତସ୍ଯାନ୍ଯୋଽପି ଚ ଯଃ ଶିଷ୍ଯୋ ଗୁରୁଭକ୍ତିପରାଯଣଃ
ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅନ୍ୟ ଜଣେ ଶିଷ୍ୟ ଗୁରୁପ୍ରତି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭକ୍ତିଶୀଳ ଥିଲେ।
ନ ତଂ ଵିସର୍ଜଯାମାସ ଜରଯାପି ପରିପ୍ଲୁତମ୍
ବୟସ୍କ ହୋଇଯିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ମଧ୍ୟ ସେ ତାକୁ ଛାଡ଼ିଦେଲେ ନାହିଁ।
ଜାତକାର୍ଯସମାଯୁକ୍ତୋ ଵିଦ୍ଯାପାରଂଗତୋଽପି ସଃ
ସେ ଦେଶକାଳ ଅନୁସାରେ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଲିପ୍ତ ଓ ଜ୍ଞାନରେ ପାରଙ୍ଗତ ଥିଲେ।
ପ୍ରଭୂତାନି ସମାଦାଯ ଆଶ୍ରମଂ ପରମଂ ଗତଃ
ଅନେକ ଜିନିଷ ନେଇ ସେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଆଶ୍ରମକୁ ଗଲେ।
କାଷ୍ଠଲଗ୍ନାଂ ତଦା ଶ୍ଵେତାଂ ଜଟାମେକାଂ ଦଦର୍ଶ ସଃ
ସେ ସମୟରେ ସେ ଦେଖିଲେ ଏକ ଶ୍ୱେତ ଜଟା କାଠରେ ଲଗା ଅଛି।
ଧିଗ୍ଧିଙ୍ମେ ଜୀଵିତଂ ନଷ୍ଟଂ କୁତଃ କାର୍ଯରତସ୍ଯ ଚ
ହାୟ, ମୋର ଜୀବନ ନଷ୍ଟ ହେଲା—କିପରି ଏହିପରି ଘଟଣା କାର୍ଯ୍ୟରତ ଥିବା ମୋ ପାଇଁ ହେଲା?
ଭଵିଷ୍ଯତି କୁଲଚ୍ଛେଦଃ ଶୈଥିଲ୍ଯାନ୍ମମ ଦୁର୍ମତେଃ
ମୋର ଅବହେଳା ଓ ଦୁର୍ବୁଦ୍ଧି ଦ୍ୱାରା ଗୋତିଏ ଦିନ ଗୋତ୍ର ନାଶ ହେବ।
ତସ୍ଯ ଦୁଃଖଂ ତଥା କ୍ଷିପ୍ରଂ ଗୌତମାଯ ନିେଵେଦିତମ୍ 7.3.2.
ତାଙ୍କର ଦୁଃଖ ଏଭଳି ଭାବରେ ଶୀଘ୍ର ଗୌତମଙ୍କୁ ଜଣାଇଦିଆଗଲା।
ଵତ୍ସ ଗଚ୍ଛ ଗୃହଂ ତ୍ଵଂ ଚ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରାଦିକାଃ କ୍ରିଯାଃ
ବେଟା, ତୁମେ ଘରକୁ ଯାଅ ଏବଂ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟମାନେ କର।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତୋ ଗୁରୁଣା ସୋଽପି ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ଗୁରୁଂ ପ୍ରତି
ଗୁରୁଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ତେନୈଵ ପରିପୂର୍ଣତ୍ଵଂ ଜାତଂ ମେ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ
ଏହି ଦ୍ୱାରା ମୋର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣତା ହୋଇଛି, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।