ପ୍ରାଣୋଦେହଗତୋଵାଯୁରାଯାମସ୍ତନ୍ନିବଂଧନମ୍ 4.1.41.
ଶ୍ୱାସ ଓ ବାୟୁ ଦେହରେ ଥିଲେ, ତାହାକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବାକୁ ଶ୍ୱାସନିୟମ କୁହାଯାଏ।
ପ୍ରାଣାଯାମେଽଧମେ ଘର୍ମଃ କଂପୋ ଭଵତି ମଧ୍ଯମେ
ଶ୍ୱାସନିୟମର ପ୍ରଥମ ଅବସ୍ଥାରେ ଘରମ ଆସେ; ମଧ୍ୟ ଅବସ୍ଥାରେ କମ୍ପନ ହୁଏ।
ପ୍ରାଣାଯାମୈର୍ଦହେଦ୍ଦୋଷାନ୍ପ୍ରତ୍ଯାହାରେଣ ପାତକମ୍
ଶ୍ୱାସନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଦ୍ୱାରା ଦୁଷ୍ଟତା ଦହିଯାଏ; ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗତି ଅଟକାଇଲେ ପାପ ନଶ୍ୱର ହୁଏ।
ସମାଧିନା ଲଭେନ୍ମୋକ୍ଷଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଧର୍ମଂ ଶୁଭାଶୁଭମ୍
ସମାଧି ଦ୍ୱାରା ମୁକ୍ତି ମିଳେ, ଯେଉଁଠାରେ ନିଜେ ଧର୍ମ ଓ ଅଧର୍ମ ଛାଡ଼ିଦିଏ।
ପ୍ରାଣାଯାମଦ୍ଵିଷଟ୍କେନ ପ୍ରତ୍ଯାହାର ଉଦାହୃତଃ
ଅଠର ଶ୍ୱାସନିୟନ୍ତ୍ରଣ ପ୍ରକାର ଦ୍ୱାରା ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିରୋଧ କୁହାଯାଏ।
ଭଵେଦୀଶ୍ଵରସଂଗତ୍ଯୈ ଧ୍ଯାନଂ ଦ୍ଵାଦଶଧାରଣମ୍
ଧ୍ୟାନ ହେଉଛି ଭଗବାନଙ୍କ ସହ ଏକତା ପାଇଁ; ଧାରଣା ଦ୍ୱାଦଶ ପ୍ରକାର ଅଟୁଟ ରହିଥାଏ।
ସମାଧେଃ ପରତୋ ଜ୍ଯୋତିରନଂତଂ ସ୍ଵପ୍ରକାଶକମ୍
ସମାଧି ପରେ ଅସୀମ ଆଲୋକ ଅଛି, ଯାହା ସ୍ୱୟଂ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ।
ପଵନେ ଵ୍ଯୋମସଂପ୍ରାପ୍ତେ ଧ୍ଵନିରୁତ୍ପଦ୍ଯତେ ମହାନ୍
ଶ୍ୱାସ ବାୟୁ ଆକାଶକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ ବଡ଼ ଧ୍ୱନି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।
ପ୍ରାଣାଯାମେନ ଯୁକ୍ତେନ ସର୍ଵଵ୍ଯାଧିକ୍ଷଯୋଭଵେତ୍
ଠିକ୍ ଭାବରେ ଶ୍ୱାସନିୟନ୍ତ୍ରଣ କଲେ ସମସ୍ତ ରୋଗ ନଶ୍ୱର ହୁଏ।
ହିକ୍କା ଶ୍ଵାସଶ୍ଚ କାସଶ୍ଚ ଶିରଃ କର୍ଣାକ୍ଷିଵେଦନାଃ
ହିକ୍କା, ଶ୍ୱାସକଷ୍ଟ, କାଶ, ମୁଣ୍ଡ, କାନ ଓ ଆଖିରେ ବେଦନା—
ଯୁକ୍ତଂ ଯୁକ୍ତଂ ତ୍ଯଜେଦ୍ଵାଯୁଂ ଯୁକ୍ତଂଯୁକ୍ତଂ ଚ ପୂରଯେତ୍ 4.1.41.
ଠିକ୍ ଭାବରେ ପୁନିପୁନି ଶ୍ୱାସକୁ ବାହାର କରିବା ଓ ଭିତରେ ନେବା ଉଚିତ।
ନିତ୍ଯଂ ସୋମକଲାପୂର୍ଣଂ ଶରୀରଂ ଯସ୍ଯ ଯୋଗିନଃ 4.1.41.
ଯେ ଯୋଗୀଙ୍କ ଦେହ ସଦା ଚନ୍ଦ୍ରାମୃତରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥାଏ।
ଵାଯୁତତ୍ତ୍ଵଂ ଭ୍ରୁଵୋର୍ମଧ୍ଯେ ଵୃତ୍ତମଂଜନସନ୍ନିଭମ୍
ଭୃକୁଟି ମଧ୍ୟରେ ବାୟୁତତ୍ତ୍ୱ ଏକ ଗୋଲାକାର, ଅଞ୍ଜନ ଦଳ ଭଳି ଦେଖାଯାଏ।
ସଗୁଣଂ ଵଣର୍ଭେଦେନ ନିର୍ଗୁଣଂ କେଵଲଂ ମତମ୍ 4.1.41.
ଗୁଣ ସହିତ ଥିଲେ ଏହା ବିଭିନ୍ନ ଭାବେ ଦେଖାଯାଏ; ଗୁଣ ଛାଡ଼ିଲେ ଏହା ପ୍ରକୃତ ଏକାକୀ।
ଯୁକ୍ତାହାରଵିହାରଶ୍ଚ ଯୁକ୍ତଚେଷ୍ଟୋ ହି କର୍ମସୁ 4.1.41.
ଯିଏ ଖାଦ୍ୟ ଓ ବିନୋଦନରେ ସଂଯମୀ, କାର୍ଯ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ମାପିଥିବା—
ଚଂଦ୍ରାଂଗେ ତୁ ସମଭ୍ଯସ୍ଯ ସୂର୍ଯାଂଗେ ପୁନରଭ୍ଯସେତ୍ 4.1.41.
ଚନ୍ଦ୍ରନାଡୀରେ ଅଭ୍ୟାସ କରି, ପୁନି ସୂର୍ଯ୍ୟନାଡୀରେ ଅଭ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ।
ଜାଲଂଧରେ କୃତେ ବଂଧେ କଂଠସକୋଚଲକ୍ଷଣେ 4.1.41.
କଣ୍ଠ ଅଞ୍ଚଳ ସଙ୍କୋଚିତ କରି ଯେଉଁବେଳେ ଜାଳନ୍ଧର ବନ୍ଧ କରାଯାଏ—
ଯୋଜନାନାଂ ଶତଂ ଯାତୁଂ ଶକ୍ତିଃସ୍ଯାନ୍ନିମିଷାର୍ଧତଃ 4.1.41.
ଅର୍ଧ ଚକ୍ଷୁମିଳନରେ ଶତ ଯୋଜନା ଦୂରକୁ ଯିବାର ଶକ୍ତି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।
ଯତ୍ପ୍ରାପ୍ଯ ନ ନିଵର୍ତେତ ଯତ୍ପ୍ରାପ୍ଯ ନ ଚ ଶୋଚତି
ଯାହାକୁ ପାଇଲେ ପୁନି ଫେରି ଆସିବା ନାହିଁ; ଯାହାକୁ ପାଇଲେ ଶୋକ ମିଳେ ନାହିଁ।
କାଶ୍ଯାଂ ସୁଖେନ କୈଵଲ୍ଯଂ ଯଥାଲଭ୍ଯେତ ଜଂତୁଭିଃ 4.1.41.
କାଶୀରେ ସତ୍ତ୍ୱଗତ ପ୍ରାଣୀମାନେ ସହଜରେ ମୋକ୍ଷ ପାଇଥାନ୍ତି।
ଜଲସ୍ଯ ଧାରଣଂ ମୂର୍ଧ୍ନି ଵିଶ୍ଵେଶ ସ୍ନାନଜନ୍ମନଃ 4.1.41.
ହେ ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱର, ମୁଣ୍ଡରେ ପାଣି ଧରିବାକୁ ସ୍ନାନର ଆରମ୍ଭ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ତାନି ଚିହ୍ନାନି କତିଚିଦ୍ବ୍ରୂହି ମେ ପରିପୃଚ୍ଛତଃ
ମୁଁ ପଚାରୁଛି, ଦୟାକରି ସେଇ ଚିହ୍ନଗୁଡ଼ିକର କିଛି ମୋତେ କୁହ।
ମୃତ୍ଯୌ ନିକଟମାପନ୍ନେ ମୁନେ ତାନି ନିଶାମଯ
ହେ ମୁନି, ମୃତ୍ୟୁ ନିକଟେ ଆସିଲେ, ସେଇ ଚିହ୍ନଗୁଡ଼ିକୁ ଦେଖ।
ଯାମ୍ଯନାସାପୁଟେ ଯସ୍ଯ ଵାଯୁର୍ଵାତି ଦିଵାନିଶମ୍
ଯାହାର ଶ୍ୱାସ ଦିନ ରାତି ଯମଙ୍କ ନାକର ରାସ୍ତାରେ ଚାଲିଥାଏ,
ଅହୋରାତ୍ରଂ ତ୍ର୍ଯହୋରାତ୍ରଂ ରଵିର୍ଵହତି ସଂତତମ୍
ଏକ ଦିନ ଓ ଏକ ରାତି, କିମ୍ବା ତିନି ଦିନ ଓ ତିନି ରାତି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଏହାକୁ ଲଗାତାର ବହନ କରେ।
ଵହେନ୍ନାସାପୁଟଯୁଗେ ଦଶାହାନି ନିରଂତରମ୍
ଯଦି ଦଶ ଦିନ ଧରି ଦୁଇ ନାକର ରାସ୍ତାରେ ନିରନ୍ତର ଶ୍ୱାସ ଚାଲିଥାଏ,
ନାସାଵର୍ତ୍ମ ଦ୍ଵଯଂ ହିତ୍ଵା ମାତରିଶ୍ଵା ମୁଖାଦ୍ଵହେତ୍
ଯଦି ଶ୍ୱାସ ଦୁଇ ନାକର ରାସ୍ତା ଛାଡ଼ି ମୁଁହରୁ ବାହାରିଯାଏ,
ଅକସ୍ମାଦେଵଯତ୍କାଲେ ମୃତ୍ଯୁଃ ସନ୍ନିହିତୋ ଭଵେତ୍
ଯେତେବେଳେ ହଠାତ୍ ସେଇ ସମୟରେ ମୃତ୍ୟୁ ନିକଟ ହୋଇଯାଏ,
ସୂର୍ଯେ ସପ୍ତମରାଶିସ୍ଥେ ଜନ୍ମର୍କ୍ଷସ୍ଥେ ନିଶାକରେ
ସୂର୍ଯ୍ୟ ସପ୍ତମ ରାଶିରେ ଅଛିବାବେଳେ କିମ୍ବା ଜନ୍ମ ନକ୍ଷତ୍ର ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସହିତ ଅଛିଲେ,
ଅକସ୍ମାଦ୍ଵୀକ୍ଷତେ ଯସ୍ତୁ ପୁରୁଷଂ କୃଷ୍ଣପିଂଗଲମ୍
ଯେଉଁଠି ହଠାତ୍ କୌଣସି ବ୍ୟକ୍ତି କଳା ଓ ପିଙ୍ଗଳ ରଙ୍ଗର ଲୋକକୁ ଦେଖିଥାଏ,