ଶ୍ରୁତି ସ୍ମୃତି ପୁରାଣଂ ଚ ଵିଦ୍ଯୋପନିଷଦସ୍ତଥା
ବେଦ, ସ୍ମୃତି, ପୁରାଣ ଏବଂ ଏହିପରି ଜ୍ଞାନ ଉପନିଷଦଗୁଡିକ—
ଵେଦାନୁଵଚନଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ ତପୋ ଦମଃ 4.1.41.
ବେଦ ପାଠ ଶିଖିବା ପରେ, ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ, ତପସ୍ୟା ଏବଂ ନିଜକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ଅଭ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ।
ସ ହି ସର୍ଵୈର୍ଵିଜିଜ୍ଞାସ୍ଯ ଆତ୍ମୈଵାଶ୍ରମଵର୍ତିଭିଃ
ସମସ୍ତ ଆଶ୍ରମରେ ରହୁଥିବା ଲୋକମାନେ ଆତ୍ମାକୁ ଜାଣିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିବା ଉଚିତ।
ଆତ୍ମଜ୍ଞାନେନ ମୁକ୍ତିଃ ସ୍ଯାତ୍ତଚ୍ଚ ଯୋଗାଦୃତେ ନହି
ଆତ୍ମାର ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ମୁକ୍ତି ମିଳେ, ଏହା ଯୋଗ ବିନା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।
ନାରଣ୍ଯସଂଶ୍ରଯାଦ୍ଯୋଗୋ ନ ନାନାଗ୍ରଂଥ ଚିଂତନାତ୍
ଅରଣ୍ୟରେ ରହିବା କିମ୍ବା ବହୁ ପୁସ୍ତକ ଚିନ୍ତା କରିବା ଦ୍ୱାରା ଯୋଗ ମିଳେନାହିଁ।
ନ ଚ ପଦ୍ମାସନାଦ୍ଯୋଗୋ ନ ଵା ଘ୍ରାଣାଗ୍ରଵୀକ୍ଷଣାତ୍
ପଦ୍ମାସନ କିମ୍ବା ନାକର ଟିପ୍ ପ୍ରତି ଦୃଷ୍ଟି ରଖିବା ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ଯୋଗ ଲାଭ ହୁଏନାହିଁ।
ଅଭିଯୋଗାତ୍ସଦାଭ୍ଯାସାତ୍ତତ୍ରୈଵ ଚ ଵିନିଶ୍ଚଯାତ୍
କିନ୍ତୁ ନିଷ୍ଠାପୂର୍ଣ୍ଣ ଚେଷ୍ଟା, ସଦା ଅଭ୍ୟାସ ଏବଂ ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପ ଦ୍ୱାରା ଏହା ସମ୍ଭବ।
ଆତ୍ମକ୍ରୀଡସ୍ଯ ସତତଂ ସଦାତ୍ମମିଥୁନସ୍ଯ ଚ
ସଦା ନିଜ ଆତ୍ମାରେ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରିବା ଏବଂ ନିଜ ଆତ୍ମା ସହ ସମ୍ପୃକ୍ତ ରହିବା ଦ୍ୱାରା।
ଅତ୍ରାତ୍ମଵ୍ଯତିରେକେଣ ଦ୍ଵିତୀଯଂ ଯୋ ନ ପଶ୍ଯତି
ଏଠାରେ ଯିଏ ଆତ୍ମା ଛଡ଼ା ଦ୍ୱିତୀୟ କିଛି ଦେଖିନାହାନ୍ତି—
ସଂଯୋଗସ୍ତ୍ଵାତ୍ମମନସୋର୍ଯୋଗ ଇତ୍ଯୁଚ୍ଯତେ ବୁଧୈଃ
ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ କହନ୍ତି, ଆତ୍ମା ଏବଂ ମନର ଏକତାକୁ ଯୋଗ ବୋଲି।
ଵିଷଯେଂଦ୍ରିଯ ସଂଯୋଗୋ ଯୋଗ ଇତ୍ଯପ୍ଯପଂଡିତୈଃ
କିନ୍ତୁ ଅଜ୍ଞାନୀମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଓ ବିଷୟର ସଂଯୋଗକୁ ଯୋଗ ବୋଲନ୍ତି।
ଦୁର୍ନିଵାରା ମନୋଵୃତ୍ତିର୍ଯାଵତ୍ସା ନ ନିଵର୍ତତେ 4.1.41.
ମନର ଚଞ୍ଚଳତାକୁ ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶାନ୍ତ କରାଯାଏନାହିଁ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହାକୁ ରୋକିବା କଷ୍ଟକର।
ଵୃତ୍ତିହୀନଂ ମନଃ କୃତ୍ଵା କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞେ ପରମାତ୍ମନି
ମନକୁ ସମସ୍ତ ଚଳନ ରହିତ କରି, ଏହାକୁ କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞ ଏବଂ ପରମାତ୍ମାରେ ଏକାଗ୍ର କରିବା ଉଚିତ।
ବହିର୍ମୁଖାନି ସର୍ଵାଣି କୃତ୍ଵା ଖାନ୍ଯଂତରାଣି ଵୈ
ସମସ୍ତ ବାହ୍ୟ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡିକୁ ଭିତରକୁ ଆଣିବା ପରେ—
ସର୍ଵଭାଵଵିନିର୍ମୁକ୍ତଂ କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞଂ ବ୍ରହ୍ମଣି ନ୍ଯସେତ୍
ସମସ୍ତ ଭାବରୁ ମୁକ୍ତ ଥିବା କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞକୁ ବ୍ରହ୍ମରେ ବିସ୍ରାମ କରାଯିବା ଉଚିତ।
ଯନ୍ନାସ୍ତି ସର୍ଵଲୋକେଷୁ ତଦସ୍ତୀତି ଵିରୁଧ୍ଯତେ
ଯାହା ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ନାହିଁ, ତାହାକୁ ଅଛି ବୋଲି କୁହିଲେ, ସେଥିରେ ବିରୋଧ ହୁଏ।
ସ୍ଵସଂଵେଦ୍ଯଂ ହି ତଦ୍ବ୍ରହ୍ମ କୁମାରୀ ସ୍ତ୍ରୀ ସୁଖଂ ଯଥା
ଯେପରି ଜଣେ କୁମାରୀ ନିଜ ସୁଖକୁ କେବଳ ନିଜେ ଅନୁଭବ କରିପାରେ, ସେପରି ତାହା ବ୍ରହ୍ମକୁ ମଧ୍ୟ କେବଳ ନିଜ ଅନୁଭୂତି ଦ୍ୱାରା ଜଣାଯାଏ।
ନିତ୍ଯାଭ୍ଯସନଶୀଲସ୍ଯ ସ୍ଵସଂଵେଦ୍ଯଂ ହି ତଦ୍ଭଵେତ୍
ଯିଏ ସଦା ଅଭ୍ୟାସ କରେ, ସେଠି ମଧ୍ୟ ଏହି ଅନୁଭୂତି ନିଜେ ହୁଏ।
କ୍ଷଣମପ୍ଯେକମୁଦକଂ ଯଥା ନ ସ୍ଥିରତାମିଯାତ୍
ଯେପରି ପାଣି ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଏକଠି ରହିପାରେନାହିଁ,
ଅତୋଽନିଲଂ ନିରୁଂଧୀତ ଚିତ୍ତସ୍ଯ ସ୍ଥୈର୍ଯ ହେତଵେ
ସେହିପାଇଁ ମନକୁ ଶାନ୍ତ କରିବା ପାଇଁ ଶ୍ୱାସକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ଉଚିତ।
ଆସନଂ ପ୍ରାଣସଂରୋଧଃ ପ୍ରତ୍ଯାହାରଶ୍ଚ ଧାରଣା
ଆସନ, ଶ୍ୱାସ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକୁ ଅପସାରଣ କରିବା ଓ ଧ୍ୟାନ—
ଆସନାନୀହ ତାଵଂତି ଯାଵଂତ୍ଯୋ ଜୀଵଯୋ ନଯଃ 4.1.41.
ଏଠାରେ ଯେତେ ଜୀବ ଅଛନ୍ତି, ସେତେ ପ୍ରକାର ଆସନ ଅଛି।
ଏତଦଭ୍ଯସନାନ୍ନିତ୍ଯଂ ଵର୍ଷ୍ମଦାର୍ଢ୍ଯମଵାପ୍ନୁଯାତ୍
ଏହାକୁ ନିତ୍ୟ ଅଭ୍ୟାସ କଲେ ଦେହ ଦୃଢ଼ ହୁଏ।
ଦକ୍ଷିଣଂ ଚରଣଂ ନ୍ଯସ୍ଯ ଵାମୋରୂପରି ଯୋଗଵିତ୍
ଯୋଗ ଜଣେଇଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ଡାହାଣ ପାଦକୁ ବାମ ଜଂଘା ଉପରେ ରଖିବା ଉଚିତ।
କରାଭ୍ଯାଂ ଧାରଯେତ୍ପଶ୍ଚାଦଂଗୁଷ୍ଠୌ ଦୃଢବଂଧଵିତ୍
ତାପରେ ହାତ ଦ୍ୱାରା ଦୁଇ ପାଦର ଆଂଠିକୁ ଭଲଭାବେ ଧରି ଦୃଢ଼ କରିବା ଉଚିତ।
ଅଥଵା ହ୍ଯାସନେ ଯସ୍ମିନ୍ସୁଖମସ୍ଯୋପଜାଯତେ
ନାହିଁଲେ, ଯେଉଁ ଆସନରେ ବସିଲେ ଶରୀର ଆରାମ ପାଏ, ସେଇ ଆସନ ନେଇପାରିବେ।
ନ ତୋଯଵହ୍ନିସାମୀପ୍ଯେ ନ ଜୀର୍ଣାରଣ୍ଯଗୋଷ୍ଠଯୋଃ
ପାଣି କିମ୍ବା ଅଗ୍ନି ନିକଟରେ, କିମ୍ବା ଭଙ୍ଗା ଜଙ୍ଗଲ କିମ୍ବା ଗୋଠ ଭିତରେ ନୁହେଁ,
କେଶଭସ୍ମତୁଷାଂଗାର କୀକସାଦି ପ୍ରଦୂଷିତେ
କେଶ, ଭସ୍ମ, ଧାନଚିଁଡ଼ି, କୋଇଳା ଓ ଏପରି ଅପବିତ୍ର ଜାଗାରେ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ,
ସର୍ଵବାଧାଵିରହିତେ ସର୍ଵେଂଦ୍ରିଯସୁଖାଵହେ
ସମସ୍ତ ବାଧା ଥିବା ନାହିଁ, ସମସ୍ତ ଇନ୍ଦ୍ରିୟକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଉଥିବା ସ୍ଥାନରେ ହେବା ଉଚିତ।
ନାତିତୃପ୍ତଃ କ୍ଷୁଧାର୍ତୋ ନ ନ ଵିଣ୍ମୂତ୍ରପ୍ରବାଧିତଃ
ଅତିରିକ୍ତ ତୃପ୍ତି ନୁହେଁ, ଭୁଖିଲା ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ, ମୁତ୍ର ବା ମଳ ଦ୍ୱାରା ଅସୁବିଧା ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ,