ଅଲ୍ପାହାରୋ ରହଃସ୍ଥାଯୀ ତ୍ତ୍ଵିଂଦ୍ରିଯାର୍ଥେଷ୍ଵଲୋଲୁପଃ
ଅଳ୍ପ ଖାଇ, ଏକାକି ରହି, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ସୁଖରେ ଲୋଭ ନ ରଖିବା।
ଆଶ୍ରମେ ତୁ ଯତିର୍ଯସ୍ଯ ମୁହୂର୍ତମପି ଵିଶ୍ରମେତ୍ 4.1.41.
ଯଦି ଏକ ତ୍ୟାଗୀ ଆଶ୍ରମରେ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ମଧ୍ୟ ବିଶ୍ରାମ କରେ,
ସଂଚିତଂ ଯଦ୍ଗ୍ରହସ୍ଥେନ ପାପମାମରଣାଂତିକମ୍
ଘରେ ରହୁଥିବା ଲୋକ ମୃତ୍ୟୁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯେତେ ପାପ ସଞ୍ଚୟ କରେ,
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଜରାଭିଭଵନମସହ୍ଯଂ ରୋଗପୀଡିତମ୍
ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥାର ଅଧିକାର ଓ ରୋଗର ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଖି,
ନାନାଯୋନି ନିଵାସଂ ଚ ଵିଯୋଗଂ ଚ ପ୍ରିଯୈଃ ସହ
ବିଭିନ୍ନ ଜନ୍ମରେ ଥିବା ଓ ପ୍ରିୟଜନଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଦେଖିବା,
ପୁନର୍ନିରଯସଂଵାସଂନାନାନରକଯାତନାଃ
ପୁଣି ନରକରେ ରହିବା ଓ ବିଭିନ୍ନ ନରକ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗିବା,
ଦେହେଷ୍ଵନିତ୍ଯତାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ନିତ୍ଯତା ପରମାତ୍ମନଃ
ଦେହର ଅନିତ୍ୟତା ଓ ପରମାତ୍ମାଙ୍କର ନିତ୍ୟତା ଦେଖି,
କରପାତ୍ରୀତି ଵିଖ୍ଯାତା ଭିକ୍ଷାପାତ୍ରଵିଵର୍ଜିତା
ଯିଏ 'ହସ୍ତପାତ୍ର' ଭାବେ ପରିଚିତ, ଭିକ୍ଷା ପାତ୍ର ବିନା ରହେ।
ଆଶ୍ରମାଂଶ୍ଚତୁରସ୍ତ୍ଵେଵଂ କ୍ରମାଦାସେଵ୍ଯ ପଂଡିତଃ
ଏଭଳି ଚାରିଟି ଆଶ୍ରମକୁ ଅନୁକ୍ରମରେ ପାଣ୍ଡିତ୍ୟ ଥିବା ଲୋକେ ଅନୁସରଣ କରିବା ଉଚିତ।
ଅସଂଯତଃ କୁବୁଦ୍ଧୀନାମାତ୍ମା ବଂଧାଯ କଲ୍ପତେ
ଯେଉଁମାନେ ମନକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିପାରନ୍ତିନାହିଁ ଏବଂ ଭ୍ରାନ୍ତିରେ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଆତ୍ମା ବନ୍ଧନର କାରଣ ହୁଏ।
ଶ୍ରୁତି ସ୍ମୃତି ପୁରାଣଂ ଚ ଵିଦ୍ଯୋପନିଷଦସ୍ତଥା
ବେଦ, ସ୍ମୃତି, ପୁରାଣ ଏବଂ ଏହିପରି ଜ୍ଞାନ ଉପନିଷଦଗୁଡିକ—
ଵେଦାନୁଵଚନଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ ତପୋ ଦମଃ 4.1.41.
ବେଦ ପାଠ ଶିଖିବା ପରେ, ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ, ତପସ୍ୟା ଏବଂ ନିଜକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ଅଭ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ।
ସ ହି ସର୍ଵୈର୍ଵିଜିଜ୍ଞାସ୍ଯ ଆତ୍ମୈଵାଶ୍ରମଵର୍ତିଭିଃ
ସମସ୍ତ ଆଶ୍ରମରେ ରହୁଥିବା ଲୋକମାନେ ଆତ୍ମାକୁ ଜାଣିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିବା ଉଚିତ।
ଆତ୍ମଜ୍ଞାନେନ ମୁକ୍ତିଃ ସ୍ଯାତ୍ତଚ୍ଚ ଯୋଗାଦୃତେ ନହି
ଆତ୍ମାର ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ମୁକ୍ତି ମିଳେ, ଏହା ଯୋଗ ବିନା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।
ନାରଣ୍ଯସଂଶ୍ରଯାଦ୍ଯୋଗୋ ନ ନାନାଗ୍ରଂଥ ଚିଂତନାତ୍
ଅରଣ୍ୟରେ ରହିବା କିମ୍ବା ବହୁ ପୁସ୍ତକ ଚିନ୍ତା କରିବା ଦ୍ୱାରା ଯୋଗ ମିଳେନାହିଁ।
ନ ଚ ପଦ୍ମାସନାଦ୍ଯୋଗୋ ନ ଵା ଘ୍ରାଣାଗ୍ରଵୀକ୍ଷଣାତ୍
ପଦ୍ମାସନ କିମ୍ବା ନାକର ଟିପ୍ ପ୍ରତି ଦୃଷ୍ଟି ରଖିବା ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ଯୋଗ ଲାଭ ହୁଏନାହିଁ।
ଅଭିଯୋଗାତ୍ସଦାଭ୍ଯାସାତ୍ତତ୍ରୈଵ ଚ ଵିନିଶ୍ଚଯାତ୍
କିନ୍ତୁ ନିଷ୍ଠାପୂର୍ଣ୍ଣ ଚେଷ୍ଟା, ସଦା ଅଭ୍ୟାସ ଏବଂ ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପ ଦ୍ୱାରା ଏହା ସମ୍ଭବ।
ଆତ୍ମକ୍ରୀଡସ୍ଯ ସତତଂ ସଦାତ୍ମମିଥୁନସ୍ଯ ଚ
ସଦା ନିଜ ଆତ୍ମାରେ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରିବା ଏବଂ ନିଜ ଆତ୍ମା ସହ ସମ୍ପୃକ୍ତ ରହିବା ଦ୍ୱାରା।
ଅତ୍ରାତ୍ମଵ୍ଯତିରେକେଣ ଦ୍ଵିତୀଯଂ ଯୋ ନ ପଶ୍ଯତି
ଏଠାରେ ଯିଏ ଆତ୍ମା ଛଡ଼ା ଦ୍ୱିତୀୟ କିଛି ଦେଖିନାହାନ୍ତି—
ସଂଯୋଗସ୍ତ୍ଵାତ୍ମମନସୋର୍ଯୋଗ ଇତ୍ଯୁଚ୍ଯତେ ବୁଧୈଃ
ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ କହନ୍ତି, ଆତ୍ମା ଏବଂ ମନର ଏକତାକୁ ଯୋଗ ବୋଲି।
ଵିଷଯେଂଦ୍ରିଯ ସଂଯୋଗୋ ଯୋଗ ଇତ୍ଯପ୍ଯପଂଡିତୈଃ
କିନ୍ତୁ ଅଜ୍ଞାନୀମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଓ ବିଷୟର ସଂଯୋଗକୁ ଯୋଗ ବୋଲନ୍ତି।
ଦୁର୍ନିଵାରା ମନୋଵୃତ୍ତିର୍ଯାଵତ୍ସା ନ ନିଵର୍ତତେ 4.1.41.
ମନର ଚଞ୍ଚଳତାକୁ ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶାନ୍ତ କରାଯାଏନାହିଁ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହାକୁ ରୋକିବା କଷ୍ଟକର।
ଵୃତ୍ତିହୀନଂ ମନଃ କୃତ୍ଵା କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞେ ପରମାତ୍ମନି
ମନକୁ ସମସ୍ତ ଚଳନ ରହିତ କରି, ଏହାକୁ କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞ ଏବଂ ପରମାତ୍ମାରେ ଏକାଗ୍ର କରିବା ଉଚିତ।
ବହିର୍ମୁଖାନି ସର୍ଵାଣି କୃତ୍ଵା ଖାନ୍ଯଂତରାଣି ଵୈ
ସମସ୍ତ ବାହ୍ୟ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡିକୁ ଭିତରକୁ ଆଣିବା ପରେ—
ସର୍ଵଭାଵଵିନିର୍ମୁକ୍ତଂ କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞଂ ବ୍ରହ୍ମଣି ନ୍ଯସେତ୍
ସମସ୍ତ ଭାବରୁ ମୁକ୍ତ ଥିବା କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞକୁ ବ୍ରହ୍ମରେ ବିସ୍ରାମ କରାଯିବା ଉଚିତ।
ଯନ୍ନାସ୍ତି ସର୍ଵଲୋକେଷୁ ତଦସ୍ତୀତି ଵିରୁଧ୍ଯତେ
ଯାହା ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ନାହିଁ, ତାହାକୁ ଅଛି ବୋଲି କୁହିଲେ, ସେଥିରେ ବିରୋଧ ହୁଏ।
ସ୍ଵସଂଵେଦ୍ଯଂ ହି ତଦ୍ବ୍ରହ୍ମ କୁମାରୀ ସ୍ତ୍ରୀ ସୁଖଂ ଯଥା
ଯେପରି ଜଣେ କୁମାରୀ ନିଜ ସୁଖକୁ କେବଳ ନିଜେ ଅନୁଭବ କରିପାରେ, ସେପରି ତାହା ବ୍ରହ୍ମକୁ ମଧ୍ୟ କେବଳ ନିଜ ଅନୁଭୂତି ଦ୍ୱାରା ଜଣାଯାଏ।
ନିତ୍ଯାଭ୍ଯସନଶୀଲସ୍ଯ ସ୍ଵସଂଵେଦ୍ଯଂ ହି ତଦ୍ଭଵେତ୍
ଯିଏ ସଦା ଅଭ୍ୟାସ କରେ, ସେଠି ମଧ୍ୟ ଏହି ଅନୁଭୂତି ନିଜେ ହୁଏ।
କ୍ଷଣମପ୍ଯେକମୁଦକଂ ଯଥା ନ ସ୍ଥିରତାମିଯାତ୍
ଯେପରି ପାଣି ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଏକଠି ରହିପାରେନାହିଁ,
ଅତୋଽନିଲଂ ନିରୁଂଧୀତ ଚିତ୍ତସ୍ଯ ସ୍ଥୈର୍ଯ ହେତଵେ
ସେହିପାଇଁ ମନକୁ ଶାନ୍ତ କରିବା ପାଇଁ ଶ୍ୱାସକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ଉଚିତ।