କାନି ତୀର୍ଥାନି ମୁଖ୍ଯାନି ହ୍ଯର୍ବୁଦେ ସଂତି ପର୍ଵତେ
ଅର୍ବୁଦ ପାହାଡ଼ରେ କେଉଁ ମୁଖ୍ୟ ତୀର୍ଥଗୁଡ଼ିକ ଅଛି?
ଅର୍ବୁଦସ୍ଯ ଦ୍ଵିଜଶ୍ରେଷ୍ଠା ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ଚ ଯଥା ଶ୍ରୁତମ୍ ॥ 7.3.1.
ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଅର୍ବୁଦର ମହିମା ଯେପରି ଶୁଣାଯାଇଛି।
ଵସିଷ୍ଠୋ ନାମ ଦେଵର୍ଷିଃ ପିତାମହସମୁଦ୍ଭଵଃ
ଦେବମାନ୍ୟ ବସିଷ୍ଠ ନାମକ ଏକ ଋଷି ଥିଲେ, ଯିଏ ପ୍ରଜାପତି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ମନରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିଲେ।
ନିଯତୋ ନିଯତାହାରଃ ସର୍ଵଭୂତହିତେ ରତଃ
ସେ ନିୟମିତ ଓ ଶିସ୍ଟ ଜୀବନ ଅନୁସରଣ କରୁଥିଲେ, ଖାଦ୍ୟରେ ସଂଯମ ରଖୁଥିଲେ ଏବଂ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଭଲରେ ନିରନ୍ତର ଲାଗିଥିଲେ।
ପଂଚାଗ୍ନିସାଧକୋ ଗ୍ରୀଷ୍ମେ ଜପହୋମପରାଯଣଃ ନଂଦିନୀତି ସୁଵିଖ୍ଯାତା ସା ଵୈ କାମଦୁଘା ଶୁଭା
ଗ୍ରୀଷ୍ମକାଳରେ ପଞ୍ଚାଗ୍ନି ତପସ୍ୟା କରୁଥିଲେ, ଜପ ଓ ହୋମରେ ଲିନ ଥିଲେ। ତାଙ୍କ ପାଖରେ ନନ୍ଦିନୀ ନାମକ ଏକ ଗାଈ ଥିଲା, ଯିଏ ସମସ୍ତ ଆଶା ପୂରଣ କରୁଥିଲା ଏବଂ ସୁଖ୍ୟାତ ଓ ଶୁଭ ଥିଲା।
ସା କଦାଚିଦ୍ଧରାପୃଷ୍ଠେ ଭ୍ରମମାଣା ତୃଣାଶଯା
ସେ ଗାଈ ଏକଥର ଭୂମିରେ ଘୁରୁଥିଲା, ଘାସ ଖାଇବା ପାଇଁ ଚାଲିଥିଲା।
ଏତସ୍ମିନ୍ନେଵ କାଲେ ତୁ ଭଗଵାଂସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣଦୀଧିତିଃ
ଏହି ସମୟରେ, ତୀବ୍ର ରଶ୍ମି ଧାରଣ କରୁଥିବା ପବିତ୍ର ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ।
ତସ୍ଯାଃ କ୍ଷୀରେଣ ନିତ୍ଯଂ ସ ସାଯଂ ପ୍ରାତର୍ଦ୍ଵିଜୋ ମୁନିଃ
ସେ ମୁନି, ଦ୍ୱିଜ ଥିବା ଦ୍ୱାରା, ପ୍ରତିଦିନ ସନ୍ଧ୍ୟା ଓ ପ୍ରଭାତରେ ଏହି ଗାଈର ଦୁଧ ଗ୍ରହଣ କରୁଥିଲେ।
ଅଥ ଚିଂତାପରୋ ଵିପ୍ରଃ ପ୍ରାଯଶ୍ଚିତ୍ତଭଯାଦ୍ଧ୍ରୁଵମ୍
ତାପରେ, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ମନେ ଚିନ୍ତାରେ ଲିନ ହୋଇ, ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ଭୟରେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଚିନ୍ତିତ ହେଲେ।
ସ ତଚ୍ଛ୍ଵଭ୍ରମଥାସାଦ୍ଯ ଭୂଂଭାରାଵମଥାଶୃଣୋତ୍
ସେ ଏହି ଗଭୀର ଗଡ଼ିକୁ ନିକଟରେ ଯାଇ, ଭୂମିର ଭାରରେ ତାହାର କ୍ଷୁଦ୍ର ଧ୍ୱନି ଶୁଣିଲେ।
ଅହଂ ହୋମସ୍ଯ ଚୋଦ୍ଵେଗାନ୍ନିଃସୃତସ୍ତ୍ଵାମଵେକ୍ଷିତୁମ୍
"ମୁଁ ହୋମର ଅଶାନ୍ତିରୁ ବାହାରିଛି, ତୁମକୁ ଦେଖିବାକୁ ଏଠାରେ ଆସିଛି।"
ପତିତାତ୍ର ଵିଭୋ ତ୍ରାହି କୃଚ୍ଛ୍ରାଦସ୍ମାତ୍ସୁଦୁଃସହାତ୍ 7.3.1.
"ମୁଁ ଏଠି ପଡ଼ିଛି, ହେ ପ୍ରଭୁ, ଏହି ଭୟଙ୍କର ଦୁଃଖରୁ ମୋତେ ରକ୍ଷା କର।"
ସରସ୍ଵତୀଂ ସମାଦଧ୍ଯୌ ନଦୀଂ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯପାଵନୀମ୍
ସେ ସରସ୍ୱତୀ ନଦୀଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କଲେ, ଯିଏ ତିନି ଲୋକକୁ ପବିତ୍ର କରନ୍ତି।
ଶ୍ଵଭ୍ରଂ ତତ୍ପୂରଯାମାସ ସମଂତାଦ୍ଵିମଲୈର୍ଜଲୈଃ
ସରସ୍ୱତୀ ଏହି ଗଡ଼ିକୁ ଚାରିପାଖରେ ଶୁଦ୍ଧ ଜଳରେ ପୂରିଦେଲେ।
ସଂହୃଷ୍ଟା ମୁନିନା ସାର୍ଦ୍ଧଂ ଯଯାଵାଶ୍ରମସମ୍ମୁଖମ୍
ମୁନିଙ୍କ ସହ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ, ସେ ଆଶ୍ରମ ଦିଗକୁ ଯାଉଥିଲେ।
ସ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଶ୍ଵଭ୍ରମଧ୍ଯଂ ତଂ ଗଂଭୀରଂ ଚ ମହାମୁନିଃ
ସେ ମହାମୁନି ଗଭୀର ଗଡ଼ିକୁ ଦେଖିଲେ।
ତସ୍ଯ ଚିଂତଯତୋ ଵିପ୍ରା ବୁଦ୍ଧିରେଷୋଦପଦ୍ଯତ ତସ୍ମାଦ୍ଗଚ୍ଛାମ୍ଯହଂ ଶୀଘ୍ରଂ ହିମଵନ୍ତଂ ନଗୋତ୍ତମମ୍
ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଚିନ୍ତା କରୁଥିବାବେଳେ ତାଙ୍କ ମନରେ ଏହି ଭାବ ଆସିଲା: 'ଏହିଠାରୁ ଶୀଘ୍ର ହିମବନ୍ତ ପର୍ବତକୁ ଯିବି।'
ସ ଏଵ ପର୍ଵତଂ ଚାତ୍ର ପ୍ରେଷଯିଷ୍ଯତି ଭୂଧରଃ
'ସେ ଭୂଧରା ଏଠାରେ ଏକ ପର୍ବତ ପଠାଇବେ।'
ତତୋ ଜଗାମ ସ ମୁନିର୍ହିମଵନ୍ତଂ ନଗୋତ୍ତମମ୍ ଅର୍ଘ୍ଯପାଦ୍ଯାଦିସଂସ୍କାରୈଃ ସଂପୂଜ୍ଯ ଇଦମବ୍ରଵୀତ୍
ତାପରେ ମୁନି ହିମବନ୍ତ ପର୍ବତକୁ ଗଲେ, ଜଳ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଆଦର ସହିତ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରି, ଏହି କଥା କହିଲେ:
ସ୍ଵାଗତଂ ତେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ସଫଲଂ ମେଽଦ୍ଯ ଜୀଵିତମ୍
"ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମକୁ ସ୍ବାଗତ। ଆଜି ମୋର ଜୀବନ ସାର୍ଥକ ହେଲା।"
ବ୍ରୂହି କାର୍ଯଂ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅପି ଜୀଵିତମାତ୍ମନଃ
ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆପଣ କହନ୍ତୁ କଣ କରିବା ଉଚିତ, ଯଦି ଏହା ଆପଣଙ୍କର ଜୀବନ ସହିତ ସମ୍ପୃକ୍ତ ଥାଏ ମଧ୍ୟ।
ଅଗାଧଂ ନନ୍ଦିନୀ ତତ୍ର ପତିତା ଧେନୁରୁତ୍ତମା ॥ 7.3.1.
ସେଠାରେ ନନ୍ଦିନୀ ନାମକ ସେ ଉତ୍ତମ ଗାଈ ଗଭୀର ସ୍ଥାନରେ ପଡ଼ିଗଲା।
ଯତ୍ନାଦାକର୍ଷିତା ତସ୍ମାଦ୍ଭୂଯଃ ପତନଜାଦ୍ଭଯାତ୍
ପଡ଼ିଯିବା ଭୟରେ ତାକୁ ବଡ଼ ପ୍ରୟାସରେ ଟାଣିକରି ବାହାର କରାଗଲା।
ତସ୍ମାତ୍କଞ୍ଚିନ୍ନଗଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ତତ୍ର ପ୍ରେଷଯ ଭୂଧରମ୍
ଏହିକାରଣରୁ, ପର୍ବତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କୌଣସି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପର୍ବତକୁ ସେଠାକୁ ପଠାନ୍ତୁ, ହେ ପର୍ବତଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ତତ୍ପ୍ରମାଣଂ ନଗଂ କଂଚିତ୍ପ୍ରେଷଯାମି ଵିଚିଂତ୍ଯ ଚ
ମୁଁ ଭାବିବା ପରେ ଯେଉଁ ପର୍ବତ ଉପଯୁକ୍ତ ହେବ, ସେହି ପର୍ବତକୁ ପଠାଇବି।
ନ ସଂଖ୍ଯା ଵିଦ୍ଯତେଽଧସ୍ତାତ୍ତସ୍ଯ ପର୍ଵତସତ୍ତମ
ତଳେ କେତେ ଅଛି ତାହାର ଗଣନା କରିହେବ ନାହିଁ, ହେ ପର୍ବତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଅଭୂତ୍କୌତୂହଲଂ ତେନ ସର୍ଵଂ ଵିସ୍ତରତୋ ଵଦ
ଏହା ଦେଖି ସେ ମନେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଜନ୍ମିଲା; ଏହା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ବିସ୍ତାରରେ କହ।
ଅହିଲ୍ଯା ଦଯିତା ତସ୍ଯ ଧର୍ମପତ୍ନୀ ଯଶସ୍ଵିନୀ
ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟ ଓ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଧର୍ମପତ୍ନୀ ଅହିଲ୍ୟା ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍ ଥିଲେ।
ଶିଷ୍ଯାନଧ୍ଯାପଯାମାସ ସ ମୁନିଃ ଶତଶସ୍ତଦା
ସେ ସମୟରେ ସେ ମୁନି ଶତଶଃ ଶିଷ୍ୟମାନଙ୍କୁ ପଢ଼ାଇଥିଲେ।
ତସ୍ଯାନ୍ଯୋଽପି ଚ ଯଃ ଶିଷ୍ଯୋ ଗୁରୁଭକ୍ତିପରାଯଣଃ
ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅନ୍ୟ ଜଣେ ଶିଷ୍ୟ ଗୁରୁପ୍ରତି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭକ୍ତିଶୀଳ ଥିଲେ।