ଜାତମାତ୍ରଃ ଶିଶୁସ୍ତାଵଦ୍ଯାଵଦଷ୍ଟୌ ସମାଃ ସ୍ମୃତାଃ
ଏକ ଶିଶୁ ଜନ୍ମ ହେବା ପରେ ଆଠ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶିଶୁ ଭାବେ ଗଣାଯାଏ।
ଭରଣଂ ପୋଷ୍ଯଵର୍ଗସ୍ଯ ଦୃଷ୍ଟାଦୃଷ୍ଟଫଲୋଦଯମ୍
ନିର୍ଭରଶୀଳମାନେ ପାଇଁ ଜୀବିକା ଦେବାରେ ଦୃଶ୍ୟ ଓ ଅଦୃଶ୍ୟ ଫଳ ମିଳେ।
ମାତାପିତାଗୁରୁପତ୍ନୀଃ ତ୍ଵପତ୍ଯାନି ସମାଶ୍ରିତାଃ
ମାଆ, ବାପା, ଗୁରୁଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା ଓ ନିଜ ସନ୍ତାନମାନେ ଯଥାଯଥ ଦେଖାଶୁଣା ପାଇଁ।
ସ ଜୀଵତି ପୁମାନ୍ଯୋଽତ୍ର ବହୁଭିଶ୍ଚୋପଜୀଵ୍ଯତେ
ଏଠାରେ ଯେଉଁ ପୁରୁଷ ଅନେକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୋଷିତ, ସେଉଁଠି ସେ ପ୍ରକୃତରେ ବଞ୍ଚିଥାଏ।
ଦୀନାନାଥଵିଶିଷ୍ଟେଭ୍ଯୋ ଦାତଵ୍ଯଂ ଭୂତିକାମ୍ଯଯା
ଦୁଃଖୀ, ନିରାଶ୍ରୟ ଓ ବିଶିଷ୍ଟମାନେ ପାଇଁ ଉତ୍ସାହରେ ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ।
ଵିଭାଗଶୀଲସଂଯୁକ୍ତୋ ଦଯାଵାଂଶ୍ଚ କ୍ଷମାଯୁତଃ 4.1.40.
ଯେଉଁଠାରେ ବଣ୍ଟନରେ ନ୍ୟାୟ, ଦୟା ଓ କ୍ଷମା ଥାଏ—
ଶର୍ଵରୀମଧ୍ଯ ଯାମୌ ଯୌ ହୁତଶେଷଂ ଚ ଯଦ୍ଧଵିଃ
ରାତିର ଦୁଇଟି ସନ୍ଧ୍ୟା ବେଳା ଓ ଅଗ୍ନିକୁ ଦିଆଯାଇଥିବା ହବିର ଅବଶିଷ୍ଟ ଭାଗ—
ନଵୈତାନି ଗୃହସ୍ଥସ୍ଯ କାର୍ଯାଣ୍ଯଭ୍ଯାଗତେ ସଦା
ଏହି କାମଗୁଡ଼ିକ ଗୃହସ୍ଥଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିଥି ଆସିଲେ କେବେ ମଧ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଅଭ୍ଯୁତ୍ଥାନମିହାଯାତ ସସ୍ନେହଂ ପୂର୍ଵଭାଷଣମ୍
ଏଠାରେ ଅତିଥିକୁ ଦେଖି ଉଠିବା, ସ୍ନେହରେ ସାମ୍ନାକୁ ଯିବା ଓ ପ୍ରଥମେ କଥା କହିବା—
ତଥେଷଦ୍ଵ୍ଯଯଯୁକ୍ତାନି କାର୍ଯାଣ୍ଯେତାନି ଵୈ ନଵ
ଏହି ନବଟି କାମ କମ୍ ଖର୍ଚ୍ଚରେ କରିବା ଦରକାର।
ଶଯ୍ଯାତୃଣଜଲାଭ୍ଯଂଗ ଦୀପା ଗାର୍ହସ୍ଥ୍ଯ ସିଦ୍ଧିଦାଃ
ଶୋଇବା ପାଇଁ ଛାନ, ତର, ପାଣି, ତେଲ ଲଗାଇବା ଓ ଦୀପ—ଏଗୁଡ଼ିକ ଗୃହସ୍ଥ ଜୀବନରେ ସଫଳତା ଦିଏ।
ପୈଶୁନ୍ଯଂ ପରଦାରାଶ୍ଚ ଦ୍ରୋହଃ କ୍ରୋଧାନୃତାପ୍ରିଯମ୍
ଅନ୍ୟଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରିବା, ପରସ୍ତ୍ରୀ, ଦ୍ରୋହ, କ୍ରୋଧ, ମିଥ୍ୟା କଥା, କଠୋର ଭାଷଣ—
ନଵାଵଶ୍ଯକକର୍ମାଣି କାର୍ଯାଣି ପ୍ରତିଵାସରମ୍
ନବଟି ଆବଶ୍ୟକ ଦୈନିକ କାମ ପ୍ରତିଦିନ କରିବା ଦରକାର।
ଵେଶ୍ଵଦେଵଂ ତଥାତିଥ୍ଯଂ ନଵମଂ ପିତୃତର୍ପଣମ୍
ଗୃହଦେବତାଙ୍କ ପୂଜା, ଅତିଥି ସେବା ଓ ନବମ ହେଉଛି ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ତର୍ପଣ।
ଜନ୍ମର୍କ୍ଷଂ ମୈଥୁନଂ ମଂତ୍ରୋ ଗୃହଚ୍ଛିଦ୍ରଂ ଚ ଵଂଚନମ୍
ଜନ୍ମତିଥି, ମିଳନ, ମନ୍ତ୍ର, ଘରର ଗୁପ୍ତ କଥା ଖୋଲିଦେବା ଓ ଠକେଇ—
ନଵୈତାନି ପ୍ରକାଶ୍ଯାନି ରହଃ ପାପମକୁତ୍ସିତମ୍ କନ୍ଯାଦାନଂ ଗୁଣୋତ୍କର୍ଷୋ ନାନ୍ଯତ୍କେନାପି କୁତ୍ରଚିତ୍ ।। 4.1.40.
ଏହି ନବଟି କଥା କେବେ ମଧ୍ୟ ଖୋଲିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଗୁପ୍ତ ପାପକୁ କେବେ ଅବହେଳା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। କନ୍ୟା ଦାନ ଓ ଗୁଣର ଉତ୍କୃଷ୍ଟତା ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କିଛି କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ଖୋଲିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ପାତ୍ର ମିତ୍ର ଵିନୀତେଷୁ ଦୀନାନାଥୋପକାରିଷୁ
ଯୋଗ୍ୟ, ବନ୍ଧୁ, ଶିଷ୍ଟ, ଦୁଃଖୀ ଓ ଅନାଥଙ୍କୁ ସାହାଯ୍ୟ କରୁଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ—
ନିଷ୍ଫଲଂ ନଵସୂତ୍ସୃଷ୍ଟଂ ଚାଟଚାରଣତସ୍କରେ
ଚାଟୁକାର, ଘୁଞ୍ଚିଘୁଞ୍ଚି ଘୁରୁଥିବା ଓ ଚୋରଙ୍କୁ ନୂତନ ଜିନିଷ ଦେଲେ କୌଣସି ଫଳ ମିଳେ ନାହିଁ।
ଆପସ୍ତ୍ଵପି ନ ଦେଯାନି ନଵଵସ୍ତୂନି ସର୍ଵଥା
ପାଣି ମଧ୍ୟ ନୂତନ ଦାନ ଭାବେ କେବେ ମଧ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ନ୍ଯାସାଧୀକୁଲଵୃତ୍ତିଂ ଚ ନିକ୍ଷେପଂ ସ୍ତ୍ରୀଧନଂ ସୁତମ୍
ଅମାନତ, ନିର୍ଭର ଲୋକଙ୍କ ଜୀବିକା, ରଖିଥିବା ସମ୍ପତ୍ତି, ଜଣେ ଜନାନୀଙ୍କ ଧନ ଓ ପୁଅ—
ଏତନ୍ନଵାନାଂ ନଵକଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ପ୍ରିଯମଵାପ୍ନୁଯାତ୍
ଏହି ନବମ ନବଟି କଥା ଜାଣିଲେ, ମନପସନ୍ଦ ଫଳ ମିଳେ।
ସତ୍ଯଂ ଶୌଚମହିଂସା ଚ କ୍ଷାଂତିର୍ଦାନଂ ଦଯା ଦମଃ
ସତ୍ୟବାଦିତା, ପବିତ୍ରତା, ଅହିଂସା, ଖ୍ଷମା, ଦାନ, ଦୟା ଓ ନିଜକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା—
ଅଭ୍ଯସ୍ଯ ନଵତିଂ ଚୈତାଂ ସ୍ଵର୍ଗମାର୍ଗପ୍ରଦୀପିକାମ୍
ଏହି ନବଟି ଗୁଣ ଅଭ୍ୟାସ କଲେ, ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବା ପଥ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୁଏ।
ଜିହ୍ଵା ଭାର୍ଯା ସୁତୋ ଭ୍ରାତା ମିତ୍ର ଦାସ ସମାଶ୍ରିତାଃ
ଜିଭା, ଭାର୍ଯ୍ୟା, ପୁଅ, ଭାଇ, ବନ୍ଧୁ, ଦାସ ଓ ନିର୍ଭର ଲୋକ—
ପାନଂ ଦୁର୍ଜନ ସଂସର୍ଗଃ ପତ୍ଯା ଚ ଵିରହୋଟନମ୍
ମଦପାନ, ଖରାପ ଲୋକଙ୍କ ସହ ମିଶିବା ଏବଂ ସ୍ୱାମୀଠାରୁ ଦୂରେ ରହିବା—ଏହିମାନେ ଦୁଃଖର କାରଣ।
ସମର୍ଘଂ ଧାନ୍ଯମୁଦ୍ଧତ୍ଯ ମହର୍ଘଂ ଯଃ ପ୍ରଯଚ୍ଛତି ।।4.1.40.
ଅଳ୍ପ ମୂଲ୍ୟର ଧାନ୍ୟକୁ ବେଶି ମୂଲ୍ୟର ଭାବେ ଦେଇଥିବା ଲୋକ ଭଲ ନୁହେଁ।
ଅଗ୍ରେ ମାହିଷିକଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମଧ୍ଯେ ଚ ଵୃଷଲୀପତିମ୍
ଆଗରେ ଏକ ମହିଷ ଦେଖିବା ଏବଂ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଅଛୁତ ନେତାକୁ ଦେଖିବା ଅଶୁଭ।
ମହିଷୀତ୍ଯୁଚ୍ଯତେ ନାରୀ ଯା ଚ ସ୍ଯାଦ୍ଵ୍ଯଭିଚାରିଣୀ
ଯେ ନାରୀ ପତିକୁ ଭଲ ପାଉନାହିଁ, ଅନ୍ୟ ପୁରୁଷ ସହ ଅସତ୍ୟ ଚରିତ୍ର ରଖେ, ସେଉଁଠି 'ମହିଷୀ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ସ୍ଵ ଵୃଷଂ ଯା ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ପରଵୃଷେ ଵୃଷାଯତେ
ଯିଏ ନିଜ ପତିକୁ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ ପୁରୁଷ ସହ ମିଶିବାକୁ ଚାହେଁ, ସେ ଅସତୀ।
ଯାଵଦୁଷ୍ଣଂ ଭଵତ୍ଯନ୍ନଂ ଯାଵନ୍ମୌନେନ ଭୁଜ୍ଯତେ
ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଖାଦ୍ୟ ଗରମ ରହିଥାଏ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚୁପ୍ଚାପ ଭାବେ ଖାଇବା ଉଚିତ।