ଶଯନାସନଯାନାନି କୁଣପଂ ସ୍ତ୍ରୀମୁଖଂ କୁଶାଃ
ଶୋଇବା ଶଯ୍ୟା, ବସିବା ଆସନ, ଯାତ୍ରା ଯାନ, ମୃତଦେହ, ମହିଳାର ମୁଖ ଓ କୁଶ ଗଛ—
ଅଜାଶ୍ଵଯୋର୍ମୁଖଂ ମେଧ୍ଯଂ ଗାଵୋ ମେଧ୍ଯାସ୍ତୁ ପୃଷ୍ଠତଃ
ଛାଗ ଓ ଘୋଡ଼ାର ମୁଖ ପବିତ୍ର, ଗାଈ ପଛ ଦିଗରୁ ପବିତ୍ର।
ବଲାତ୍କାରୋପଭୁକ୍ତା ଵା ଚୋରହସ୍ତଗତାପି ଵା
ବଳପୂର୍ବକ ନିଆଯିବା କିମ୍ବା ଚୋର ଦ୍ୱାରା ହରାଯିବା—
ଆମ୍ଲେନ ତାମ୍ରଶୁଦ୍ଧିଃ ସ୍ଯାଚ୍ଛୁଦ୍ଧିଃ କାଂସ୍ଯସ୍ଯ ଭସ୍ମନା
ତେତେଳା ଦ୍ୱାରା ତାମ୍ବା ଶୁଦ୍ଧି ହୁଏ, ଖର ଦ୍ୱାରା କାଂସା ଶୁଦ୍ଧି ହୁଏ।
ମନସାପି ହି ଯା ନେହ ଚିଂତଯେତ୍ପୁରୁଷାଂତରମ୍
ଯିଏ ମନରେ ଅନ୍ୟ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଚିନ୍ତା କରନାହାନ୍ତି,
ପିତା ପିତାମହୋ ଭ୍ରାତା ସକୁଲ୍ଯୋ ଜନନୀ ତଥା 4.1.40.
ପିତା, ପିତାମହ, ଭାଇ, ସମ୍ପ୍ରତି, ଏବଂ ମାତା—
ଅପ୍ରଯଚ୍ଛନ୍ସମାପ୍ନୋତି ଭୂଣହତ୍ଯାମୃତାଵୃତୌ
ଯଦି ସେମାନେ କନ୍ୟାକୁ ଦେଇନାହାନ୍ତି, ତେବେ ପବିତ୍ର କିମ୍ବା ଅପବିତ୍ର ସମୟରେ ଭୂଣ ହତ୍ୟାର ପାପ ଲାଗେ।
ହୃତାଧିକାରାଂ ମଲିନାଂ ପିଂଡମାତ୍ରୋପଜୀଵିନୀମ୍
ଯିଏ ଅଧିକାର ହରାଇଛନ୍ତି, ଅପବିତ୍ର, କେବଳ ଭିକ୍ଷା ଉପରେ ଜୀବନ ଚାଲାନ୍ତି,
ଵ୍ଯଭିଚାରାଦୃତୌ ଶୁଦ୍ଧିର୍ଗର୍ଭେ ତ୍ଯାଗୋ ଵିଧୀଯତେ
ବିବାହରେ ଅବିଶ୍ୱାସ ହେଲେ, ଗର୍ଭକୁ ତ୍ୟାଗ କରିଲେ ପୁନି ପବିତ୍ରତା ମିଳେ।
ଶୂଦ୍ରସ୍ଯ ଭାର୍ଯା ଶୂଦ୍ରୈଵ ସା ଚ ସ୍ଵା ଚ ଵିଶଃ ସ୍ମୃତେ
ଏକ ଶୂଦ୍ରର ଜଣେ ଶ୍ରୀମତୀ ଶୂଦ୍ରୀ ହେବେ, ସେ ତାଙ୍କର ନିଜ ଜଣେ ହେବେ, ଏହିପରି ଭାବେ ବୈଶ୍ୟଙ୍କ ବିଷୟରେ ମଧ୍ୟ କହାଯାଇଛି।
ଆରୋପ୍ଯ ଶୂଦ୍ରାଂ ଶଯନେ ଵିପ୍ରୋ ଗଚ୍ଛେଦଧୋଗତିମ୍
ଯଦି କୌଣସି ବ୍ରାହ୍ମଣ ଜଣେ ଶୂଦ୍ରା ନାରୀକୁ ନିଜ ଶଯ୍ୟାରେ ରଖନ୍ତି, ସେ ଅଧୋଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।
ଦୈଵପିତ୍ର୍ଯାତିଥେଯାନି ତତ୍ପ୍ରଧାନାନି ଯସ୍ଯ ତୁ
ଯେଉଁଠାରେ ଦେବତା, ପିତୃପୁରୁଷ ଓ ଅତିଥିଙ୍କୁ ମୁଖ୍ୟ ଭାବେ ମନେ କରାଯାଏ—
ଜାମଯୋ ଯାନି ଗେହାନି ଶପଂତ୍ଯପ୍ରତିପୂଜିତାଃ
ଘରରେ ଯଦି ଜଣେ ଜଣେ ଗୃହଲକ୍ଷ୍ମୀମାନେ ଯଥାଯଥ ଆଦର ପାଆନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନେ ଶାପ ଦିଅନ୍ତି।
ତଦଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯାଃ ସୁଵାସିନ୍ଯୋ ଭୂଷଣାଚ୍ଛାଦନାଶନୈଃ
ସେହିପାଇଁ, ସେମାନେ ଗହଣା, ବସ୍ତ୍ର ଓ ଖାଦ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନର ସହିତ ପୂଜିତ ହେବା ଉଚିତ।
ଯତ୍ର ନାର୍ଯଃ ପ୍ରମୁଦିତା ଭୂଷଣାଚ୍ଛାଦନାଶନୈଃ
ଯେଉଁଘରେ ଜଣେ ଜଣେ ନାରୀ ଗହଣା, ବସ୍ତ୍ର ଓ ଖାଦ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଖୁସି ରହନ୍ତି—
ଯତ୍ର ତୁଷ୍ଯତି ଭର୍ତ୍ରା ସ୍ତ୍ରୀ ସ୍ତ୍ରିଯା ଭର୍ତା ଚ ତୁଷ୍ଯତି 4.1.40.
ଯେଉଁଠାରେ ଜଣେ ଭାର୍ଯ୍ୟା ପତି ଦ୍ୱାରା ସନ୍ତୁଷ୍ଟ, ଏବଂ ପତି ମଧ୍ୟ ଭାର୍ଯ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ସନ୍ତୁଷ୍ଟ—
ଅହୁତଂ ଚ ହୁତଂ ଚୈଵ ପ୍ରହୁତଂ ପ୍ରାଶିତଂ ତଥା
ଅପ୍ରଦତ୍ତ, ପ୍ରଦତ୍ତ, ଭଲଭାବରେ ପ୍ରଦତ୍ତ ଓ ଭୋଜିତ ଦାନ—
ଜପୋଽହୁତୋହୁତୋ ହୋମଃ ପ୍ରହୁତୋ ଭୌତିକୋ ବଲିଃ
ଯଜ୍ଞରେ ଅପ୍ରଦତ୍ତ ହେଉଛି ଜପ, ଅଗ୍ନିକୁ ଦିଆଯାଇଥିବା ହେଉଛି ପ୍ରଦତ୍ତ, ପ୍ରାଣୀମାନେ ପାଇଁ ଦିଆଯାଇଥିବା ହେଉଛି ଭଲଭାବରେ ପ୍ରଦତ୍ତ, ଓ ଭୋଜନ ଦିଆଯାଇଥିବା ହେଉଛି ଭୌତିକ ବଳି।
ପଂଚଯଜ୍ଞାନିମାନ୍କୁର୍ଵନ୍ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ନାଵସୀଦତି
ଏହି ପାଞ୍ଚ ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣ କେବେ ଅପମାନରେ ପଡ଼ନାହାନ୍ତି।
ବ୍ରାହ୍ମଣଂ କୁଶଲଂ ପୃଚ୍ଛେଦ୍ବାହୁଜାତମନାମଯମ୍
ସେ ଜଣେ ଶିକ୍ଷାପ୍ରାପ୍ତ, ଉତ୍ତମ କୁଳରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ଓ ରୋଗମୁକ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କରିବା ଉଚିତ।
ଜାତମାତ୍ରଃ ଶିଶୁସ୍ତାଵଦ୍ଯାଵଦଷ୍ଟୌ ସମାଃ ସ୍ମୃତାଃ
ଏକ ଶିଶୁ ଜନ୍ମ ହେବା ପରେ ଆଠ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶିଶୁ ଭାବେ ଗଣାଯାଏ।
ଭରଣଂ ପୋଷ୍ଯଵର୍ଗସ୍ଯ ଦୃଷ୍ଟାଦୃଷ୍ଟଫଲୋଦଯମ୍
ନିର୍ଭରଶୀଳମାନେ ପାଇଁ ଜୀବିକା ଦେବାରେ ଦୃଶ୍ୟ ଓ ଅଦୃଶ୍ୟ ଫଳ ମିଳେ।
ମାତାପିତାଗୁରୁପତ୍ନୀଃ ତ୍ଵପତ୍ଯାନି ସମାଶ୍ରିତାଃ
ମାଆ, ବାପା, ଗୁରୁଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା ଓ ନିଜ ସନ୍ତାନମାନେ ଯଥାଯଥ ଦେଖାଶୁଣା ପାଇଁ।
ସ ଜୀଵତି ପୁମାନ୍ଯୋଽତ୍ର ବହୁଭିଶ୍ଚୋପଜୀଵ୍ଯତେ
ଏଠାରେ ଯେଉଁ ପୁରୁଷ ଅନେକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୋଷିତ, ସେଉଁଠି ସେ ପ୍ରକୃତରେ ବଞ୍ଚିଥାଏ।
ଦୀନାନାଥଵିଶିଷ୍ଟେଭ୍ଯୋ ଦାତଵ୍ଯଂ ଭୂତିକାମ୍ଯଯା
ଦୁଃଖୀ, ନିରାଶ୍ରୟ ଓ ବିଶିଷ୍ଟମାନେ ପାଇଁ ଉତ୍ସାହରେ ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ।
ଵିଭାଗଶୀଲସଂଯୁକ୍ତୋ ଦଯାଵାଂଶ୍ଚ କ୍ଷମାଯୁତଃ 4.1.40.
ଯେଉଁଠାରେ ବଣ୍ଟନରେ ନ୍ୟାୟ, ଦୟା ଓ କ୍ଷମା ଥାଏ—
ଶର୍ଵରୀମଧ୍ଯ ଯାମୌ ଯୌ ହୁତଶେଷଂ ଚ ଯଦ୍ଧଵିଃ
ରାତିର ଦୁଇଟି ସନ୍ଧ୍ୟା ବେଳା ଓ ଅଗ୍ନିକୁ ଦିଆଯାଇଥିବା ହବିର ଅବଶିଷ୍ଟ ଭାଗ—
ନଵୈତାନି ଗୃହସ୍ଥସ୍ଯ କାର୍ଯାଣ୍ଯଭ୍ଯାଗତେ ସଦା
ଏହି କାମଗୁଡ଼ିକ ଗୃହସ୍ଥଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିଥି ଆସିଲେ କେବେ ମଧ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଅଭ୍ଯୁତ୍ଥାନମିହାଯାତ ସସ୍ନେହଂ ପୂର୍ଵଭାଷଣମ୍
ଏଠାରେ ଅତିଥିକୁ ଦେଖି ଉଠିବା, ସ୍ନେହରେ ସାମ୍ନାକୁ ଯିବା ଓ ପ୍ରଥମେ କଥା କହିବା—
ତଥେଷଦ୍ଵ୍ଯଯଯୁକ୍ତାନି କାର୍ଯାଣ୍ଯେତାନି ଵୈ ନଵ
ଏହି ନବଟି କାମ କମ୍ ଖର୍ଚ୍ଚରେ କରିବା ଦରକାର।