ପିତୃଗେହେ ତୁ ଯା କନ୍ଯା ରଜଃ ପଶ୍ଯେଦସଂସ୍କୃତା
ପିତାଙ୍କ ଘରେ ଯେଉଁ କନ୍ୟା ରଜସ୍ୱଳା ହେଉଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ବିବାହ ହୋଇନାହିଁ ଏବଂ ଯଥାଯଥ ଶୁଦ୍ଧି ହୋଇନାହିଁ,
ଯସ୍ତାଂ ପରିଣଯେନ୍ମୋହାତ୍ସ ଭଵେଦ୍ଵୃଷଲୀପତିଃ
ଯିଏ ଅଜ୍ଞାନରେ ସେଉଁଠି ତାଙ୍କୁ ବିବାହ କରେ, ସେ ଏକ ଅପମାନିତ ମହିଳାଙ୍କର ସ୍ୱାମୀ ହୁଏ।
ଵିଜ୍ଞାଯ ଦୋଷମୁଭଯୋଃ କନ୍ଯାଯାଶ୍ଚ ଵରସ୍ଯ ଚ
କନ୍ୟା ଓ ବର, ଦୁହେଁର ଦୋଷ ବୁଝିବା ଉଚିତ୍।
ସ୍ତ୍ରିଯଃ ପଵିତ୍ରାଃ ସତତଂ ନୈତା ଦୁଷ୍ଯଂତି କେନଚିତ୍
ମହିଳାମାନେ ସଦା ପବିତ୍ର, କେହି ତାଙ୍କୁ ଅପବିତ୍ର କରିପାରିବେ ନାହିଁ।
ପୂର୍ଵଂ ସ୍ତ୍ରିଯଃ ସୁରୈର୍ଭୁକ୍ତାଃ ସୋମଗଂଧର୍ଵ ଵହ୍ନିଭିଃ
ପୁରୁଣା ଦିନରେ ମହିଳାମାନେ ସୋମ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅଗ୍ନି ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଭୋଗ କରାଯାଇଥିଲେ।
ସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ଶୌଚଂ ଦଦୌ ସୋମଃ ପାଵକଃ ସର୍ଵମେଧ୍ଯତାମ୍
ସୋମ ଦେବତା ମହିଳାମାନେ ପାଇଁ ପବିତ୍ରତା ଦେଇଥିଲେ, ଅଗ୍ନି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଶୁଦ୍ଧତା ଦେଇଥିଲେ।
କନ୍ଯାଂ ଭୁଂକ୍ତେ ରଜଃକାଲେଽଗ୍ନିଃ ଶଶୀ ଲୋମଦର୍ଶନେ 4.1.40.
ରଜସ୍ୱଳା ସମୟରେ ଅଗ୍ନି ଏହି କନ୍ୟାଙ୍କୁ ଭୋଗ କରନ୍ତି, ଶରୀରରେ ଲୋମ ଦେଖିଲେ ଚନ୍ଦ୍ରମା।
ଦୃଶ୍ଯରୋମାତ୍ଵପତ୍ଯଘ୍ନୀ କୁଲଘ୍ନ୍ଯୁଦ୍ଗତଯୌଵନା
ଦେହରେ ଲୋମ ଦେଖାଯିବା, ସନ୍ତାନ ନ ହେବା, ବଂଶ ନାଶ ଓ ଯୁବତ୍ବ ଆସିବା—
କନ୍ଯାଦାନଫଲପ୍ରେପ୍ସୁସ୍ତସ୍ମାଦ୍ଦ ଦ୍ଯାଦନଗ୍ନିକାମ୍
ଯିଏ କନ୍ୟାଦାନର ଫଳ ଚାହେ, ସେ ଅଗ୍ନି ଦ୍ୱାରା ଶୁଦ୍ଧି ହୋଇନଥିବା କନ୍ୟା ଦେଉନାହିଁ।
କନ୍ଯାମଭୁକ୍ତାଂ ସୋମାଦ୍ଯୈର୍ଦଦଦ୍ଦାନଫଲଂ ଲଭେତ୍
ଯିଏ ସୋମ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଭୋଗ କରିନଥିବା କନ୍ୟାକୁ ଦେଇଥାଏ, ସେ କନ୍ୟାଦାନର ଫଳ ପାଏ।
ଶଯନାସନଯାନାନି କୁଣପଂ ସ୍ତ୍ରୀମୁଖଂ କୁଶାଃ
ଶୋଇବା ଶଯ୍ୟା, ବସିବା ଆସନ, ଯାତ୍ରା ଯାନ, ମୃତଦେହ, ମହିଳାର ମୁଖ ଓ କୁଶ ଗଛ—
ଅଜାଶ୍ଵଯୋର୍ମୁଖଂ ମେଧ୍ଯଂ ଗାଵୋ ମେଧ୍ଯାସ୍ତୁ ପୃଷ୍ଠତଃ
ଛାଗ ଓ ଘୋଡ଼ାର ମୁଖ ପବିତ୍ର, ଗାଈ ପଛ ଦିଗରୁ ପବିତ୍ର।
ବଲାତ୍କାରୋପଭୁକ୍ତା ଵା ଚୋରହସ୍ତଗତାପି ଵା
ବଳପୂର୍ବକ ନିଆଯିବା କିମ୍ବା ଚୋର ଦ୍ୱାରା ହରାଯିବା—
ଆମ୍ଲେନ ତାମ୍ରଶୁଦ୍ଧିଃ ସ୍ଯାଚ୍ଛୁଦ୍ଧିଃ କାଂସ୍ଯସ୍ଯ ଭସ୍ମନା
ତେତେଳା ଦ୍ୱାରା ତାମ୍ବା ଶୁଦ୍ଧି ହୁଏ, ଖର ଦ୍ୱାରା କାଂସା ଶୁଦ୍ଧି ହୁଏ।
ମନସାପି ହି ଯା ନେହ ଚିଂତଯେତ୍ପୁରୁଷାଂତରମ୍
ଯିଏ ମନରେ ଅନ୍ୟ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଚିନ୍ତା କରନାହାନ୍ତି,
ପିତା ପିତାମହୋ ଭ୍ରାତା ସକୁଲ୍ଯୋ ଜନନୀ ତଥା 4.1.40.
ପିତା, ପିତାମହ, ଭାଇ, ସମ୍ପ୍ରତି, ଏବଂ ମାତା—
ଅପ୍ରଯଚ୍ଛନ୍ସମାପ୍ନୋତି ଭୂଣହତ୍ଯାମୃତାଵୃତୌ
ଯଦି ସେମାନେ କନ୍ୟାକୁ ଦେଇନାହାନ୍ତି, ତେବେ ପବିତ୍ର କିମ୍ବା ଅପବିତ୍ର ସମୟରେ ଭୂଣ ହତ୍ୟାର ପାପ ଲାଗେ।
ହୃତାଧିକାରାଂ ମଲିନାଂ ପିଂଡମାତ୍ରୋପଜୀଵିନୀମ୍
ଯିଏ ଅଧିକାର ହରାଇଛନ୍ତି, ଅପବିତ୍ର, କେବଳ ଭିକ୍ଷା ଉପରେ ଜୀବନ ଚାଲାନ୍ତି,
ଵ୍ଯଭିଚାରାଦୃତୌ ଶୁଦ୍ଧିର୍ଗର୍ଭେ ତ୍ଯାଗୋ ଵିଧୀଯତେ
ବିବାହରେ ଅବିଶ୍ୱାସ ହେଲେ, ଗର୍ଭକୁ ତ୍ୟାଗ କରିଲେ ପୁନି ପବିତ୍ରତା ମିଳେ।
ଶୂଦ୍ରସ୍ଯ ଭାର୍ଯା ଶୂଦ୍ରୈଵ ସା ଚ ସ୍ଵା ଚ ଵିଶଃ ସ୍ମୃତେ
ଏକ ଶୂଦ୍ରର ଜଣେ ଶ୍ରୀମତୀ ଶୂଦ୍ରୀ ହେବେ, ସେ ତାଙ୍କର ନିଜ ଜଣେ ହେବେ, ଏହିପରି ଭାବେ ବୈଶ୍ୟଙ୍କ ବିଷୟରେ ମଧ୍ୟ କହାଯାଇଛି।
ଆରୋପ୍ଯ ଶୂଦ୍ରାଂ ଶଯନେ ଵିପ୍ରୋ ଗଚ୍ଛେଦଧୋଗତିମ୍
ଯଦି କୌଣସି ବ୍ରାହ୍ମଣ ଜଣେ ଶୂଦ୍ରା ନାରୀକୁ ନିଜ ଶଯ୍ୟାରେ ରଖନ୍ତି, ସେ ଅଧୋଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।
ଦୈଵପିତ୍ର୍ଯାତିଥେଯାନି ତତ୍ପ୍ରଧାନାନି ଯସ୍ଯ ତୁ
ଯେଉଁଠାରେ ଦେବତା, ପିତୃପୁରୁଷ ଓ ଅତିଥିଙ୍କୁ ମୁଖ୍ୟ ଭାବେ ମନେ କରାଯାଏ—
ଜାମଯୋ ଯାନି ଗେହାନି ଶପଂତ୍ଯପ୍ରତିପୂଜିତାଃ
ଘରରେ ଯଦି ଜଣେ ଜଣେ ଗୃହଲକ୍ଷ୍ମୀମାନେ ଯଥାଯଥ ଆଦର ପାଆନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନେ ଶାପ ଦିଅନ୍ତି।
ତଦଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯାଃ ସୁଵାସିନ୍ଯୋ ଭୂଷଣାଚ୍ଛାଦନାଶନୈଃ
ସେହିପାଇଁ, ସେମାନେ ଗହଣା, ବସ୍ତ୍ର ଓ ଖାଦ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନର ସହିତ ପୂଜିତ ହେବା ଉଚିତ।
ଯତ୍ର ନାର୍ଯଃ ପ୍ରମୁଦିତା ଭୂଷଣାଚ୍ଛାଦନାଶନୈଃ
ଯେଉଁଘରେ ଜଣେ ଜଣେ ନାରୀ ଗହଣା, ବସ୍ତ୍ର ଓ ଖାଦ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଖୁସି ରହନ୍ତି—
ଯତ୍ର ତୁଷ୍ଯତି ଭର୍ତ୍ରା ସ୍ତ୍ରୀ ସ୍ତ୍ରିଯା ଭର୍ତା ଚ ତୁଷ୍ଯତି 4.1.40.
ଯେଉଁଠାରେ ଜଣେ ଭାର୍ଯ୍ୟା ପତି ଦ୍ୱାରା ସନ୍ତୁଷ୍ଟ, ଏବଂ ପତି ମଧ୍ୟ ଭାର୍ଯ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ସନ୍ତୁଷ୍ଟ—
ଅହୁତଂ ଚ ହୁତଂ ଚୈଵ ପ୍ରହୁତଂ ପ୍ରାଶିତଂ ତଥା
ଅପ୍ରଦତ୍ତ, ପ୍ରଦତ୍ତ, ଭଲଭାବରେ ପ୍ରଦତ୍ତ ଓ ଭୋଜିତ ଦାନ—
ଜପୋଽହୁତୋହୁତୋ ହୋମଃ ପ୍ରହୁତୋ ଭୌତିକୋ ବଲିଃ
ଯଜ୍ଞରେ ଅପ୍ରଦତ୍ତ ହେଉଛି ଜପ, ଅଗ୍ନିକୁ ଦିଆଯାଇଥିବା ହେଉଛି ପ୍ରଦତ୍ତ, ପ୍ରାଣୀମାନେ ପାଇଁ ଦିଆଯାଇଥିବା ହେଉଛି ଭଲଭାବରେ ପ୍ରଦତ୍ତ, ଓ ଭୋଜନ ଦିଆଯାଇଥିବା ହେଉଛି ଭୌତିକ ବଳି।
ପଂଚଯଜ୍ଞାନିମାନ୍କୁର୍ଵନ୍ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ନାଵସୀଦତି
ଏହି ପାଞ୍ଚ ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣ କେବେ ଅପମାନରେ ପଡ଼ନାହାନ୍ତି।
ବ୍ରାହ୍ମଣଂ କୁଶଲଂ ପୃଚ୍ଛେଦ୍ବାହୁଜାତମନାମଯମ୍
ସେ ଜଣେ ଶିକ୍ଷାପ୍ରାପ୍ତ, ଉତ୍ତମ କୁଳରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ଓ ରୋଗମୁକ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କରିବା ଉଚିତ।