ସ୍ଵଶ୍ରେଯୋ ଦାତୁରେତସ୍ଯା ଵିମୁକ୍ତସ୍ଯ ମହାମତେ
—ହେ ମହାବୁଦ୍ଧିମାନ, ନିଜ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ଏହି ଅବିମୁକ୍ତକୁ ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ।
ସମୀହିତାର୍ଥ ସଂସିଦ୍ଧିର୍ଲଭ୍ଯତେ ପୁଣ୍ଯଭାରତଃ
ହେ ପୁଣ୍ୟଶୀଳ ଭାରତ, ଯେଉଁ ଲକ୍ଷ୍ୟ ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରାଯାଏ, ତାହା ସଫଳ ହୁଏ।
ଶ୍ରୁତିଵର୍ତ୍ମଜୁଷଃ ପୁଂସଃ ସଂସ୍ପର୍ଶାନ୍ନଶ୍ଯତୋ ମୁନେ
ଯିଏ ଶାସ୍ତ୍ରର ମାର୍ଗ ଅନୁସରେ, ହେ ମୁନି, ନିଷିଦ୍ଧ ବସ୍ତୁ ସଂସ୍ପର୍ଶ କଲେ ତାଙ୍କର ନାଶ ହୁଏ।
ଵର୍ଜିତସ୍ଯ ଵିଧାନେନ ପ୍ରୋକ୍ତସ୍ଯାକରଣେନ ଵୈ
ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ନିୟମ ଅନୁସରଣ ନ କଲେ କିମ୍ବା ଯାହା କରିବାକୁ କୁହାଯାଇଛି, ସେଥିରେ ଅବହେଳା କଲେ—
ନିଷିଦ୍ଧାଚରଣଂ ତସ୍ମାତ୍କଥଯିଷ୍ଯେ ତଵାଗ୍ରତଃ
—ଏବଂ ନିଷିଦ୍ଧ କାମ କଲେ, ତେଣୁ ମୁଁ ଏହା ତୁମ ସାମ୍ନାରେ କହିବି।
ପଲାଂଡୁଂ ଵିଡ୍ଵରାହଂ ଚ ଶେଲୁଂ ଲଶୁନ ଗୃଂଜନେ
ପିଆଜ, ବନଶୁକୁର ମାଂସ, କଣ୍ଟାଳିଆ, ରସୁଣ, ଗୁଞ୍ଜନା ଗଛ—
ଵ୍ରଶ୍ଚନାନ୍ଵୃକ୍ଷନିର୍ଯାସାନ୍ପାଯସାପୂପଶଷ୍କୁଲୀଃ 4.1.40.
—ମୂଳା, ଗଛର ରସ, ଖୀର, ପିଠା, ଶଶ୍କୁଳୀ—
ପଯ ଐକଶଫଂ ହେଯଂ ତଥା କ୍ରାମେଲକାଵିକମ୍
—ଖୀର, ଏକ-ନଖୀ ପଶୁ, କ୍ରାନ୍ତି ପକ୍ଷୀ ଏବଂ ଜଙ୍ଗଲୀ ହାଁସ—
ଟିଟ୍ଟିଭଂ କଲଵିଂକଂ ଚ ହଂସଂ ଚକ୍ରଂ ପ୍ଲଵଂବକମ୍
—ଟିଟିଭା, କଳବିଙ୍କା, ହଁସ, ଚକ୍ରବାକ, ପ୍ଲବଙ୍ଗବକ—
ଜାଲପାଦାନ୍ଖଂଜରୀଟାନ୍ବୁଡିତ୍ଵା ମତ୍ସ୍ଯଭକ୍ଷକାନ୍
—ଜାଲାପାଦୀ ପକ୍ଷୀ, ଖଞ୍ଜରୀଟା, ବୁଡିତ୍ବା, ମାଛ ଖାଉଥିବା ପକ୍ଷୀମାନେ—
ହଵ୍ଯକଵ୍ଯନିଯୁକ୍ତୌ ତୁ ଭକ୍ଷ୍ଯୌ ପାଠୀନରୋହିତୌ
—ପାଠୀନ ଏବଂ ରୋହିତ ମାଛ, ଯାହା ଦେବତା ଓ ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ—
ଶ୍ଵାଵିଦ୍ଗୋଧେ ପ୍ରଶସ୍ତେ ଚ ଜ୍ଞାତାଶ୍ଚ ମୃଗପକ୍ଷିଣଃ
—ବନଶୁଆ, ଗୋଧି, ଏବଂ ଉତ୍ତମ ମଧ୍ୟରୁ ଚିହ୍ନଟ ମୃଗ ଓ ପକ୍ଷୀମାନେ।
ଯଜ୍ଞାର୍ଥଂ ପଶୁହିଂସା ଯା ସା ସ୍ଵର୍ଗ୍ଯା ନେତରା କ୍ଵଚିତ୍
ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ପଶୁ ବଳି ଦିଆଯାଇଥିଲେ, ସେଥିରେ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ ଏବଂ ସ୍ୱର୍ଗ ଲାଭ ହୁଏ; ଅନ୍ୟ କୌଣସି କାରଣରେ ଏହା କେବେ ଭଲ ନୁହେଁ।
ପ୍ରାଣାତ୍ଯଯେ କ୍ରତୌ ଶ୍ରାଦ୍ଧେ ଭୈଷଜେ ଵିପ୍ରକାମ୍ଯଯା
ଜୀବନ ଭୟ, ଯଜ୍ଞ କାର୍ଯ୍ୟ, ପିତୃ ତର୍ପଣ, ଔଷଧ ପାଇଁ କିମ୍ବା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଅନୁରୋଧରେ—
ନ ତାଦୃଶଂ ଭଵେତ୍ପାପଂ ମୃଗଯାଵୃତ୍ତିକାଂକ୍ଷିଣଃ
ଏପରି କାର୍ଯ୍ୟରେ ଯେପରି ଅପରାଧ ହୁଏ, ଶିକାର କରି ଜୀବିକା ଚାଲାଉଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ସେପରି ପାପ ନାହିଁ।
ମଖାର୍ଥଂ ବ୍ରହ୍ମଣା ସୃଷ୍ଟାଃ ପଶୁ ଦ୍ରୁମ ମୃଗୌଷଧୀଃ
ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ବ୍ରହ୍ମା ପଶୁ, ଗଛ, ମୃଗ ଓ ଔଷଧୀ ତିଆରି କରିଥିଲେ।
ପିତୃଦେଵକ୍ରତୁକୃତେ ମଧୁପର୍କାର୍ଥମେଵ ଚ 4.1.40.
ପିତୃ ଓ ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ କ୍ରତୁ ଓ ମଧୁପର୍କ ଦାନ ପାଇଁ ଏହା ହୋଇଥାଏ।
ଯୋ ଜଂତୂନାତ୍ମପୁଷ୍ଟ୍ଯର୍ଥଂ ହିନସ୍ତି ଜ୍ଞାନଦୁର୍ବଲଃ
ଯିଏ ନିଜ ଶରୀର ପୋଷଣ ପାଇଁ ଜୀବକୁ ମାରେ, ଏବଂ ଅବିବେକୀ ଅଟୁଟିଥାଏ—
ଭୋକ୍ତାନୁମଂତା ସଂସ୍କର୍ତା କ୍ରଯିଵିକ୍ରଯି ହିଂସକାଃ
ଯିଏ ଖାଏ, ଅନୁମତି ଦିଏ, ପ୍ରସ୍ତୁତ କରେ, କିଣେ, ବିକ୍ରି କରେ, କିମ୍ବା ମାରେ—
ପ୍ରତ୍ଯବ୍ଦମଶ୍ଵମେଧେନ ଶତଂ ଵର୍ଷାଣି ଯୋ ଯଜେତ୍
ଯିଏ ପ୍ରତିବର୍ଷ ଶତବର୍ଷ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କରେ—
ଯଥୈଵାତ୍ମା ପରସ୍ତଦ୍ଵଦ୍ଦ୍ରଷ୍ଟଵ୍ଯଃ ସୁଖମିଚ୍ଛତା
ଯେପରି ନିଜକୁ ଦେଖିବା ଉଚିତ, ସେପରି ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ସୁଖ ଆଶା କରନ୍ତି ବୋଲି ଭାବିବା ଉଚିତ।
ସୁଖଂ ଵା ଯଦି ଵା ଚାନ୍ଯଦ୍ଯତ୍କିଂଚିତ୍କ୍ରିଯତେ ପରେ
ଅନ୍ୟ ଜଣଙ୍କୁ ଯେଉଁ ସୁଖ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କିଛି କରାଯାଏ—
ନ କ୍ଲେଶେନ ଵିନା ଦ୍ରଵ୍ଯମର୍ଥହୀନେ କୁତଃ କ୍ରିଯାଃ
କଷ୍ଟ ଛାଡ଼ି କୌଣସି ଧନ ମିଳେନାହିଁ; ଧନ ନଥିଲେ କାର୍ଯ୍ୟ କିପରି ହେବ?
ସୁଖଂ ହି ସର୍ଵୈରାକାଂକ୍ଷ୍ଯଂ ତଚ୍ଚ ଧର୍ମସମୁଦ୍ଭଵମ୍
ସମସ୍ତେ ସୁଖ ଆଶା କରନ୍ତି, ଏହା ଧର୍ମରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।
ନ୍ଯାଯାଗତେନ ଦ୍ରଵ୍ଯେଣ କର୍ତଵ୍ଯଂ ପାରଲୌକିକମ୍
ନ୍ୟାୟ ଉପାୟରେ ଆସିଥିବା ଧନରେ ପାରଲୋକିକ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ।
ଵିଧିହୀନଂ ତଥାଽପାତ୍ରେ ଯୋ ଦଦାତି ପ୍ରତିଗ୍ରହମ୍
ଯିଏ ନିୟମ ଛାଡ଼ି କିମ୍ବା ଅଯୋଗ୍ୟଙ୍କୁ ଦାନ କରେ କିମ୍ବା ଗ୍ରହଣ କରେ—
ଵ୍ଯସନାର୍ଥେ କୁଟୁଂବାର୍ଥେ ଯଦୃଣାର୍ଥେ ଚ ଦୀଯତେ 4.1.40.
ଦୁଃଖ, ପରିବାର କିମ୍ବା ଋଣ ପାଇଁ ଯାହା ଦିଆଯାଏ—
ମାତାପିତୃଵିହୀନଂ ଯୋ ମୌଂଜୀପାଣିଗ୍ରହାଦିଭିଃ
ମାଆ ବା ବାପା ନଥିବାବେଳେ ଯିଏ ଉପନୟନ କିମ୍ବା ବିବାହ ଆଦି କରେ—
ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରୈର୍ନ ତଚ୍ଛ୍ରେଯୋ ନାଗ୍ନିଷ୍ଟୋମାଦିଭିର୍ମଖୈଃ
ଏପରି କାର୍ଯ୍ୟ ଆଗ୍ନିହୋତ୍ର କିମ୍ବା ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମ ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ମହତ୍ତ୍ୱ ଦେଉନାହିଁ।
ଯୋ ହ୍ଯନାଥସ୍ଯ ଵିପ୍ରସ୍ଯ ପାଣିଂ ଗ୍ରାହଯତେ କୃତୀ
ଯିଏ ଅନାଥ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ବିବାହ ଠିକ୍ ଭାବେ କରାଇଦିଏ—