ନ କ୍ଷେତ୍ରମରୁଣାଦସ୍ତି ନାସ୍ତି ଦେଵୋଽରୁଣେଶ୍ଵରାତ୍
ଅରୁଣ ଠାରୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ କ୍ଷେତ୍ର କିଛି ନାହିଁ, ଅରୁଣେଶ୍ୱର ଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବତା ମଧ୍ୟ ନାହିଁ।
ଇତି କଥଯତି ନଂଦିକେଶ୍ଵରେସ୍ମିନ୍ପୁଲକିତସର୍ଵଵପୁର୍ମୃକଣ୍ଡୁପୁତ୍ରଃ
ନନ୍ଦିକେଶ୍ୱର ଏଭଳି କହିବା ସମୟରେ, ମୃକଣ୍ଡୁଙ୍କ ପୁଅ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦେହରେ ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ।
ଅଥ ତୃତୀଯମର୍ବୁଦଖଣ୍ଡଂ ପ୍ରାରଭ୍ଯତେ ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ ଓଁନମୋନଂତାଯ ସୂକ୍ଷ୍ମାଯ ଜ୍ଞାନଗମ୍ଯାଯ ଵେଧସେ
ଏବେ ତୃତୀୟ ଅର୍ବୁଦ ଖଣ୍ଡ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ବ୍ୟାସ କହିଲେ: ଓଁ, ଅନନ୍ତ, ସୂକ୍ଷ୍ମ, ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ଉପଲବ୍ଧ, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।
ମନ୍ଵଂତରାଣି ସର୍ଵାଣି ସୃଷ୍ଟିଶ୍ଚୈଵ ପୃଥଗ୍ଵିଧା
ସମସ୍ତ ମନ୍ବନ୍ତର ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ସୃଷ୍ଟି,
ଅଧୁନା ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମସ୍ତୀର୍ଥମାହାତ୍ମ୍ଯମୁତ୍ତମମ୍
ଏବେ ଆମେ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥର ସର୍ବୋତ୍ତମ ମହିମା ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ।
ତିସ୍ରଃ କୋଟ୍ଯୋଽର୍ଦ୍ଧକୋଟିଶ୍ଚ ତେଷାଂ ସଂଖ୍ଯା କୃତା ପୁରା
ତିନି କୋଟି ଓ ଅର୍ଦ୍ଧ କୋଟି—ପୁରୁଣା ଦିନରେ ଏହିପରି ସଂଖ୍ୟା ଥିଲା।
କ୍ଷେତ୍ରାଣି ସରିତଶ୍ଚୈଵ ପର୍ଵତାଶ୍ଚ ନଦା ସ୍ତଥା
ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ର, ନଦୀ, ପାହାଡ଼ ଏବଂ ଛୋଟ ନଦୀମାନେ ମଧ୍ୟ,
ତେଷାଂ ମଧ୍ଯେଽର୍ବୁଦୋନାମ ସର୍ଵପାପହରୋଽନଘଃ
ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ଅର୍ବୁଦ ନାମକ ଏକ କ୍ଷେତ୍ର ଅଛି, ହେ ପାପହୀନ, ଯାହା ସମସ୍ତ ପାପକୁ ଦୂର କରେ।
ପୁନଂତି ସର୍ଵତୀର୍ଥାନି ସ୍ନାନଦାନାଦିକୈର୍ଯଥା
ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥ ନିୟମିତ ସ୍ନାନ, ଦାନ ଓ ଅନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର କରେ।
କଥଂ ଵାସିଷ୍ଠମାହାତ୍ମ୍ଯାତ୍ପ୍ରଥିତୋ ଧରଣୀତଲେ
କିପରି ବସିଷ୍ଠଙ୍କର ମହିମା ପୃଥିବୀରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା?
କାନି ତୀର୍ଥାନି ମୁଖ୍ଯାନି ହ୍ଯର୍ବୁଦେ ସଂତି ପର୍ଵତେ
ଅର୍ବୁଦ ପାହାଡ଼ରେ କେଉଁ ମୁଖ୍ୟ ତୀର୍ଥଗୁଡ଼ିକ ଅଛି?
ଅର୍ବୁଦସ୍ଯ ଦ୍ଵିଜଶ୍ରେଷ୍ଠା ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ଚ ଯଥା ଶ୍ରୁତମ୍ ॥ 7.3.1.
ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଅର୍ବୁଦର ମହିମା ଯେପରି ଶୁଣାଯାଇଛି।
ଵସିଷ୍ଠୋ ନାମ ଦେଵର୍ଷିଃ ପିତାମହସମୁଦ୍ଭଵଃ
ଦେବମାନ୍ୟ ବସିଷ୍ଠ ନାମକ ଏକ ଋଷି ଥିଲେ, ଯିଏ ପ୍ରଜାପତି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ମନରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିଲେ।
ନିଯତୋ ନିଯତାହାରଃ ସର୍ଵଭୂତହିତେ ରତଃ
ସେ ନିୟମିତ ଓ ଶିସ୍ଟ ଜୀବନ ଅନୁସରଣ କରୁଥିଲେ, ଖାଦ୍ୟରେ ସଂଯମ ରଖୁଥିଲେ ଏବଂ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଭଲରେ ନିରନ୍ତର ଲାଗିଥିଲେ।
ପଂଚାଗ୍ନିସାଧକୋ ଗ୍ରୀଷ୍ମେ ଜପହୋମପରାଯଣଃ ନଂଦିନୀତି ସୁଵିଖ୍ଯାତା ସା ଵୈ କାମଦୁଘା ଶୁଭା
ଗ୍ରୀଷ୍ମକାଳରେ ପଞ୍ଚାଗ୍ନି ତପସ୍ୟା କରୁଥିଲେ, ଜପ ଓ ହୋମରେ ଲିନ ଥିଲେ। ତାଙ୍କ ପାଖରେ ନନ୍ଦିନୀ ନାମକ ଏକ ଗାଈ ଥିଲା, ଯିଏ ସମସ୍ତ ଆଶା ପୂରଣ କରୁଥିଲା ଏବଂ ସୁଖ୍ୟାତ ଓ ଶୁଭ ଥିଲା।
ସା କଦାଚିଦ୍ଧରାପୃଷ୍ଠେ ଭ୍ରମମାଣା ତୃଣାଶଯା
ସେ ଗାଈ ଏକଥର ଭୂମିରେ ଘୁରୁଥିଲା, ଘାସ ଖାଇବା ପାଇଁ ଚାଲିଥିଲା।
ଏତସ୍ମିନ୍ନେଵ କାଲେ ତୁ ଭଗଵାଂସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣଦୀଧିତିଃ
ଏହି ସମୟରେ, ତୀବ୍ର ରଶ୍ମି ଧାରଣ କରୁଥିବା ପବିତ୍ର ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ।
ତସ୍ଯାଃ କ୍ଷୀରେଣ ନିତ୍ଯଂ ସ ସାଯଂ ପ୍ରାତର୍ଦ୍ଵିଜୋ ମୁନିଃ
ସେ ମୁନି, ଦ୍ୱିଜ ଥିବା ଦ୍ୱାରା, ପ୍ରତିଦିନ ସନ୍ଧ୍ୟା ଓ ପ୍ରଭାତରେ ଏହି ଗାଈର ଦୁଧ ଗ୍ରହଣ କରୁଥିଲେ।
ଅଥ ଚିଂତାପରୋ ଵିପ୍ରଃ ପ୍ରାଯଶ୍ଚିତ୍ତଭଯାଦ୍ଧ୍ରୁଵମ୍
ତାପରେ, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ମନେ ଚିନ୍ତାରେ ଲିନ ହୋଇ, ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ଭୟରେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଚିନ୍ତିତ ହେଲେ।
ସ ତଚ୍ଛ୍ଵଭ୍ରମଥାସାଦ୍ଯ ଭୂଂଭାରାଵମଥାଶୃଣୋତ୍
ସେ ଏହି ଗଭୀର ଗଡ଼ିକୁ ନିକଟରେ ଯାଇ, ଭୂମିର ଭାରରେ ତାହାର କ୍ଷୁଦ୍ର ଧ୍ୱନି ଶୁଣିଲେ।
ଅହଂ ହୋମସ୍ଯ ଚୋଦ୍ଵେଗାନ୍ନିଃସୃତସ୍ତ୍ଵାମଵେକ୍ଷିତୁମ୍
"ମୁଁ ହୋମର ଅଶାନ୍ତିରୁ ବାହାରିଛି, ତୁମକୁ ଦେଖିବାକୁ ଏଠାରେ ଆସିଛି।"
ପତିତାତ୍ର ଵିଭୋ ତ୍ରାହି କୃଚ୍ଛ୍ରାଦସ୍ମାତ୍ସୁଦୁଃସହାତ୍ 7.3.1.
"ମୁଁ ଏଠି ପଡ଼ିଛି, ହେ ପ୍ରଭୁ, ଏହି ଭୟଙ୍କର ଦୁଃଖରୁ ମୋତେ ରକ୍ଷା କର।"
ସରସ୍ଵତୀଂ ସମାଦଧ୍ଯୌ ନଦୀଂ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯପାଵନୀମ୍
ସେ ସରସ୍ୱତୀ ନଦୀଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କଲେ, ଯିଏ ତିନି ଲୋକକୁ ପବିତ୍ର କରନ୍ତି।
ଶ୍ଵଭ୍ରଂ ତତ୍ପୂରଯାମାସ ସମଂତାଦ୍ଵିମଲୈର୍ଜଲୈଃ
ସରସ୍ୱତୀ ଏହି ଗଡ଼ିକୁ ଚାରିପାଖରେ ଶୁଦ୍ଧ ଜଳରେ ପୂରିଦେଲେ।
ସଂହୃଷ୍ଟା ମୁନିନା ସାର୍ଦ୍ଧଂ ଯଯାଵାଶ୍ରମସମ୍ମୁଖମ୍
ମୁନିଙ୍କ ସହ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ, ସେ ଆଶ୍ରମ ଦିଗକୁ ଯାଉଥିଲେ।
ସ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଶ୍ଵଭ୍ରମଧ୍ଯଂ ତଂ ଗଂଭୀରଂ ଚ ମହାମୁନିଃ
ସେ ମହାମୁନି ଗଭୀର ଗଡ଼ିକୁ ଦେଖିଲେ।
ତସ୍ଯ ଚିଂତଯତୋ ଵିପ୍ରା ବୁଦ୍ଧିରେଷୋଦପଦ୍ଯତ ତସ୍ମାଦ୍ଗଚ୍ଛାମ୍ଯହଂ ଶୀଘ୍ରଂ ହିମଵନ୍ତଂ ନଗୋତ୍ତମମ୍
ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଚିନ୍ତା କରୁଥିବାବେଳେ ତାଙ୍କ ମନରେ ଏହି ଭାବ ଆସିଲା: 'ଏହିଠାରୁ ଶୀଘ୍ର ହିମବନ୍ତ ପର୍ବତକୁ ଯିବି।'
ସ ଏଵ ପର୍ଵତଂ ଚାତ୍ର ପ୍ରେଷଯିଷ୍ଯତି ଭୂଧରଃ
'ସେ ଭୂଧରା ଏଠାରେ ଏକ ପର୍ବତ ପଠାଇବେ।'
ତତୋ ଜଗାମ ସ ମୁନିର୍ହିମଵନ୍ତଂ ନଗୋତ୍ତମମ୍ ଅର୍ଘ୍ଯପାଦ୍ଯାଦିସଂସ୍କାରୈଃ ସଂପୂଜ୍ଯ ଇଦମବ୍ରଵୀତ୍
ତାପରେ ମୁନି ହିମବନ୍ତ ପର୍ବତକୁ ଗଲେ, ଜଳ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଆଦର ସହିତ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରି, ଏହି କଥା କହିଲେ:
ସ୍ଵାଗତଂ ତେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ସଫଲଂ ମେଽଦ୍ଯ ଜୀଵିତମ୍
"ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମକୁ ସ୍ବାଗତ। ଆଜି ମୋର ଜୀବନ ସାର୍ଥକ ହେଲା।"