କୃତପ୍ରସାଦେନ ଵିଭୋ ସୃଷ୍ଟିଂ କର୍ତୁଂ ଚତୁର୍ଵିଧାମ୍
ଭଗବାନଙ୍କ ଦୟାରେ ସେ ଚାରିପ୍ରକାର ସୃଷ୍ଟି କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ପ୍ରଯତ୍ନେନ ମଯା ସୃଷ୍ଟା ସା ସୃଷ୍ଟିସ୍ତ୍ଵଦନୁଜ୍ଞଯା
ମୁଁ ପ୍ରୟାସରେ ସେଇ ସୃଷ୍ଟି କଲି, ଏବଂ ତୁମ ଆଜ୍ଞାରେ ଏହା ସଫଳ ହେଲା।
ଅରାଜକଂ ମହଚ୍ଚାସୀଦ୍ଦୁରଵସ୍ଥମଭୂଜ୍ଜଗତ୍
ବିଶ୍ୱ ବଡ଼ ଏବଂ ଶାସକ ବିନା ହୋଇଗଲା, ଯାହାରେ ଅବସ୍ଥା ଅତ୍ୟନ୍ତ କଷ୍ଟକର ହେଲା।
ମଯାଭିଷିକ୍ତୋ ରାଜର୍ଷିଃ ପ୍ରଜାଃ ପାତୁଂ ନରେଶ୍ଵରଃ
ମୁଁ ଏକ ରାଜାଋଷିଙ୍କୁ ରାଜା ଭାବେ ଅଭିଷେକ କଲି, ହେ ନରେଶ୍ୱର, ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ।
ତଵାଜ୍ଞଯା ଚେତ୍ସ୍ଥାସ୍ଯଂତି ସର୍ଵେ ଦିଵିଷଦୋ ଦିଵି
ତୁମ ଆଜ୍ଞାରେ ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ରହିବେ।
ତଥେତି ଚ ମଯା ପ୍ରୋକ୍ତଂ ପ୍ରମାଣୀକ୍ରିଯତାଂ ତୁ ତତ୍
ମୁଁ କହିଲି, 'ଏହିପରି ହେଉ', ଏହାକୁ ନିୟମ ଭାବେ ଦୃଢ଼ କର।
ତସ୍ଯ ରାଜ୍ଞଃ ପ୍ରଜାସ୍ତ୍ରାତୁଂ ଭୂଯାଚ୍ଚୈଷ ମନୋରଥଃ
ରାଜାଙ୍କର ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବା ଇଚ୍ଛା ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଉ।
ମର୍ତ୍ଯାନାଂ ଗଣନା କ୍ଵେହ ନିମେଷାର୍ଧ ନିମେଷିଣାମ୍
ଏଠାରେ ମଣିଷମାନେ କେତେ ଅଛନ୍ତି ତାହା ଗଣନା କେଉଁଠି, କିମ୍ବା ଚକୁ ଝପକାଇବାର ଅର୍ଧ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ କିଏ ଗଣିପାରିବ?
ଵିଧେଶ୍ଚ ଗୌରଵଂ ରକ୍ଷଂସ୍ତଥୋରୀ କୃତଵାନ୍ହରଃ
ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ମର୍ଯ୍ୟାଦା ରକ୍ଷା କରି, ହରା ଗୋମାତା ପାଇଁ ଉଚିତ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ।
ତଥା ବହୁତିଥଂ କାଲଂ ଦ୍ଵୀପୋଭୂତ୍ସୋପି ମଂଦରଃ 4.1.39.
ଏଭଳି ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ସେ ଦ୍ୱୀପ ମନ୍ଦର ଭାବେ ପରିଚିତ ହେଲା।
ନିଜମୂର୍ତିମଯଂ ଲିଂଗମଵିଜ୍ଞାତଂ ଵିଧେରପି
ତାଙ୍କର ନିଜ ଆକୃତିରୁ ତିଆରି ଏକ ଲିଙ୍ଗ, ଯାହା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଅଜଣା ଥିଲା, ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହେଲା।
ଵିପନ୍ନାନାଂ ଚ ଜଂତୂନାଂ ଦାତୁଂ ନୈଃଶ୍ରେଯସୀଂ ଶ୍ରିଯମ୍
ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ିଥିବା ପ୍ରାଣୀମାନେ ପାଇଁ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଶ୍ରୀ ଦେବାକୁ।
ମଂଦରାଦ୍ରିଗତେନାପି କ୍ଷେତ୍ରଂ ନୈତତ୍ପିନାକିନା
ମନ୍ଦର ପର୍ବତକୁ ଯାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଏହି କ୍ଷେତ୍ର ପିନାକୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନୁହେଁ।
ପୁରା ନଂଦଵନଂ ନାମ କ୍ଷେତ୍ରମେତତ୍ପ୍ରକୀର୍ତିତମ୍
ପୂର୍ବେ ଏହି କ୍ଷେତ୍ରକୁ ନନ୍ଦବନ ନାମରେ ଡାକାଯାଉଥିଲା।
ନାମାଵିମୁକ୍ତମଭଵଦୁଭଯୋଃ କ୍ଷେତ୍ରଲିଂଗଯୋଃ
'ଅବିମୁକ୍ତ' ନାମ ଦୁଇଁ, କ୍ଷେତ୍ର ଓ ଲିଙ୍ଗ, ଉପରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା।
ଅଵିମୁକ୍ତେଶ୍ଵରଂ ଲିଂଗଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କ୍ଷେତ୍ରେଽଵିମୁକ୍ତକେ
ଅବିମୁକ୍ତ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଅବିମୁକ୍ତେଶ୍ୱର ଲିଙ୍ଗ ଦେଖି।
ଅର୍ଚଂତି ଵିଶ୍ଵେ ଵିଶ୍ଵେଶଂ ଵିଶ୍ଵେଶୋର୍ଚତି ଵିଶ୍ଵକୃତ୍
ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କର ନାଥଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି; ସେଇ ସମସ୍ତଙ୍କର ନାଥ, ସମସ୍ତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ହୁଅନ୍ତି, ସେଇ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିବା ପ୍ରଭୁ।
ପୁରା ନ ସ୍ଥାପିତଂ ଲିଂଗଂ କସ୍ଯଚିତ୍କେନଚିତ୍କ୍ଵଚିତ୍
ପୁରୁଣା କାଳରେ କେହି କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ଲିଙ୍ଗ ସ୍ଥାପନ କରିନଥିଲେ।
ଆକାରମଵିମୁକ୍ତସ୍ଯ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ବ୍ରହ୍ମାଚ୍ଯୁତାଦଯଃ
ଯେଉଁଠି ଆକାରରେ କେବେ ଅଲଗା ହେଉନାହାନ୍ତି, ସେଠାରେ ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଦେଖିଥିଲେ—
ଆଦିଲିଂଗମିଦଂ ପ୍ରୋକ୍ତମଵିମୁକ୍ତେଶ୍ଵରଂ ମହତ୍ 4.1.39.
ଏହି ଲିଙ୍ଗକୁ ମୂଳ ଲିଙ୍ଗ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଏହି ହେଉଛନ୍ତି ଅବିମୁକ୍ତ ନାଥ, ମହାପ୍ରଭୁ।
ଅଵିମୁକ୍ତେଶ ନାମାପି ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଜନ୍ମାର୍ଜିତାଦଘାତ୍
‘ଅବିମୁକ୍ତେଶ୍ୱର’ ନାମଟି କେବଳ ଶୁଣିଲେ ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମରୁ ଜମା ହୋଇଥିବା ପାପ ଦୂର ହୁଏ।
ଅଵିମୁକ୍ତେଶ୍ଵରଂ ଲିଂଗଂ ସ୍ମୃତ୍ଵା ଦୂରଗତୋପି ଚ
ଅବିମୁକ୍ତେଶ୍ୱରଙ୍କ ଲିଙ୍ଗକୁ ଦୂରରୁ ମଧ୍ୟ ମନେ କଲେ—
ଅଵିମୁକ୍ତେ ମହାକ୍ଷେତ୍ରେଽଵିମୁକ୍ତମଵଲୋକ୍ଯ ଚ
ଅବିମୁକ୍ତ, ଏହି ମହାପୁଣ୍ୟ କ୍ଷେତ୍ରରେ, ଅବିମୁକ୍ତଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ—
ଯତ୍କୃତଂ ଜ୍ଞାନଵିଭ୍ରଂଶାଦେନଃ ପଂଚସୁ ଜନ୍ମସୁ
ପାଞ୍ଚଟି ଜନ୍ମରେ ଜ୍ଞାନ ହରାଇ ଯେଉଁ ପାପ କରାଯାଇଥିଲା—
ଅର୍ଚଯିତ୍ଵା ମହାଲିଂଗମଵିମୁକ୍ତେଶ୍ଵରଂ ନରଃ
ଅବିମୁକ୍ତେଶ୍ୱରଙ୍କ ମହାଲିଙ୍ଗକୁ ପୂଜା କରିବା ପରେ ଜଣେ ମଣିଷ—
ସ୍ତୁତ୍ଵା ନତ୍ଵାର୍ଚଯିତ୍ଵା ଚ ଯଥାଶକ୍ତି ଯଥାମତି
ଯେଉଁଠି ଯେତେ ସମ୍ଭବ, ଯେତେ ବୁଝିପାରିବେ, ସେଉଁଠି ପ୍ରଶଂସା କରି, ଶିର ନମାଇ, ପୂଜା କରି—
ଅନାଦିମଦିଦଂ ଲିଂଗଂ ସ୍ଵଯଂ ଵିଶ୍ଵେଶ୍ଵରାର୍ଚିତମ୍
ଏହି ଆଦିହୀନ ଲିଙ୍ଗକୁ ସ୍ୱୟଂ ସମସ୍ତବ୍ୟାପୀ ପ୍ରଭୁ ପୂଜନ୍ତି।
ସଂତି ଲିଂଗାନ୍ଯନେକାନି ପୁଣ୍ଯେଷ୍ଵାଯତନେଷୁ ଚ
ପବିତ୍ର ମନ୍ଦିରଗୁଡ଼ିକରେ ଅନେକ ଲିଙ୍ଗ ଅଛି।
କୃଷ୍ଣାଯାଂ ମାଘଭୂତାଯାମଵିମୁକ୍ତେଶ ଜାଗରାତ୍
ମାଘ ମାସର କୃଷ୍ଣାପକ୍ଷର ରାତିରେ ଅବିମୁକ୍ତେଶ୍ୱର ଜାଗିଥାନ୍ତି।
ନାନାଯତନଲିଂଗାନି ଚତୁର୍ଵର୍ଗପ୍ରଦାନ୍ଯପି 4.1.39.
ବିଭିନ୍ନ ମନ୍ଦିରର ଲିଙ୍ଗମାନେ ମଧ୍ୟ ଚାରି ପ୍ରକାର ଲକ୍ଷ୍ୟ ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି।