ଅରାଜକେ ସମୁତ୍ପନ୍ନେ ଲୋକେଽତ୍ଯାହିତଶଂସିନି
ଯେତେବେଳେ ଜଗତରେ ଅନ୍ୟାୟ ଓ ଅବ୍ୟବସ୍ଥା ଆସିଗଲା, ବଡ଼ ଦୁଃଖ ଦେଖାଦେଲା,
ଚିଂତାମଵାପ ମହତୀ ଜଗଦ୍ଯୋନିଃ ପ୍ରଜାକ୍ଷଯାତ୍
ପ୍ରଜାମାନଙ୍କର ନାଶ ଦେଖି, ସୃଷ୍ଟିର ମୂଳ କ୍ଷୁବ୍ଧ ଏବଂ ଚିନ୍ତାଗ୍ରସ୍ତ ହେଲେ।
ତାସୁ କ୍ଷୀଣାସୁ ସଂକ୍ଷୀଣାଃ ସର୍ଵେ ଯଜ୍ଞଭୁଜୋଽଭଵନ୍
ସେମାନେ ଶେଷ ହେଉଥିବା ସମୟରେ, ଯେଉଁମାନେ ଯଜ୍ଞର ଅଂଶ ଭୋଗ କରୁଥିଲେ ସେମାନେ ମଧ୍ୟ କ୍ଷୀଣ ହେଇଗଲେ।
ଅଵିମୁକ୍ତେ ମହାକ୍ଷେତ୍ରେ ତପସ୍ଯନ୍ନିଶ୍ଚଲେଂଦ୍ରିଯଃ
ଅବିମୁକ୍ତ ନାମକ ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ରରେ, ସେ ଅଚଳ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ସହିତ ତପସ୍ୟା କରୁଥିଲେ।
ରିପୁଂଜଯ ଇତି ଖ୍ଯାତୋ ରାଜା ପରପୁରଂଜଯଃ
ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଜୟ କରିଥିବା ଏବଂ ଅନ୍ୟ ପୁରୀ ଜିତିଥିବା ଏକ ରାଜା 'ରିପୁଞ୍ଜୟ' ବୋଲି ପରିଚିତ ଥିଲେ।
ଉଵାଚ ଵଚନଂ ରାଜନ୍ରିପୁଂଜଯ ମହାମତେ
ସେ ମହାବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ରିପୁଞ୍ଜୟ ରାଜା ଏହି କଥା କହିଥିଲେ, ହେ ରାଜନ।
ନାଗକନ୍ଯାଂ ନାଗରାଜଃ ପତ୍ନ୍ଯର୍ଥଂ ତେ ପ୍ରଦାସ୍ଯତି
ନାଗରାଜ ତୁମ ପାଇଁ ଏକ ନାଗକନ୍ୟାକୁ ପତ୍ନୀ ଭାବେ ଦେବେ।
ଦିଵୋପି ଦେଵା ଦାସ୍ଯଂତି ରତ୍ନାନି କୁସୁମାନି ଚ
ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ସ୍ୱର୍ଗରୁ ତୁମକୁ ରତ୍ନ ଓ ଫୁଲ ଦେବେ।
ଦିଵୋଦାସ ଇତି ଖ୍ଯାତମତୋ ନାମ ତ୍ଵମାପ୍ସ୍ଯସି
ଏହିପରି, ତୁମେ 'ଦିବୋଦାସ' ନାମରେ ପରିଚିତ ହେବ।
ପରମେଷ୍ଠିଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତତୋସୌ ରାଜସତ୍ତମଃ 4.1.39.
ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା ପରେ—
କଥଂ ନାନ୍ଯେ ଚ ରାଜାନୋ ମାଂ କଥଂ କଥ୍ଯତେ ତ୍ଵଯା
ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନେ କାହିଁକି ମୋ ବିଷୟରେ କିଛି କହୁନାହାନ୍ତି, ଆଉ ତୁମେ କିପରି ମୋ ଉପରେ କଥା କହୁଛ?
ପାପନିଷ୍ଠେ ଚ ଵୈ ରାଜ୍ଞି ନ ଦେଵୋ ଵର୍ଷତେ ପୁନଃ
ଯେତେବେଳେ ରାଜା ଖରାପ କାମରେ ଲାଗିଥାଏ, ଦେବତାମାନେ ପୁଣି ବର୍ଷା କରନ୍ତିନାହିଁ।
ମହାପ୍ରସାଦ ଇତ୍ଯାଜ୍ଞାଂ ତ୍ଵଦୀଯାଂ ମୂର୍ଧ୍ନ୍ଯୁପାଦଦେ
ତୁମ ଦିଆ ମହାପ୍ରସାଦ ଆଦେଶକୁ ମୁଁ ମୋ ମୁଣ୍ଡରେ ଧରିଛି।
କିଂଚିଦ୍ଵିଜ୍ଞପ୍ତୁକାମୋହଂ ତନ୍ମଦର୍ଥଂ କରୋଷି ଚେତ୍
ତୁମେ ମୋତେ କିଛି କହିବାକୁ ଚାହୁଁଛ, ତେବେ ମୋ ପାଇଁ ସେ କାମ କର।
ଅଵିଲଂବେନ ତଦ୍ବ୍ରୂହି କୃତଂ ମନ୍ଯସ୍ଵ ପାର୍ଥିଵ
ବିଲମ୍ବ ଛାଡି ସେ କଥା କହ, ଏହା କରାଯାଇଛି ବୋଲି ଭାବ। ହେ ରାଜା।
ତଦାଦିଵିଷ(ପ?)ଦୋ ଦେଵା ଦିଵି ତିଷ୍ଠଂତୁ ମା ଭୁଵି
ତେବେ ଦେବତାମାନେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ରୁହନ୍ତୁ, ପୃଥିବୀରେ ନ ଆସନ୍ତୁ।
ଦେଵେଷୁ ଦିଵିତିଷ୍ଠତ୍ସୁ ମଯି ତିଷ୍ଠତି ଭୂତଲେ
ଦେବତାମାନେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ରହିଥିବାବେଳେ, ମୁଁ ପୃଥିବୀରେ ରହିଛି।
ତଥେତି ଵିଶ୍ଵସୃକ୍ପ୍ରୋକ୍ତୋ ଦିଵୋଦାସୋ ନରେଶ୍ଵରଃ
ଏଭଳି ଜଗତ୍ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା କହିଲେ, ଏବଂ ଦିବୋଦାସ ରାଜା ମଧ୍ୟ।
ମା ଗଚ୍ଛଂତ୍ଵିହ ଵୈ ନାଗା ନରାଃ ସ୍ଵସ୍ଥା ଭଵଂତ୍ଵିତଃ
ଏଠାକୁ ସାପମାନେ ଆସନ୍ତୁ ନାହିଁ, ଏଠାରୁ ଲୋକମାନେ ସୁସ୍ଥ ରୁହନ୍ତୁ।
ଏତସ୍ମିନ୍ନଂତରେ ବ୍ରହ୍ମା ଵିଶ୍ଵେଶଂ ପ୍ରଣିପତ୍ଯ ହ 4.1.39.
ଏହି ମଧ୍ୟରେ ବ୍ରହ୍ମା, ସମସ୍ତ ଜଗତ୍ର ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଶିର ନମାଇଲେ—
ଲୋକେଶ୍ଵର ସମାଯାହି ମଂଦରୋ ନାମ ଭୂଧରଃ
ହେ ଲୋକନାଥ, ଆସ, ମନ୍ଦର ପର୍ବତ ନାମରେ ଅଛି।
ଯାଵସ୍ତସ୍ମୈ ଵରଂ ଦାତୁଂ ବହୁକାଲଂ ତପସ୍ଯତେ
ସେ ତୁମଠାରୁ ଏକ ବର ପାଇବାକୁ ବହୁଦିନ ଧରି ତପସ୍ୟା କରୁଛି।
ଜଗାମ ଵୃଷମାରୁହ୍ଯ ମଂଦରୋ ଯତ୍ର ତିଷ୍ଠତି
ସେ ବୃଷଭ ଉପରେ ଚଢି ଯେଉଁଠାରେ ମନ୍ଦର ପର୍ବତ ଅଛି, ସେଠାକୁ ଗଲେ।
ଉତ୍ତିଷ୍ଠୋତ୍ତିଷ୍ଠ ଭଦ୍ରଂ ତେ ଵରଂ ବ୍ରୂହି ଧରୋତ୍ତମ
ଉଠ, ଉଠ, ତୁମ ପାଇଁ ମଙ୍ଗଳ ହେଉ, କ'ଣ ବର ଚାହୁଁଛ, ହେ ପର୍ବତମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ପ୍ରଣମ୍ଯ ବହୁଶୋ ଭୂମାଵଦ୍ରିରେତଦ୍ଵ୍ଯଜିଜ୍ଞପତ୍
ସେ ଭୂମିରେ ବହୁବାର ଶିର ନମାଇ, ଏଭଳି କହି ସୂଚନା ଦେଲେ।
ସର୍ଵଜ୍ଞୋପି କଥଂ ନାମ ନ ଵେତ୍ଥ ମମ ଵାଂଛିତମ୍
ତୁମେ ସବୁକିଛି ଜାଣିଥିବା ସତ୍ତ୍ୱେ, କିପରି ମୋ ଇଚ୍ଛା ଜାଣିନଥିଲେ?
ସର୍ଵେଷାଂ ହୃଦଯାନଂଦ ଶର୍ଵସର୍ଵଗସର୍ଵକୃତ୍
ତୁମେ ସମସ୍ତଙ୍କ ହୃଦୟର ଆନନ୍ଦ, ସବୁଠାରେ ବ୍ୟାପିଥିବା, ସମସ୍ତଙ୍କ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ହେ ଶର୍ବ।
ଯାଚକାଯାତିଶୋଚ୍ଯାଯ ପ୍ରଣତାର୍ତିପ୍ରଭଂଜକ
ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖୀ ଯାଚକଙ୍କ ପାଇଁ, ତୁମେ ନମସ୍କାର କରୁଥିବା ଦୁଃଖର ନାଶକ।
କୁଶଦ୍ଵୀପ ଉମା ସାର୍ଧଂ ନାଥାଦ୍ଯ ସପରିଚ୍ଛଦଃ
କୁଶଦ୍ୱୀପରେ ଭଗବାନ ଉମାଙ୍କ ସହିତ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ସମସ୍ତ ସଙ୍ଗୀଦେଉଁଥିବା ଆଜି ବିଦ୍ୟମାନ।
ସର୍ଵେଷାଂ ସର୍ଵଦଃ ଶଂଭୁଃ କ୍ଷଣଂ ଯାଵଦ୍ଵିଚିଂତଯେତ୍ ପ୍ରଣମ୍ଯାଗ୍ରେସରୋ ଭୂତ୍ଵା ମୌଲୌ ବଦ୍ଧକରଦ୍ଵଯଃ ।। 4.1.39.
ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଦେବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ ଶମ୍ଭୁ ଏକ କ୍ଷଣ ଚିନ୍ତା କଲେ; ଶିର ଉପରେ ଦୁଇହାତ ଜୋଡି ନମସ୍କାର କରି, ସେ ସମସ୍ତଙ୍କ ଆଗରେ ପ୍ରଥମ ହେଲେ।