ଅଗସ୍ତ୍ଯ ଉଵାଚ ତ୍ଯାଜିତୋହଂ ପୁରୀଂ କାଶୀଂ ହରୋ ତ୍ଯାକ୍ଷୀତ୍କୁତଃ ପ୍ରଭୁଃ
ଅଗସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ: ମୁଁ କାଶୀ ପୁରୀରୁ ବାହାର କରାଯାଇଛି; ପ୍ରଭୁ ହର କିପରି ମୋତେ ବାହାର କରିପାରିବେ?
ପରାଧୀନୋହମିଵ କିଂ ଦେଵଦେଵଃ ପିନାକଵାନ୍
ମୁଁ କି ଅନ୍ୟର ଆଧୀନ ହୋଇଛି, କିମ୍ବା ପିନାକଧାରୀ ଦେବଦେବ ଏପରି କି?
ତତ୍ଯାଜ ଚ ଯଥା ସ୍ଥାଣୁଃ କାଶୀଂ ଵିଧ୍ଯୁପରୋଧତଃ
ଯେପରି ଶିବ ଦ୍ୱାରା ବିଦ୍ୟୁନ୍ମାଳୀଙ୍କର ବାଧା ହେତୁ କାଶୀ ଛାଡିଦେଲେ,
ପ୍ରାର୍ଥିତସ୍ତ୍ଵଂ ଯଥା ଲେଖୈଃ ପରୋପକୃତଯେ ମୁନେ
ସେପରି, ମୁନି, ତୁମକୁ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଉପକାର ପାଇଁ ପତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଅନୁରୋଧ କରାଯାଇଥିଲା।
ପ୍ରାର୍ଥିତୋଭୂତ୍କିମର୍ଥଂ ଚ ତନ୍ମେ ବ୍ରୂହି ଷଡାନନ
ହେ ଷଡାନନ, କି କାରଣରୁ ତୁମକୁ ଅନୁରୋଧ କରାଯାଇଥିଲା? ଏହା ମୋତେ କୁହ।
ଅନାଵୃଷ୍ଟିରଭୂଦ୍ଵିପ୍ର ସର୍ଵଭୂତପ୍ରକଂପିନୀ
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନେ କମ୍ପିତ ହେବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏଠାରେ ଦୀର୍ଘ ଅବର୍ଷା ହୋଇଥିଲା।
ତଯା ତୁ ଷଷ୍ଟିହାଯିନ୍ଯା ପୀଡିତାଃ ପ୍ରାଣିନୋଽଖିଲାଃ
ଏହି ସଠି ବର୍ଷର ଦୁର୍ଭିକ୍ଷରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଦୁଃଖିତ ହେଇଥିଲେ।
ମହାନିମ୍ନେଷୁ କଚ୍ଛେଷୁ ମୁନିଵୃତ୍ତ୍ଯା ଜନାଃ ସ୍ଥିତାଃ
ମହା ତଳଭୂମି ଓ ଜଳାଭୂମିରେ ଲୋକମାନେ ମୁନିମାନଙ୍କ ପରି ଜୀବନ ଯାପନ କରୁଥିଲେ।
କ୍ରଵ୍ଯାଦା ଏଵ ସର୍ଵେଷୁ ନଗରେଷୁ ପୁରେଷୁ ଚ
ସମସ୍ତ ସହର ଓ ପୁରରେ କେବଳ ମାଂସଭୋଜୀମାନେ ଅଛିଥିଲେ।
ଚୌରା ଏଵ ମହାଚୌରୈରୁଲ୍ଲୁଠ୍ଯଂତ ଇତସ୍ତତଃ 4.1.39.
ଚୋରମାନେ ଓ ବଡ଼ ଚୋରମାନେ ଏଠାଉଠି ଲୁଟିପାଇଁ ଘୁରୁଥିଲେ।
ଅରାଜକେ ସମୁତ୍ପନ୍ନେ ଲୋକେଽତ୍ଯାହିତଶଂସିନି
ଯେତେବେଳେ ଜଗତରେ ଅନ୍ୟାୟ ଓ ଅବ୍ୟବସ୍ଥା ଆସିଗଲା, ବଡ଼ ଦୁଃଖ ଦେଖାଦେଲା,
ଚିଂତାମଵାପ ମହତୀ ଜଗଦ୍ଯୋନିଃ ପ୍ରଜାକ୍ଷଯାତ୍
ପ୍ରଜାମାନଙ୍କର ନାଶ ଦେଖି, ସୃଷ୍ଟିର ମୂଳ କ୍ଷୁବ୍ଧ ଏବଂ ଚିନ୍ତାଗ୍ରସ୍ତ ହେଲେ।
ତାସୁ କ୍ଷୀଣାସୁ ସଂକ୍ଷୀଣାଃ ସର୍ଵେ ଯଜ୍ଞଭୁଜୋଽଭଵନ୍
ସେମାନେ ଶେଷ ହେଉଥିବା ସମୟରେ, ଯେଉଁମାନେ ଯଜ୍ଞର ଅଂଶ ଭୋଗ କରୁଥିଲେ ସେମାନେ ମଧ୍ୟ କ୍ଷୀଣ ହେଇଗଲେ।
ଅଵିମୁକ୍ତେ ମହାକ୍ଷେତ୍ରେ ତପସ୍ଯନ୍ନିଶ୍ଚଲେଂଦ୍ରିଯଃ
ଅବିମୁକ୍ତ ନାମକ ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ରରେ, ସେ ଅଚଳ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ସହିତ ତପସ୍ୟା କରୁଥିଲେ।
ରିପୁଂଜଯ ଇତି ଖ୍ଯାତୋ ରାଜା ପରପୁରଂଜଯଃ
ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଜୟ କରିଥିବା ଏବଂ ଅନ୍ୟ ପୁରୀ ଜିତିଥିବା ଏକ ରାଜା 'ରିପୁଞ୍ଜୟ' ବୋଲି ପରିଚିତ ଥିଲେ।
ଉଵାଚ ଵଚନଂ ରାଜନ୍ରିପୁଂଜଯ ମହାମତେ
ସେ ମହାବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ରିପୁଞ୍ଜୟ ରାଜା ଏହି କଥା କହିଥିଲେ, ହେ ରାଜନ।
ନାଗକନ୍ଯାଂ ନାଗରାଜଃ ପତ୍ନ୍ଯର୍ଥଂ ତେ ପ୍ରଦାସ୍ଯତି
ନାଗରାଜ ତୁମ ପାଇଁ ଏକ ନାଗକନ୍ୟାକୁ ପତ୍ନୀ ଭାବେ ଦେବେ।
ଦିଵୋପି ଦେଵା ଦାସ୍ଯଂତି ରତ୍ନାନି କୁସୁମାନି ଚ
ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ସ୍ୱର୍ଗରୁ ତୁମକୁ ରତ୍ନ ଓ ଫୁଲ ଦେବେ।
ଦିଵୋଦାସ ଇତି ଖ୍ଯାତମତୋ ନାମ ତ୍ଵମାପ୍ସ୍ଯସି
ଏହିପରି, ତୁମେ 'ଦିବୋଦାସ' ନାମରେ ପରିଚିତ ହେବ।
ପରମେଷ୍ଠିଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତତୋସୌ ରାଜସତ୍ତମଃ 4.1.39.
ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା ପରେ—
କଥଂ ନାନ୍ଯେ ଚ ରାଜାନୋ ମାଂ କଥଂ କଥ୍ଯତେ ତ୍ଵଯା
ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନେ କାହିଁକି ମୋ ବିଷୟରେ କିଛି କହୁନାହାନ୍ତି, ଆଉ ତୁମେ କିପରି ମୋ ଉପରେ କଥା କହୁଛ?
ପାପନିଷ୍ଠେ ଚ ଵୈ ରାଜ୍ଞି ନ ଦେଵୋ ଵର୍ଷତେ ପୁନଃ
ଯେତେବେଳେ ରାଜା ଖରାପ କାମରେ ଲାଗିଥାଏ, ଦେବତାମାନେ ପୁଣି ବର୍ଷା କରନ୍ତିନାହିଁ।
ମହାପ୍ରସାଦ ଇତ୍ଯାଜ୍ଞାଂ ତ୍ଵଦୀଯାଂ ମୂର୍ଧ୍ନ୍ଯୁପାଦଦେ
ତୁମ ଦିଆ ମହାପ୍ରସାଦ ଆଦେଶକୁ ମୁଁ ମୋ ମୁଣ୍ଡରେ ଧରିଛି।
କିଂଚିଦ୍ଵିଜ୍ଞପ୍ତୁକାମୋହଂ ତନ୍ମଦର୍ଥଂ କରୋଷି ଚେତ୍
ତୁମେ ମୋତେ କିଛି କହିବାକୁ ଚାହୁଁଛ, ତେବେ ମୋ ପାଇଁ ସେ କାମ କର।
ଅଵିଲଂବେନ ତଦ୍ବ୍ରୂହି କୃତଂ ମନ୍ଯସ୍ଵ ପାର୍ଥିଵ
ବିଲମ୍ବ ଛାଡି ସେ କଥା କହ, ଏହା କରାଯାଇଛି ବୋଲି ଭାବ। ହେ ରାଜା।
ତଦାଦିଵିଷ(ପ?)ଦୋ ଦେଵା ଦିଵି ତିଷ୍ଠଂତୁ ମା ଭୁଵି
ତେବେ ଦେବତାମାନେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ରୁହନ୍ତୁ, ପୃଥିବୀରେ ନ ଆସନ୍ତୁ।
ଦେଵେଷୁ ଦିଵିତିଷ୍ଠତ୍ସୁ ମଯି ତିଷ୍ଠତି ଭୂତଲେ
ଦେବତାମାନେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ରହିଥିବାବେଳେ, ମୁଁ ପୃଥିବୀରେ ରହିଛି।
ତଥେତି ଵିଶ୍ଵସୃକ୍ପ୍ରୋକ୍ତୋ ଦିଵୋଦାସୋ ନରେଶ୍ଵରଃ
ଏଭଳି ଜଗତ୍ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା କହିଲେ, ଏବଂ ଦିବୋଦାସ ରାଜା ମଧ୍ୟ।
ମା ଗଚ୍ଛଂତ୍ଵିହ ଵୈ ନାଗା ନରାଃ ସ୍ଵସ୍ଥା ଭଵଂତ୍ଵିତଃ
ଏଠାକୁ ସାପମାନେ ଆସନ୍ତୁ ନାହିଁ, ଏଠାରୁ ଲୋକମାନେ ସୁସ୍ଥ ରୁହନ୍ତୁ।
ଏତସ୍ମିନ୍ନଂତରେ ବ୍ରହ୍ମା ଵିଶ୍ଵେଶଂ ପ୍ରଣିପତ୍ଯ ହ 4.1.39.
ଏହି ମଧ୍ୟରେ ବ୍ରହ୍ମା, ସମସ୍ତ ଜଗତ୍ର ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଶିର ନମାଇଲେ—