ସ୍କଂଦ ଉଵାଚ ନୈଃଶ୍ରେଯସ୍ଯାଃ ଶ୍ରିଯୋହେତୁମଵିମୁକ୍ତ ସମାଶ୍ରଯାମ୍
ସ୍କନ୍ଦ କହିଲେ: ହେ ଅବିମୁକ୍ତ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶ୍ରୀର କାରଣ ଥିବା ତୁମକୁ ମୁଁ ଆଶ୍ରୟ କରୁଛି।
ପରଂ ବ୍ରହ୍ମ ଯଦାମ୍ନାତଂ ନିଷ୍ପ୍ରପଂଚଂ ନିରାତ୍ମକମ୍
ଯେଉଁ ପରମ ବ୍ରହ୍ମ ସ୍ରୁତିରେ କହାଯାଇଛି, ସେଠି ସମସ୍ତ ଜଗତ୍ ରହିନଥାଏ, ଏବଂ ନିଜସ୍ୱତା ନାହିଁ।
ତଦେତତ୍କ୍ଷେତ୍ରମାପୂର୍ଯ ସ୍ଥିତଂ ସର୍ଵଗମପ୍ଯହୋ
ସେଇ ବ୍ରହ୍ମ ଏହି କ୍ଷେତ୍ରକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି ସମସ୍ତଠାରେ ବ୍ୟାପିତ ଅଛି—କି ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ!
ଭଵୋ ଧ୍ରୁଵଂ ଯଦତ୍ରୈଵ ମୋଚଯେତ୍ତଂ ନିଶାମଯ
ଏଠି ଥିବା ନିତ୍ୟ ଭଗବାନ୍ ମୁକ୍ତି ଦେଇଥାନ୍ତି, ଏହାକୁ ଜାଣ।
ସୁମହଦ୍ଭିସ୍ତପୋଭିର୍ଵା ଶିଵୋନ୍ଯତ୍ର ଵିମୋଚଯେତ୍
ଅତି ଭୟଙ୍କର ତପସ୍ୟା କରିଲେ ମଧ୍ୟ, ଶିବ ଅନ୍ୟ କେଉଁଠି ମୁକ୍ତି ଦେଇପାରନ୍ତି।
ନ ତପାଂସ୍ଯତିଦୀର୍ଘାଣି କାଶ୍ଯାଂ ମୁକ୍ତ୍ଯୈ ଶିଵୋର୍ଥଯେତ୍
କାଶୀରେ ମୁକ୍ତି ପାଇଁ ଶିବଙ୍କୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି ବହୁତ ଦୀର୍ଘ ତପସ୍ୟା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଅଯମେଵ ମହାଯୋଗ ଉପଯୋଗସ୍ତ୍ଵିହା ପରଃ
ଏହିଠାରେ ଯେଉଁଠି ଯୋଗ ଅଛି, ସେହିଠି ଏହା ଏକମାତ୍ର ସର୍ବୋତ୍ତମ ଯୋଗ ଓ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଉପାୟ।
ଯଦ୍ଦତ୍ତଂ ସୁମନୋଵୃତ୍ତ୍ଯା ମହାଦାନଂ ତଦତ୍ର ଵୈ
ଏଠାରେ ଶୁଦ୍ଧ ଓ ଆନନ୍ଦିତ ମନରେ ଯେଉଁ ଦାନ ଦିଆଯାଏ, ସେହି ଦାନ ନିଶ୍ଚୟ ମହାଦାନ।
ସ୍ନାତ୍ଵା ଗଂଗାମୃତେ ଶୁଦ୍ଧେ ତପ ଏତଦିହୋତ୍ତମମ୍ ତୁଲା ପୁରୁଷ ଏତସ୍ଯାଃ କଲାଂ ନାର୍ହତି ଷୋଡଶୀମ୍
ଶୁଦ୍ଧ ଗଙ୍ଗାଜଳରେ ସ୍ନାନ କରିବା ଏଠାରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ତପସ୍ୟା। ଏହାର ଏକ ଷୋଡ଼ଶିଂଶ ଅଂଶକୁ ମଧ୍ୟ ତୁଳାରେ ଏକ ପୁରୁଷ ତୁଳିଲେ ସମାନ ହୁଏନି।
ହୃଦି ସଂଚିଂତ୍ଯ ଵିଶ୍ଵେଶଂ କ୍ଷଣଂ ଯଦ୍ଵିନିମୀଲ୍ଯତେ 4.1.39.
ଯଦି କେହି ହୃଦୟରେ ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପାଇଁ ଚିନ୍ତା କରି, ଆଖି ବନ୍ଦ କରନ୍ତି—
ଇଦମେଵ ତପୋତ୍ଯୁଗ୍ରଂ ଯଦିଂଦ୍ରିଯ ଵିଲୋଲତାମ୍
ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନଙ୍କର ଚଞ୍ଚଳତା ଦମନ କରାଯାଏ ଯଦି, ଏହିଠାରେ ଏହା ଅତି କଠିନ ତପସ୍ୟା।
ମାସି ମାସି ଯଦାପ୍ଯେତ ଵ୍ରତାଚ୍ଚାଂଦ୍ରାଯଣାତ୍ଫଲମ୍
ପ୍ରତି ମାସ ଚାନ୍ଦ୍ରାୟଣ ବ୍ରତ ରଖି ଯେଉଁ ଫଳ ମିଳେ—
ମାସୋପଵାସାଦନ୍ଯତ୍ର ଯତ୍ଫଲଂ ସମୁପାର୍ଜ୍ଯତେ
ଅନ୍ୟଠାରେ ପ୍ରତି ମାସ ଉପବାସ କରି ଯେଉଁ ଫଳ ମିଳେ—
ଚାତୁର୍ମାସ୍ଯ ଵ୍ରତାତ୍ପ୍ରୋକ୍ତଂ ଯଦନ୍ଯତ୍ର ମହାଫଲମ୍
ଅନ୍ୟଠାରେ ଚାତୁର୍ମାସ୍ୟ ବ୍ରତ ରଖି ଯେଉଁ ମହାଫଳ ମିଳେ—
ଷଣ୍ମାସାନ୍ନ ପରିତ୍ଯାଗାଦ୍ଯଦନ୍ଯତ୍ର ଫଲଂ ଲଭେତ୍
ଅନ୍ୟଠାରେ ଛଅ ମାସ ଖାଦ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରି ଯେଉଁ ଫଳ ମିଳେ—
ଵର୍ଷଂ କୃତ୍ଵୋପଵାସାନି ଲଭେଦନ୍ଯତ୍ର ଯଦ୍ଵ୍ରତୀ
ଏକ ବର୍ଷ ଧରି ଉପବାସ କରି ବ୍ରତୀ ଯେଉଁ ଫଳ ଅନ୍ୟଠାରେ ପାଏ—
ମାସିମାସି କୁଶାଗ୍ରାଂବୁ ପାନାଦନ୍ଯତ୍ର ଯତ୍ଫଲମ୍
ପ୍ରତି ମାସ କୁଶ ତୀର ଜଳ ପିଇ ଅନ୍ୟଠାରେ ଯେଉଁ ଫଳ ମିଳେ—
ଅନଂତୋ ମହିମା କାଶ୍ଯାଃ କସ୍ତଂ ଵର୍ଣଯିତୁଂ ପ୍ରଭୁଃ
କାଶୀର ମହିମାର କିଛି ସୀମା ନାହିଁ; ଏହାକୁ କିଏ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିପାରିବ?
ଶଂଭୁସ୍ତତ୍କିଂଚିଦାଚଷ୍ଟେ ମ୍ରିଯମାଣସ୍ଯ ଜନ୍ମିନଃ
ମୃତ୍ୟୁଶୟ୍ୟାରେ ଥିବା ଜନ୍ମିଙ୍କ ପାଇଁ ଶମ୍ଭୁ ତାହାର କିଛି ଅଂଶ କହନ୍ତି।
ସ୍ମାରଂ ସ୍ମାରଂ ସ୍ମରରିପୋଃ ପୁରୀଂ ତ୍ଵମିଵ ଶଂକରଃ 4.1.39.
ପୁନିପୁନି କାମଦେବଙ୍କ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ପୁରୀକୁ ସ୍ମରଣ କରି, ତୁମେ ନିଶ୍ଚୟ ଶଙ୍କରଙ୍କ ପରି।
ଅଗସ୍ତ୍ଯ ଉଵାଚ ତ୍ଯାଜିତୋହଂ ପୁରୀଂ କାଶୀଂ ହରୋ ତ୍ଯାକ୍ଷୀତ୍କୁତଃ ପ୍ରଭୁଃ
ଅଗସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ: ମୁଁ କାଶୀ ପୁରୀରୁ ବାହାର କରାଯାଇଛି; ପ୍ରଭୁ ହର କିପରି ମୋତେ ବାହାର କରିପାରିବେ?
ପରାଧୀନୋହମିଵ କିଂ ଦେଵଦେଵଃ ପିନାକଵାନ୍
ମୁଁ କି ଅନ୍ୟର ଆଧୀନ ହୋଇଛି, କିମ୍ବା ପିନାକଧାରୀ ଦେବଦେବ ଏପରି କି?
ତତ୍ଯାଜ ଚ ଯଥା ସ୍ଥାଣୁଃ କାଶୀଂ ଵିଧ୍ଯୁପରୋଧତଃ
ଯେପରି ଶିବ ଦ୍ୱାରା ବିଦ୍ୟୁନ୍ମାଳୀଙ୍କର ବାଧା ହେତୁ କାଶୀ ଛାଡିଦେଲେ,
ପ୍ରାର୍ଥିତସ୍ତ୍ଵଂ ଯଥା ଲେଖୈଃ ପରୋପକୃତଯେ ମୁନେ
ସେପରି, ମୁନି, ତୁମକୁ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଉପକାର ପାଇଁ ପତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଅନୁରୋଧ କରାଯାଇଥିଲା।
ପ୍ରାର୍ଥିତୋଭୂତ୍କିମର୍ଥଂ ଚ ତନ୍ମେ ବ୍ରୂହି ଷଡାନନ
ହେ ଷଡାନନ, କି କାରଣରୁ ତୁମକୁ ଅନୁରୋଧ କରାଯାଇଥିଲା? ଏହା ମୋତେ କୁହ।
ଅନାଵୃଷ୍ଟିରଭୂଦ୍ଵିପ୍ର ସର୍ଵଭୂତପ୍ରକଂପିନୀ
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନେ କମ୍ପିତ ହେବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏଠାରେ ଦୀର୍ଘ ଅବର୍ଷା ହୋଇଥିଲା।
ତଯା ତୁ ଷଷ୍ଟିହାଯିନ୍ଯା ପୀଡିତାଃ ପ୍ରାଣିନୋଽଖିଲାଃ
ଏହି ସଠି ବର୍ଷର ଦୁର୍ଭିକ୍ଷରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଦୁଃଖିତ ହେଇଥିଲେ।
ମହାନିମ୍ନେଷୁ କଚ୍ଛେଷୁ ମୁନିଵୃତ୍ତ୍ଯା ଜନାଃ ସ୍ଥିତାଃ
ମହା ତଳଭୂମି ଓ ଜଳାଭୂମିରେ ଲୋକମାନେ ମୁନିମାନଙ୍କ ପରି ଜୀବନ ଯାପନ କରୁଥିଲେ।
କ୍ରଵ୍ଯାଦା ଏଵ ସର୍ଵେଷୁ ନଗରେଷୁ ପୁରେଷୁ ଚ
ସମସ୍ତ ସହର ଓ ପୁରରେ କେବଳ ମାଂସଭୋଜୀମାନେ ଅଛିଥିଲେ।
ଚୌରା ଏଵ ମହାଚୌରୈରୁଲ୍ଲୁଠ୍ଯଂତ ଇତସ୍ତତଃ 4.1.39.
ଚୋରମାନେ ଓ ବଡ଼ ଚୋରମାନେ ଏଠାଉଠି ଲୁଟିପାଇଁ ଘୁରୁଥିଲେ।