ଗୃହସ୍ଥାଶ୍ରମିଣଃ ପଂଚ ସୂନା କର୍ମ ଦିନେ ଦିନେ
ଗୃହସ୍ଥ ଆଶ୍ରମରେ ପ୍ରତିଦିନ ପାଞ୍ଚଟି ହିଂସାକର କାର୍ଯ୍ୟ ଅଛି।
ତାସାଂ ଚ ପଂଚସୂନାନାଂ ନିରାକରଣହେତଵଃ
ଏହି ପାଞ୍ଚଟି ହିଂସାକର କାର୍ଯ୍ୟ ଦୂର କରିବାର କାରଣ ଅଛି।
ପାଠନଂ ବ୍ରହ୍ମଯଜ୍ଞଃ ସ୍ଯାତ୍ତର୍ପଣଂ ଚ ପିତୃ କ୍ରତୁଃ
ପାଠ କରିବା ବ୍ରହ୍ମଯଜ୍ଞ, ତର୍ପଣ କରିବା ପିତୃକ୍ରତୁ।
ପିତୃପ୍ରୀତିଂ ପ୍ରକୁର୍ଵାଣଃ କୁର୍ଵୀତ ଶ୍ରାଦ୍ଧମନ୍ଵହମ୍
ଯେଉଁଠି ପିତୃମାନେ ଖୁସି ହେବାକୁ ଚାହାଯାଏ, ସେଉଁଠି ଦିନକୁ ଦିନ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ।
ଗୋଦାନେନ ଚ ଯତ୍ପୁଣ୍ଯଂ ପାତ୍ରାଯ ଵିଧିପୂର୍ଵକମ୍
ଯୋଗ୍ୟ ବ୍ୟକ୍ତିକୁ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଗୋ ଦାନ କରିଲେ ଯେତେ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ—
ତପୋଵିଦ୍ଯାସମିଦ୍ଦୀପ୍ତେ ହୁତଂ ଵିପ୍ରାସ୍ଯ ପାଵକେ
ତପସ୍ୟା ଓ ଜ୍ଞାନ ଦୀପ୍ତି ହେଲେ, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଅଗ୍ନିରେ ହୋମ କରିଲେ—
ଅନର୍ଚିତୋଽତିଥିର୍ଗେହାଦ୍ଭଗ୍ନାଶୋ ଯସ୍ଯ ଗଚ୍ଛତି
ଯେଉଁ ଅତିଥି ଆଦର ପାଇନାହିଁ, ସେ ଘରୁ ଭାଙ୍ଗା ଆଶା ନେଇ ଚାଲିଯାଏ।
ସାଂତ୍ଵପୂର୍ଵାଣି ଵାକ୍ଯାନି ଶଯ୍ଯାର୍ଥେ ଭୂସ୍ତୃଣୋଦକେ 4.1.38.
ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଇଥିବା କଥା, ଶୟନ ପାଇଁ ଶୟା, ଭୂମି, ତୃଣ ଓ ଜଳ ଅତିଥି ପାଇଁ—
ଗୃହସ୍ଥଃ ପରପାକାଦୀ ପ୍ରେତ୍ଯ ତତ୍ପଶୁତାଂ ଵ୍ରଜେତ୍
ଯେଉଁ ଗୃହସ୍ଥ ଅନ୍ୟର ଖାଦ୍ୟ ଭୋଜନ କରେ, ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ପଶୁ ହେବାର ଫଳ ପାଏ।
ଆଦିତ୍ଯୋଢୋଽତିଥିଃ ସାଯଂ ସତ୍କର୍ତଵ୍ଯଃ ପ୍ରଯତ୍ନତଃ
ସୂର୍ଯ୍ୟାସ୍ତ ବେଳେ ଯେଉଁ ଅତିଥି ଆସେ, ସେକୁ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ଯତ୍ନରେ ଆଦର କରିବା ଉଚିତ।
ଭୁଂଜାନୋଽତିଥିଶେଷାନ୍ନମିହାଯୁର୍ଧନଭାଗ୍ଭଵେତ୍
ଅତିଥି ପାଇଁ ରଖିଥିବା ଖାଦ୍ୟ ଭୋଜନ କରିଲେ ଏଠାରେ ଦୀର୍ଘ ଆୟୁ ଓ ଧନ ମିଳେ।
ଵୈଶ୍ଵଦେଵାଂତ ସଂପ୍ରାପ୍ତଃ ସୂର୍ଯୋଢୋ ଵାତିଥିଃ ସ୍ମୃତଃ
ବୈଶ୍ୱଦେବ କାର୍ଯ୍ୟ ଶେଷରେ ସୂର୍ଯ୍ୟାସ୍ତ ବେଳେ ଯେଉଁ ଅତିଥି ଆସେ, ସେକୁ 'ଅତିଥି' ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ବଲିପାତ୍ରକରେ ଵିପ୍ରେ ଯଦ୍ଯନ୍ଯୋତିଥିରାଗତଃ
ଯଦି କୌଣସି ବ୍ରାହ୍ମଣ ବଳି ପାତ୍ର ପ୍ରସ୍ତୁତ କରୁଥିବା ବେଳେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଅତିଥି ଘରକୁ ଆସିଯାଏ,
କୁମାରାଶ୍ଚ ସ୍ଵଵାସିନ୍ଯୋ ଗର୍ଭିଣ୍ଯୋଽତିରୁଜାନ୍ଵିତାଃ
ସେଠାରେ ଯଦି କିଛି ପିଲା, ଘରର ଜଣେ ଜଣେ ମହିଳା, ଗର୍ଭବତୀ ମହିଳା କିମ୍ବା ଅତି ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ପଡ଼ିଥିବା ଲୋକ ମଧ୍ୟ ଥାଏ,
ପିତୃଦେଵମନୁଷ୍ଯେଭ୍ଯୋ ଦତ୍ତ୍ଵାଶ୍ନାତ୍ଯମୃତଂ ଗୃହୀ
ଘରସ୍ଥ ମଣିଷ ପ୍ରଥମେ ପିତୃ, ଦେବତା ଓ ମଣିଷମାନେଙ୍କୁ ଦେଇ, ପରେ ନିଜେ ଅମୃତ ସମାନ ଖାଦ୍ୟ ଭୋଜନ କରେ।
ମାଧ୍ଯାହ୍ନିକଂ ଵୈଶ୍ଵଦେଵଂ ଗୃହସ୍ଥଃ ସ୍ଵଯମାଚରେତ୍
ଘରସ୍ଥ ନିଜେ ମଧ୍ୟାହ୍ନର ବୈଶ୍ୱଦେବ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ।
ଏତତ୍ସାଯଂତନଂ ନାମ ଵୈଶ୍ଵଦେଵଂ ଗୃହାଶ୍ରମେ
ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକୁ ଗୃହସ୍ଥ ଜୀବନର ସାନ୍ଧ୍ୟା ବେଳର ବୈଶ୍ୱଦେବ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଵୈଶ୍ଵଦେଵେନ ଯେ ହୀନା ଆତିଥ୍ଯେନ ଵିଵର୍ଜିତାଃ 4.1.38.
ଯେମାନେ ବୈଶ୍ୱଦେବ କରନ୍ତି ନାହିଁ ଏବଂ ଅତିଥିସେବାରୁ ବଞ୍ଚିତ,
ଅକୃତ୍ଵା ଵୈଶ୍ଵଦେଵଂ ତୁ ଭୁଂଜତେ ଯେ ଦ୍ଵିଜାଧମାଃ
ଏବଂ ଯେଉଁ ଦ୍ୱିଜମାନେ ବୈଶ୍ୱଦେବ କରିନାହିଁ ଖାଇଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ଅଧମ।
ଵେଦୋଦିତଂ ସ୍ଵକଂ କର୍ମ ନିତ୍ଯଂ କୁର୍ଯାଦତଂଦ୍ରିତଃ
ଏହିପରି ଜଣେ ଲୋକ ନିଜର କର୍ତ୍ତବ୍ୟକୁ ବେଦର ଆଦେଶ ଅନୁଯାୟୀ ନିତ୍ୟ ଅଲସ୍ୟ ଛାଡି କରିବା ଉଚିତ।
ଷଷ୍ଠ୍ଯଷ୍ଟମ୍ଯୋର୍ଵସେତ୍ପାପଂ ତୈଲେ ମାଂସେ ସଦୈଵ ହି
ଛଠଠି ଓ ଅଠଠି ଦିନରେ ତେଲ ଓ ମାଂସରେ ସବୁବେଳେ ପାପ ଥାଏ।
ଉଦଯଂ ତଂ ନ ଚେକ୍ଷେତ ନାସ୍ତଂ ଯଂତଂ ନ ମଧ୍ଯଗମ୍
ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହେଉଥିବାବେଳେ, ଅସ୍ତ ହେଉଥିବାବେଳେ କିମ୍ବା ମଧ୍ୟରେ ଥିବାବେଳେ ଦେଖିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ନ ଵୀକ୍ଷେତାତ୍ମମନୋରୂପମାଶୁଧାଵେନ୍ନ ଵର୍ଷତି
ଅପବିତ୍ର ପାଣିରେ କିମ୍ବା ବର୍ଷା ପଡ଼ୁଥିବାବେଳେ ନିଜ ପ୍ରତିବିମ୍ବ ଦେଖିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଦେଵତାଯତନଂ ଵିପ୍ରଂ ଧେନୁଂ ମଧୁମୃଦଂ ଘୃତମ୍
ଦେଉଳ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଗାଈ, ମଧୁ, ପବିତ୍ର ମାଟି ଓ ଘିଅ—
ଅଶ୍ଵତ୍ଥଂ ଚୈତ୍ଯଵୃକ୍ଷଂ ଚ ଗୁରୁଂ ଜଲଭୃତଂ ଘଟମ୍
ପିପଳ ଗଛ, ଦେଉଳ ଚଉଳି ଗଛ, ଶିକ୍ଷକ ଏବଂ ପାଣି ଭରିଥିବା ଘଡ଼ା—
ରଜସ୍ଵଲାଂ ନ ସେଵେତ ନାଶ୍ନୀଯାତ୍ସହ ଭାର୍ଯଯା
ଋତୁମତୀ ଜଣେ ନାରୀଙ୍କ ସହିତ ସମ୍ପର୍କ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ଏବଂ ସେ ସମୟରେ ଜଣେ ପତ୍ନୀ ସହିତ ଏକାସାଥିରେ ଖାଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ନାଶ୍ନଂତୀଂ ସ୍ତ୍ରୀଂ ସମୀକ୍ଷେତ ତେଜସ୍କାମୋ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମଃ
ଯିଏ ଶକ୍ତି ଚାହେଁ, ସେ ଉଚ୍ଚ କୁଳର ଲୋକ ଖାଉଥିବା ଜଣେ ନାରୀକୁ ଦେଖିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ପକ୍ଵାନ୍ନଂ ଚାପି ନୋ ମାଂସଂ ଦୀର୍ଘକାଲଂ ଜିଜୀଵିଷୁଃ 4.1.38.
ଯିଏ ଦୀର୍ଘ ଆୟୁ ଚାହେଁ, ସେ ବହୁଦିନ ରଖାଯାଇଥିବା ପକା ଖାଦ୍ୟ କିମ୍ବା ମାଂସ ଖାଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ନ ଗର୍ତେଷୁ ସସତ୍ଵେଷୁ ନ ତିଷ୍ଠନ୍ନ ଵ୍ରଜନ୍ନପି
ଯେଉଁଠି ଜୀବଜନ୍ତୁ ରହୁଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ଗହ୍ୱର କିମ୍ବା ବିଲା ଭିତରେ, ଠିଆ ହେଉଥିବା ବେଳେ, ବସିଥିବା ବେଳେ କିମ୍ବା ଚାଲିବା ବେଳେ କେବେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରକୃତିକ ଦ୍ରବ୍ୟ ବିସର୍ଜନ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଅଭିପଶ୍ଯନ୍ନ କୁର୍ଵୀତ ମଲମୂତ୍ରଵିସର୍ଜନମ୍
ଜୀବଜନ୍ତୁ ଦେଖି ରହିଲେ, ସେମାନଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ କେବେ ମଧ୍ୟ ପେଶାବ କିମ୍ବା ପଖାନ୍ଡ ବିସର୍ଜନ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।