ତତ୍ର ଗଚ୍ଛନ୍ସ୍ତ୍ରିଯଂ ମୋହାଦ୍ଧର୍ମାତ୍ପ୍ରଚ୍ଯଵତେ ପରାତ୍
ଯେଉଁଠି ମୋହରେ ଜଣେ ପୁରୁଷ ଜନନୀଙ୍କୁ ନିକଟବର୍ତ୍ତୀ ହୁଏ, ସେ ଧର୍ମ ଏବଂ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ମଙ୍ଗଳରୁ ଅପସ୍ରୃତ ହୁଏ।
ଋତୁକାଲାଭିଗାମୀ ଯଃ ସ୍ଵଦାରନିରତଶ୍ଚ ଯଃ
ଯେଉଁଠି ପୁରୁଷ ଯଥାସମୟରେ ନିଜ ଜନନୀଙ୍କୁ ସମ୍ମିଳିତ କରେ ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ଏକାନ୍ତ ଭାବରେ ଭଲ ପାଏ,
ଋତୁଃ ଷୋଡଶଯାମିନ୍ଯଶ୍ଚତସ୍ରସ୍ତା ସୁଗର୍ହିତାଃ
ଋତୁ କାଳ ଶୋଡ଼ଶ ରାତି ଯାଏ; ତାହାରୁ ଚାରି ରାତି ସଠିକ୍ ଅଟୁଟ।
ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଚଂଦ୍ରମସଂ ଦୁଃସ୍ଥଂ ମଘାଂ ପୌଷ୍ଣଂ ଵିହାଯ ଚ ଶୁଚିଂ ପୁତ୍ରଂ ପ୍ରସୂଯେତ ପୁରୁଷାର୍ଥପ୍ରସାଧକମ୍
ଚନ୍ଦ୍ରମା ଦିନ, ଅସୁବିଧା ମଘା ଏବଂ ପୌଷ ରାତିକୁ ଛାଡି, ଶୁଧ୍ଧ ଏବଂ ଜୀବନର ଲକ୍ଷ୍ୟ ପୂରଣ କରିପାରିବା ପୁତ୍ର ଜନ୍ମ ଦେବା ଉଚିତ।
ଆର୍ଷେ ଵିଵାହେ ଗୋଦ୍ଵଂଦ୍ଵଂ ଯଦୁକ୍ତଂ ତନ୍ନ ଶସ୍ଯତେ
ଋଷି ବିବାହରେ ଗୋ-ବଦଳ ଯାହା କୁହାଯାଏ, ସେଥିରେ ଏହି ପ୍ରଥା ଶୁଭ ନୁହେଁ।
ଅପତ୍ଯଵିକ୍ରଯୀ କଲ୍ପଂ ଵସେଦ୍ଵିଟ୍କୃମିଭୋଜନେ
ଯେଉଁଠି ଶିଶୁମାନେ ବିକ୍ରି କରାଯାଏ, ସେଉଁଠି ଏହା କଳିପାଇଁ ମଳ ଓ କୀଟ ଭୋଜନ କରିବା ପରି ଜୀବନ ଯାପନ କରିବା ଉଚିତ।
ସ୍ତ୍ରୀଧନାନ୍ଯୁପଜୀଵଂତି ଯେ ମୋହାଦିହ ବାଂଧଵାଃ
ଯେଉଁ ବାନ୍ଧବମାନେ ମୋହରେ ନାରୀର ଧନ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରନ୍ତି—
ପତ୍ଯା ତୁଷ୍ଯତି ଯତ୍ର ସ୍ତ୍ରୀ ତୁଷ୍ଯେଦ୍ଯତ୍ର ସ୍ତ୍ରିଯା ପତିଃ 4.1.38.
ଯେଉଁଠି ଜନାନୀ ପତିରେ ଖୁସି ଅଟେ, ଏବଂ ପତି ଜନାନୀରେ ଖୁସି ଅଟେ—
ଵାଣିଜ୍ଯଂ ନୃପତେଃ ସେଵା ଵେଦାନଧ୍ଯାପନଂ ତଥା
ବ୍ୟବସାୟ, ରାଜାଙ୍କୁ ସେବା, ଏବଂ ବେଦ ପଢାଇବା—
କୁର୍ଯାଦ୍ଵୈଵାହିକେ ଵହ୍ନୌ ଗୃହ୍ଯକର୍ମାନ୍ଵହଂ ଗୃହୀ
ଗୃହସ୍ଥ ଦିନକୁ ଦିନ ବିବାହ ଅଗ୍ନିରେ ଗୃହ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ।
ଗୃହସ୍ଥାଶ୍ରମିଣଃ ପଂଚ ସୂନା କର୍ମ ଦିନେ ଦିନେ
ଗୃହସ୍ଥ ଆଶ୍ରମରେ ପ୍ରତିଦିନ ପାଞ୍ଚଟି ହିଂସାକର କାର୍ଯ୍ୟ ଅଛି।
ତାସାଂ ଚ ପଂଚସୂନାନାଂ ନିରାକରଣହେତଵଃ
ଏହି ପାଞ୍ଚଟି ହିଂସାକର କାର୍ଯ୍ୟ ଦୂର କରିବାର କାରଣ ଅଛି।
ପାଠନଂ ବ୍ରହ୍ମଯଜ୍ଞଃ ସ୍ଯାତ୍ତର୍ପଣଂ ଚ ପିତୃ କ୍ରତୁଃ
ପାଠ କରିବା ବ୍ରହ୍ମଯଜ୍ଞ, ତର୍ପଣ କରିବା ପିତୃକ୍ରତୁ।
ପିତୃପ୍ରୀତିଂ ପ୍ରକୁର୍ଵାଣଃ କୁର୍ଵୀତ ଶ୍ରାଦ୍ଧମନ୍ଵହମ୍
ଯେଉଁଠି ପିତୃମାନେ ଖୁସି ହେବାକୁ ଚାହାଯାଏ, ସେଉଁଠି ଦିନକୁ ଦିନ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ।
ଗୋଦାନେନ ଚ ଯତ୍ପୁଣ୍ଯଂ ପାତ୍ରାଯ ଵିଧିପୂର୍ଵକମ୍
ଯୋଗ୍ୟ ବ୍ୟକ୍ତିକୁ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଗୋ ଦାନ କରିଲେ ଯେତେ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ—
ତପୋଵିଦ୍ଯାସମିଦ୍ଦୀପ୍ତେ ହୁତଂ ଵିପ୍ରାସ୍ଯ ପାଵକେ
ତପସ୍ୟା ଓ ଜ୍ଞାନ ଦୀପ୍ତି ହେଲେ, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଅଗ୍ନିରେ ହୋମ କରିଲେ—
ଅନର୍ଚିତୋଽତିଥିର୍ଗେହାଦ୍ଭଗ୍ନାଶୋ ଯସ୍ଯ ଗଚ୍ଛତି
ଯେଉଁ ଅତିଥି ଆଦର ପାଇନାହିଁ, ସେ ଘରୁ ଭାଙ୍ଗା ଆଶା ନେଇ ଚାଲିଯାଏ।
ସାଂତ୍ଵପୂର୍ଵାଣି ଵାକ୍ଯାନି ଶଯ୍ଯାର୍ଥେ ଭୂସ୍ତୃଣୋଦକେ 4.1.38.
ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଇଥିବା କଥା, ଶୟନ ପାଇଁ ଶୟା, ଭୂମି, ତୃଣ ଓ ଜଳ ଅତିଥି ପାଇଁ—
ଗୃହସ୍ଥଃ ପରପାକାଦୀ ପ୍ରେତ୍ଯ ତତ୍ପଶୁତାଂ ଵ୍ରଜେତ୍
ଯେଉଁ ଗୃହସ୍ଥ ଅନ୍ୟର ଖାଦ୍ୟ ଭୋଜନ କରେ, ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ପଶୁ ହେବାର ଫଳ ପାଏ।
ଆଦିତ୍ଯୋଢୋଽତିଥିଃ ସାଯଂ ସତ୍କର୍ତଵ୍ଯଃ ପ୍ରଯତ୍ନତଃ
ସୂର୍ଯ୍ୟାସ୍ତ ବେଳେ ଯେଉଁ ଅତିଥି ଆସେ, ସେକୁ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ଯତ୍ନରେ ଆଦର କରିବା ଉଚିତ।
ଭୁଂଜାନୋଽତିଥିଶେଷାନ୍ନମିହାଯୁର୍ଧନଭାଗ୍ଭଵେତ୍
ଅତିଥି ପାଇଁ ରଖିଥିବା ଖାଦ୍ୟ ଭୋଜନ କରିଲେ ଏଠାରେ ଦୀର୍ଘ ଆୟୁ ଓ ଧନ ମିଳେ।
ଵୈଶ୍ଵଦେଵାଂତ ସଂପ୍ରାପ୍ତଃ ସୂର୍ଯୋଢୋ ଵାତିଥିଃ ସ୍ମୃତଃ
ବୈଶ୍ୱଦେବ କାର୍ଯ୍ୟ ଶେଷରେ ସୂର୍ଯ୍ୟାସ୍ତ ବେଳେ ଯେଉଁ ଅତିଥି ଆସେ, ସେକୁ 'ଅତିଥି' ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ବଲିପାତ୍ରକରେ ଵିପ୍ରେ ଯଦ୍ଯନ୍ଯୋତିଥିରାଗତଃ
ଯଦି କୌଣସି ବ୍ରାହ୍ମଣ ବଳି ପାତ୍ର ପ୍ରସ୍ତୁତ କରୁଥିବା ବେଳେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଅତିଥି ଘରକୁ ଆସିଯାଏ,
କୁମାରାଶ୍ଚ ସ୍ଵଵାସିନ୍ଯୋ ଗର୍ଭିଣ୍ଯୋଽତିରୁଜାନ୍ଵିତାଃ
ସେଠାରେ ଯଦି କିଛି ପିଲା, ଘରର ଜଣେ ଜଣେ ମହିଳା, ଗର୍ଭବତୀ ମହିଳା କିମ୍ବା ଅତି ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ପଡ଼ିଥିବା ଲୋକ ମଧ୍ୟ ଥାଏ,
ପିତୃଦେଵମନୁଷ୍ଯେଭ୍ଯୋ ଦତ୍ତ୍ଵାଶ୍ନାତ୍ଯମୃତଂ ଗୃହୀ
ଘରସ୍ଥ ମଣିଷ ପ୍ରଥମେ ପିତୃ, ଦେବତା ଓ ମଣିଷମାନେଙ୍କୁ ଦେଇ, ପରେ ନିଜେ ଅମୃତ ସମାନ ଖାଦ୍ୟ ଭୋଜନ କରେ।
ମାଧ୍ଯାହ୍ନିକଂ ଵୈଶ୍ଵଦେଵଂ ଗୃହସ୍ଥଃ ସ୍ଵଯମାଚରେତ୍
ଘରସ୍ଥ ନିଜେ ମଧ୍ୟାହ୍ନର ବୈଶ୍ୱଦେବ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ।
ଏତତ୍ସାଯଂତନଂ ନାମ ଵୈଶ୍ଵଦେଵଂ ଗୃହାଶ୍ରମେ
ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକୁ ଗୃହସ୍ଥ ଜୀବନର ସାନ୍ଧ୍ୟା ବେଳର ବୈଶ୍ୱଦେବ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଵୈଶ୍ଵଦେଵେନ ଯେ ହୀନା ଆତିଥ୍ଯେନ ଵିଵର୍ଜିତାଃ 4.1.38.
ଯେମାନେ ବୈଶ୍ୱଦେବ କରନ୍ତି ନାହିଁ ଏବଂ ଅତିଥିସେବାରୁ ବଞ୍ଚିତ,
ଅକୃତ୍ଵା ଵୈଶ୍ଵଦେଵଂ ତୁ ଭୁଂଜତେ ଯେ ଦ୍ଵିଜାଧମାଃ
ଏବଂ ଯେଉଁ ଦ୍ୱିଜମାନେ ବୈଶ୍ୱଦେବ କରିନାହିଁ ଖାଇଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ଅଧମ।
ଵେଦୋଦିତଂ ସ୍ଵକଂ କର୍ମ ନିତ୍ଯଂ କୁର୍ଯାଦତଂଦ୍ରିତଃ
ଏହିପରି ଜଣେ ଲୋକ ନିଜର କର୍ତ୍ତବ୍ୟକୁ ବେଦର ଆଦେଶ ଅନୁଯାୟୀ ନିତ୍ୟ ଅଲସ୍ୟ ଛାଡି କରିବା ଉଚିତ।