ଯଜ୍ଞସ୍ଥାଯର୍ତ୍ଵିଜେ ଦୈଵସ୍ତଜ୍ଜଃପାତି ଚତୁର୍ଦଶ
ଦୈବ ବିବାହ ହେଉଛି, ଯେଉଁଠି ଯଜ୍ଞ ସ୍ଥଳରେ ଋତ୍ବିଜ୍ ପାଇଁ ବିବାହ କରାଯାଏ।
ସହୋଭୌ ଚରତାଂ ଧର୍ମମିତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଦୀଯତେର୍ଥିନେ
ଉଭୟ ପକ୍ଷ ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ ରହିବାକୁ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ଚାହିଁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ଦିଆଯାଏ।
ଚତ୍ଵାର ଏତେ ଵିପ୍ରାଣାଂ ଧର୍ମ୍ଯାଃ ପାଣିଗ୍ରହାଃ ସ୍ମୃତାଃ
ଏହି ଚାରି ପ୍ରକାର ବିବାହ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାଇଁ ଧର୍ମିକ ବିବାହ ଭାବରେ ସ୍ମୃତିରେ ରହିଛି।
ପ୍ରସହ୍ଯକନ୍ଯାହରଣାଦ୍ରାକ୍ଷସୋ ନିଂଦିତଃ ସତାମ୍
ରାକ୍ଷସ ବିବାହ, ଯେଉଁଠି କନ୍ୟାକୁ ଜବରଦସ୍ତି ନେଇଯାଯାଏ, ସେଠି ସତ୍ପୁରୁଷମାନେ ଏହାକୁ ନିନ୍ଦା କରନ୍ତି।
ପ୍ରାଯଃ କ୍ଷତ୍ରଵିଶୋରୁକ୍ତା ଗାଂଧର୍ଵାସୁରରାକ୍ଷସାଃ
ସାଧାରଣତଃ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଏବଂ ବୈଶ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଗାନ୍ଧର୍ବ, ଅସୁର ଏବଂ ରାକ୍ଷସ ବିବାହ ବିଷୟରେ କଥା ହୋଇଥାଏ।
ସଵର୍ଣଯା କରୋ ଗ୍ରାହ୍ଯୋ ଧାର୍ଯଃ କ୍ଷତ୍ରିଯଯା ଶରଃ
ସମାନ ଜାତିର ସହ ବିବାହ କରିବା ଉଚିତ; କ୍ଷତ୍ରିୟ ପାଇଁ ତାଙ୍କର ଶସ୍ତ୍ର ଧରିବା ଦାୟିତ୍ୱ ଅଛି।
ଅସଵର୍ଣସ୍ତ୍ଵେଷ ଵିଧିଃ ସ୍ମୃତୋ ଦୃଷ୍ଟଶ୍ଚ ଵେଦନେ
ଯଦି ଅସମାନ ଜାତିରେ ବିବାହ ହୁଏ, ତେବେ ଏହି ନିୟମ ଦେଖାଯାଏ ଏବଂ ଏହା ସ୍ମୃତିରେ ରହିଛି।
ଧର୍ମ୍ଯୈର୍ଵିଵାହୈର୍ଜାଯଂତେ ଧର୍ମ୍ଯା ଏଵ ଶତାଯୁଷଃ 4.1.38.
ଧର୍ମିକ ବିବାହରୁ ଏମିତି ସନ୍ତାନ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ, ଯେଉଁମାନେ ଶତାୟୁ ଏବଂ ନିଜେ ଧର୍ମିକ।
ଋତୁକାଲାଭିଗମନଂ ଧର୍ମୋଯଂ ଗୃହିଣଃ ପରଃ
ଯଥାସମୟରେ ନିଜ ଜନନୀଙ୍କୁ ସମ୍ମିଳିତ କରିବା ଗୃହସ୍ଥ ପାଇଁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଧର୍ମ।
ଦିଵାଭିଗମନଂ ପୁଂସାମନାଯୁଷ୍ଯଂ ପରଂ ମତମ୍
ଦିନରେ ନାରୀଙ୍କୁ ସମ୍ମିଳିତ କରିବା, ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ ଏହାକୁ ଆୟୁ ହ୍ରାସ କରିବା ଭାବରେ ମନେ କରନ୍ତି।
ତତ୍ର ଗଚ୍ଛନ୍ସ୍ତ୍ରିଯଂ ମୋହାଦ୍ଧର୍ମାତ୍ପ୍ରଚ୍ଯଵତେ ପରାତ୍
ଯେଉଁଠି ମୋହରେ ଜଣେ ପୁରୁଷ ଜନନୀଙ୍କୁ ନିକଟବର୍ତ୍ତୀ ହୁଏ, ସେ ଧର୍ମ ଏବଂ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ମଙ୍ଗଳରୁ ଅପସ୍ରୃତ ହୁଏ।
ଋତୁକାଲାଭିଗାମୀ ଯଃ ସ୍ଵଦାରନିରତଶ୍ଚ ଯଃ
ଯେଉଁଠି ପୁରୁଷ ଯଥାସମୟରେ ନିଜ ଜନନୀଙ୍କୁ ସମ୍ମିଳିତ କରେ ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ଏକାନ୍ତ ଭାବରେ ଭଲ ପାଏ,
ଋତୁଃ ଷୋଡଶଯାମିନ୍ଯଶ୍ଚତସ୍ରସ୍ତା ସୁଗର୍ହିତାଃ
ଋତୁ କାଳ ଶୋଡ଼ଶ ରାତି ଯାଏ; ତାହାରୁ ଚାରି ରାତି ସଠିକ୍ ଅଟୁଟ।
ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଚଂଦ୍ରମସଂ ଦୁଃସ୍ଥଂ ମଘାଂ ପୌଷ୍ଣଂ ଵିହାଯ ଚ ଶୁଚିଂ ପୁତ୍ରଂ ପ୍ରସୂଯେତ ପୁରୁଷାର୍ଥପ୍ରସାଧକମ୍
ଚନ୍ଦ୍ରମା ଦିନ, ଅସୁବିଧା ମଘା ଏବଂ ପୌଷ ରାତିକୁ ଛାଡି, ଶୁଧ୍ଧ ଏବଂ ଜୀବନର ଲକ୍ଷ୍ୟ ପୂରଣ କରିପାରିବା ପୁତ୍ର ଜନ୍ମ ଦେବା ଉଚିତ।
ଆର୍ଷେ ଵିଵାହେ ଗୋଦ୍ଵଂଦ୍ଵଂ ଯଦୁକ୍ତଂ ତନ୍ନ ଶସ୍ଯତେ
ଋଷି ବିବାହରେ ଗୋ-ବଦଳ ଯାହା କୁହାଯାଏ, ସେଥିରେ ଏହି ପ୍ରଥା ଶୁଭ ନୁହେଁ।
ଅପତ୍ଯଵିକ୍ରଯୀ କଲ୍ପଂ ଵସେଦ୍ଵିଟ୍କୃମିଭୋଜନେ
ଯେଉଁଠି ଶିଶୁମାନେ ବିକ୍ରି କରାଯାଏ, ସେଉଁଠି ଏହା କଳିପାଇଁ ମଳ ଓ କୀଟ ଭୋଜନ କରିବା ପରି ଜୀବନ ଯାପନ କରିବା ଉଚିତ।
ସ୍ତ୍ରୀଧନାନ୍ଯୁପଜୀଵଂତି ଯେ ମୋହାଦିହ ବାଂଧଵାଃ
ଯେଉଁ ବାନ୍ଧବମାନେ ମୋହରେ ନାରୀର ଧନ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରନ୍ତି—
ପତ୍ଯା ତୁଷ୍ଯତି ଯତ୍ର ସ୍ତ୍ରୀ ତୁଷ୍ଯେଦ୍ଯତ୍ର ସ୍ତ୍ରିଯା ପତିଃ 4.1.38.
ଯେଉଁଠି ଜନାନୀ ପତିରେ ଖୁସି ଅଟେ, ଏବଂ ପତି ଜନାନୀରେ ଖୁସି ଅଟେ—
ଵାଣିଜ୍ଯଂ ନୃପତେଃ ସେଵା ଵେଦାନଧ୍ଯାପନଂ ତଥା
ବ୍ୟବସାୟ, ରାଜାଙ୍କୁ ସେବା, ଏବଂ ବେଦ ପଢାଇବା—
କୁର୍ଯାଦ୍ଵୈଵାହିକେ ଵହ୍ନୌ ଗୃହ୍ଯକର୍ମାନ୍ଵହଂ ଗୃହୀ
ଗୃହସ୍ଥ ଦିନକୁ ଦିନ ବିବାହ ଅଗ୍ନିରେ ଗୃହ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ।
ଗୃହସ୍ଥାଶ୍ରମିଣଃ ପଂଚ ସୂନା କର୍ମ ଦିନେ ଦିନେ
ଗୃହସ୍ଥ ଆଶ୍ରମରେ ପ୍ରତିଦିନ ପାଞ୍ଚଟି ହିଂସାକର କାର୍ଯ୍ୟ ଅଛି।
ତାସାଂ ଚ ପଂଚସୂନାନାଂ ନିରାକରଣହେତଵଃ
ଏହି ପାଞ୍ଚଟି ହିଂସାକର କାର୍ଯ୍ୟ ଦୂର କରିବାର କାରଣ ଅଛି।
ପାଠନଂ ବ୍ରହ୍ମଯଜ୍ଞଃ ସ୍ଯାତ୍ତର୍ପଣଂ ଚ ପିତୃ କ୍ରତୁଃ
ପାଠ କରିବା ବ୍ରହ୍ମଯଜ୍ଞ, ତର୍ପଣ କରିବା ପିତୃକ୍ରତୁ।
ପିତୃପ୍ରୀତିଂ ପ୍ରକୁର୍ଵାଣଃ କୁର୍ଵୀତ ଶ୍ରାଦ୍ଧମନ୍ଵହମ୍
ଯେଉଁଠି ପିତୃମାନେ ଖୁସି ହେବାକୁ ଚାହାଯାଏ, ସେଉଁଠି ଦିନକୁ ଦିନ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ।
ଗୋଦାନେନ ଚ ଯତ୍ପୁଣ୍ଯଂ ପାତ୍ରାଯ ଵିଧିପୂର୍ଵକମ୍
ଯୋଗ୍ୟ ବ୍ୟକ୍ତିକୁ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଗୋ ଦାନ କରିଲେ ଯେତେ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ—
ତପୋଵିଦ୍ଯାସମିଦ୍ଦୀପ୍ତେ ହୁତଂ ଵିପ୍ରାସ୍ଯ ପାଵକେ
ତପସ୍ୟା ଓ ଜ୍ଞାନ ଦୀପ୍ତି ହେଲେ, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଅଗ୍ନିରେ ହୋମ କରିଲେ—
ଅନର୍ଚିତୋଽତିଥିର୍ଗେହାଦ୍ଭଗ୍ନାଶୋ ଯସ୍ଯ ଗଚ୍ଛତି
ଯେଉଁ ଅତିଥି ଆଦର ପାଇନାହିଁ, ସେ ଘରୁ ଭାଙ୍ଗା ଆଶା ନେଇ ଚାଲିଯାଏ।
ସାଂତ୍ଵପୂର୍ଵାଣି ଵାକ୍ଯାନି ଶଯ୍ଯାର୍ଥେ ଭୂସ୍ତୃଣୋଦକେ 4.1.38.
ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଇଥିବା କଥା, ଶୟନ ପାଇଁ ଶୟା, ଭୂମି, ତୃଣ ଓ ଜଳ ଅତିଥି ପାଇଁ—
ଗୃହସ୍ଥଃ ପରପାକାଦୀ ପ୍ରେତ୍ଯ ତତ୍ପଶୁତାଂ ଵ୍ରଜେତ୍
ଯେଉଁ ଗୃହସ୍ଥ ଅନ୍ୟର ଖାଦ୍ୟ ଭୋଜନ କରେ, ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ପଶୁ ହେବାର ଫଳ ପାଏ।
ଆଦିତ୍ଯୋଢୋଽତିଥିଃ ସାଯଂ ସତ୍କର୍ତଵ୍ଯଃ ପ୍ରଯତ୍ନତଃ
ସୂର୍ଯ୍ୟାସ୍ତ ବେଳେ ଯେଉଁ ଅତିଥି ଆସେ, ସେକୁ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ଯତ୍ନରେ ଆଦର କରିବା ଉଚିତ।