ପୀତାଃ ଶ୍ଯାଵାଶ୍ଚ ଦଶନାଃ ସ୍ଥୂଲାଦୀର୍ଘାଦ୍ଵିପଂକ୍ତଯଃ
ପିତା, କଳା, ମୋଟା, ଲମ୍ବା ଓ ଅସମ ଦାନ୍ତ।
ଅଧସ୍ତାଦଧିକୈର୍ଦଂତୈର୍ମାତରଂ ଭକ୍ଷଯେତ୍ସ୍ଫୁଟମ୍ 4.1.37.
ତଳ ଦାନ୍ତ ଅଧିକ ହେଲେ ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ମାତାକୁ ଭକ୍ଷିବ।
ଗୋକ୍ଷୀରଵର୍ଣଵିଶଦେ ସୁସ୍ନିଗ୍ଧେ କୃଷ୍ଣପକ୍ଷ୍ମଣୀ 4.1.37.
ଗାଈ ଦୁଧ ପରି ସ୍ପଷ୍ଟ, ଅତି ସ୍ନିଗ୍ଧ, କଳା ପାପୁଡ଼ି।
ରୋମଶେନ ଶିରାଲେନ ପ୍ରାଂଶୁନା ରୋଗିଣୀ ମତା ।। 4.1.37.
ଲୋମ ଭରିତ, ଶିରା ଭରିତ, ଉଚ୍ଚ—ଏପରି ଜନନୀକୁ ରୋଗିଣୀ ଭାବରେ ଗଣାଯାଏ।
କୃଷ୍ଣଃ ସ ଏଵ ଭର୍ତୃଘ୍ନ୍ଯାଃ ପୁଂଶ୍ଚଲ୍ଯାଶ୍ଚ ପ୍ରକୀର୍ତିତଃ 4.1.37.
କଳା ଚିହ୍ନ ପତିଘାତିନୀ କିମ୍ବା ପରପୁରୁଷ ସହ ଯୋଗ ଥିବା ଜନନୀର ଚିହ୍ନ।
ସା ପତିଂ ହଂତି ଵର୍ଷେଣ ଯସ୍ଯା ମଧ୍ଯେ କୃକାଟିକମ୍ 4.1.37.
ଯାହାର ମୁହଁର ମଧ୍ୟରେ ତିଳ ଅଛି, ସେ ଏକ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ପତିକୁ ମାରିଦେଇଥାଏ।
ଅତଃ ସୁଲକ୍ଷଣା ଯୋଷା ପରିଣେଯା ଵିଚକ୍ଷଣୈଃ 4.1.37.
ଏହିପରି, ଜଣେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୁଣବତୀ ଜନନୀକୁ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ପୁରୁଷମାନେ ବିବାହ କରିବା ଉଚିତ।
ଲକ୍ଷଣାନି ମଯୋକ୍ତାନି ସୁଖାଯ ଗୃହମେଧିନାମ୍
ମୁଁ ଗୃହସ୍ଥମାନେ ସୁଖରେ ରହିବା ପାଇଁ ଯେଉଁ ଲକ୍ଷଣ ଦରକାର, ସେଗୁଡିକ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛି।
ସ୍କଂଦ ଉଵାଚ ଗାଂଧର୍ଵୋ ରାକ୍ଷସଶ୍ଚାପି ପୈଶାଚୋଽଷ୍ଟମ ଉଚ୍ଯତେ
ସ୍କନ୍ଦ କହିଲେ — ଗାନ୍ଧର୍ବ, ରାକ୍ଷସ ଏବଂ ପୈଶାଚ ବିବାହକୁ ଏଠାରେ ଅଷ୍ଟମ ପ୍ରକାର ବିବାହ ଭାବରେ ଗଣନା କରାଯାଏ।
ସ ବ୍ରାହ୍ମୋ ଵରମାହୂଯ ଯତ୍ର କନ୍ଯା ସ୍ଵଲଂକୃତା
ବ୍ରାହ୍ମ ବିବାହ ହେଉଛି, ଯେଉଁଠି ଶୁଭ୍ର ଭାବରେ ସଜା ହୋଇଥିବା କନ୍ୟାକୁ ସମ୍ମାନରେ ଡାକାଯାଏ।
ଯଜ୍ଞସ୍ଥାଯର୍ତ୍ଵିଜେ ଦୈଵସ୍ତଜ୍ଜଃପାତି ଚତୁର୍ଦଶ
ଦୈବ ବିବାହ ହେଉଛି, ଯେଉଁଠି ଯଜ୍ଞ ସ୍ଥଳରେ ଋତ୍ବିଜ୍ ପାଇଁ ବିବାହ କରାଯାଏ।
ସହୋଭୌ ଚରତାଂ ଧର୍ମମିତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଦୀଯତେର୍ଥିନେ
ଉଭୟ ପକ୍ଷ ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ ରହିବାକୁ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ଚାହିଁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ଦିଆଯାଏ।
ଚତ୍ଵାର ଏତେ ଵିପ୍ରାଣାଂ ଧର୍ମ୍ଯାଃ ପାଣିଗ୍ରହାଃ ସ୍ମୃତାଃ
ଏହି ଚାରି ପ୍ରକାର ବିବାହ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାଇଁ ଧର୍ମିକ ବିବାହ ଭାବରେ ସ୍ମୃତିରେ ରହିଛି।
ପ୍ରସହ୍ଯକନ୍ଯାହରଣାଦ୍ରାକ୍ଷସୋ ନିଂଦିତଃ ସତାମ୍
ରାକ୍ଷସ ବିବାହ, ଯେଉଁଠି କନ୍ୟାକୁ ଜବରଦସ୍ତି ନେଇଯାଯାଏ, ସେଠି ସତ୍ପୁରୁଷମାନେ ଏହାକୁ ନିନ୍ଦା କରନ୍ତି।
ପ୍ରାଯଃ କ୍ଷତ୍ରଵିଶୋରୁକ୍ତା ଗାଂଧର୍ଵାସୁରରାକ୍ଷସାଃ
ସାଧାରଣତଃ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଏବଂ ବୈଶ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଗାନ୍ଧର୍ବ, ଅସୁର ଏବଂ ରାକ୍ଷସ ବିବାହ ବିଷୟରେ କଥା ହୋଇଥାଏ।
ସଵର୍ଣଯା କରୋ ଗ୍ରାହ୍ଯୋ ଧାର୍ଯଃ କ୍ଷତ୍ରିଯଯା ଶରଃ
ସମାନ ଜାତିର ସହ ବିବାହ କରିବା ଉଚିତ; କ୍ଷତ୍ରିୟ ପାଇଁ ତାଙ୍କର ଶସ୍ତ୍ର ଧରିବା ଦାୟିତ୍ୱ ଅଛି।
ଅସଵର୍ଣସ୍ତ୍ଵେଷ ଵିଧିଃ ସ୍ମୃତୋ ଦୃଷ୍ଟଶ୍ଚ ଵେଦନେ
ଯଦି ଅସମାନ ଜାତିରେ ବିବାହ ହୁଏ, ତେବେ ଏହି ନିୟମ ଦେଖାଯାଏ ଏବଂ ଏହା ସ୍ମୃତିରେ ରହିଛି।
ଧର୍ମ୍ଯୈର୍ଵିଵାହୈର୍ଜାଯଂତେ ଧର୍ମ୍ଯା ଏଵ ଶତାଯୁଷଃ 4.1.38.
ଧର୍ମିକ ବିବାହରୁ ଏମିତି ସନ୍ତାନ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ, ଯେଉଁମାନେ ଶତାୟୁ ଏବଂ ନିଜେ ଧର୍ମିକ।
ଋତୁକାଲାଭିଗମନଂ ଧର୍ମୋଯଂ ଗୃହିଣଃ ପରଃ
ଯଥାସମୟରେ ନିଜ ଜନନୀଙ୍କୁ ସମ୍ମିଳିତ କରିବା ଗୃହସ୍ଥ ପାଇଁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଧର୍ମ।
ଦିଵାଭିଗମନଂ ପୁଂସାମନାଯୁଷ୍ଯଂ ପରଂ ମତମ୍
ଦିନରେ ନାରୀଙ୍କୁ ସମ୍ମିଳିତ କରିବା, ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ ଏହାକୁ ଆୟୁ ହ୍ରାସ କରିବା ଭାବରେ ମନେ କରନ୍ତି।
ତତ୍ର ଗଚ୍ଛନ୍ସ୍ତ୍ରିଯଂ ମୋହାଦ୍ଧର୍ମାତ୍ପ୍ରଚ୍ଯଵତେ ପରାତ୍
ଯେଉଁଠି ମୋହରେ ଜଣେ ପୁରୁଷ ଜନନୀଙ୍କୁ ନିକଟବର୍ତ୍ତୀ ହୁଏ, ସେ ଧର୍ମ ଏବଂ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ମଙ୍ଗଳରୁ ଅପସ୍ରୃତ ହୁଏ।
ଋତୁକାଲାଭିଗାମୀ ଯଃ ସ୍ଵଦାରନିରତଶ୍ଚ ଯଃ
ଯେଉଁଠି ପୁରୁଷ ଯଥାସମୟରେ ନିଜ ଜନନୀଙ୍କୁ ସମ୍ମିଳିତ କରେ ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ଏକାନ୍ତ ଭାବରେ ଭଲ ପାଏ,
ଋତୁଃ ଷୋଡଶଯାମିନ୍ଯଶ୍ଚତସ୍ରସ୍ତା ସୁଗର୍ହିତାଃ
ଋତୁ କାଳ ଶୋଡ଼ଶ ରାତି ଯାଏ; ତାହାରୁ ଚାରି ରାତି ସଠିକ୍ ଅଟୁଟ।
ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଚଂଦ୍ରମସଂ ଦୁଃସ୍ଥଂ ମଘାଂ ପୌଷ୍ଣଂ ଵିହାଯ ଚ ଶୁଚିଂ ପୁତ୍ରଂ ପ୍ରସୂଯେତ ପୁରୁଷାର୍ଥପ୍ରସାଧକମ୍
ଚନ୍ଦ୍ରମା ଦିନ, ଅସୁବିଧା ମଘା ଏବଂ ପୌଷ ରାତିକୁ ଛାଡି, ଶୁଧ୍ଧ ଏବଂ ଜୀବନର ଲକ୍ଷ୍ୟ ପୂରଣ କରିପାରିବା ପୁତ୍ର ଜନ୍ମ ଦେବା ଉଚିତ।
ଆର୍ଷେ ଵିଵାହେ ଗୋଦ୍ଵଂଦ୍ଵଂ ଯଦୁକ୍ତଂ ତନ୍ନ ଶସ୍ଯତେ
ଋଷି ବିବାହରେ ଗୋ-ବଦଳ ଯାହା କୁହାଯାଏ, ସେଥିରେ ଏହି ପ୍ରଥା ଶୁଭ ନୁହେଁ।
ଅପତ୍ଯଵିକ୍ରଯୀ କଲ୍ପଂ ଵସେଦ୍ଵିଟ୍କୃମିଭୋଜନେ
ଯେଉଁଠି ଶିଶୁମାନେ ବିକ୍ରି କରାଯାଏ, ସେଉଁଠି ଏହା କଳିପାଇଁ ମଳ ଓ କୀଟ ଭୋଜନ କରିବା ପରି ଜୀବନ ଯାପନ କରିବା ଉଚିତ।
ସ୍ତ୍ରୀଧନାନ୍ଯୁପଜୀଵଂତି ଯେ ମୋହାଦିହ ବାଂଧଵାଃ
ଯେଉଁ ବାନ୍ଧବମାନେ ମୋହରେ ନାରୀର ଧନ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରନ୍ତି—
ପତ୍ଯା ତୁଷ୍ଯତି ଯତ୍ର ସ୍ତ୍ରୀ ତୁଷ୍ଯେଦ୍ଯତ୍ର ସ୍ତ୍ରିଯା ପତିଃ 4.1.38.
ଯେଉଁଠି ଜନାନୀ ପତିରେ ଖୁସି ଅଟେ, ଏବଂ ପତି ଜନାନୀରେ ଖୁସି ଅଟେ—
ଵାଣିଜ୍ଯଂ ନୃପତେଃ ସେଵା ଵେଦାନଧ୍ଯାପନଂ ତଥା
ବ୍ୟବସାୟ, ରାଜାଙ୍କୁ ସେବା, ଏବଂ ବେଦ ପଢାଇବା—
କୁର୍ଯାଦ୍ଵୈଵାହିକେ ଵହ୍ନୌ ଗୃହ୍ଯକର୍ମାନ୍ଵହଂ ଗୃହୀ
ଗୃହସ୍ଥ ଦିନକୁ ଦିନ ବିବାହ ଅଗ୍ନିରେ ଗୃହ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ।