ଶସ୍ତା ଗ୍ରୀଵା ତ୍ରିରେଖାଂକା ତ୍ଵଵ୍ଯକ୍ତାସ୍ଥିଃ ସୁସଂହତା
ଭଲ ଗଲାରେ ତିନିଟି ରେଖା ଥାଏ, ହାଡ଼ ଅସ୍ପଷ୍ଟ ଓ ଭଲ ଭାବରେ ଯୋଡ଼ା ଥାଏ।
ସ୍ଥୂଲଗ୍ରୀଵା ଚ ଵିଧଵା ଵକ୍ରଗ୍ରୀଵା ଚ କିଂକରୀ 4.1.37.
ମୋଟା ଗଲା ଥିଲେ ସେ ବିଧବା, ବାକ୍ର ଗଲା ଥିଲେ ସେ ଦାସୀ।
ଚିବୁକଂଦ୍ଵଯଂଗୁଲଂ ଶସ୍ତଂ ଵୃତ୍ତଂ ପୀନଂ ସୁକୋମଲମ୍
ଦୁଇ ଆଙ୍ଗୁଳ ଚଉଡ଼ା ଚିବୁକ ଭଲ, ଗୋଲାକାର, ଭରିତ ଓ ଅତି ସ୍ନିଗ୍ଧ।
ହନୁଶ୍ଚିବୁକସଂଲଗ୍ନା ନିର୍ଲୋମା ସୁଘନାଶୁଭା
ଚିବୁକ ସହିତ ଜଡ଼ିଥିବା ହନୁ, ଲୋମ ନଥିବା, ଭରିତ ଓ ଅଶୁଭ।
ଶସ୍ତୌ କପୋଲୌ ଵାମାକ୍ଷ୍ଯାଃ ପୀନୌ ଵୃତ୍ତୌ ସମୁନ୍ନତୌ
ସୁନ୍ଦରୀର ଗାଲ ଭଲ—ଭରିତ, ଗୋଲାକାର ଓ ଉତ୍ତଳ।
ସମଂ ସମାଂସଂ ସୁସ୍ନିଗ୍ଧଂ ସ୍ଵାମୋଦଂ ଵର୍ତୁଲଂ ମୁଖମ୍
ମୁହଁ ସମ, ମାଂସ ଭରିତ, ଅତି ସ୍ନିଗ୍ଧ, ସୁଗନ୍ଧ ଓ ଗୋଲାକାର।
ପାଟଲୋ ଵର୍ତୁଲଃ ସ୍ନିଗ୍ଧୋ ଲେଖାଭୂଷିତମଧ୍ଯଭୂଃ
ପାଟଲ ରଙ୍ଗର, ଗୋଲାକାର, ସ୍ନିଗ୍ଧ, ମଧ୍ୟରେ ରେଖା ଭୂଷଣ।
କୃଶଃ ପ୍ରଲଂବଃ ସ୍ଫୁଟିତୋ ରୂକ୍ଷୋ ଦୌର୍ଭାଗ୍ଯସୂଚକଃ
ପତଳା, ଲଟକିଥିବା, ଫାଟିଥିବା, କଠିନ—ଏହିଗୁଡିକ ଅଭାଗ୍ୟର ଚିହ୍ନ।
ମସୃଣୋ ମତ୍ତକାଶିନ୍ଯାଶ୍ଚୋତ୍ତରୋଷ୍ଠଃ ସୁଭୋଗଦଃ
ମଦମସ୍ତ ଓ ଚମକୁଥିବା ଜନନୀର ଉପର ଓଠ ମସୃଣ ଓ ଭୋଗ ଦେଇଥାଏ।
ଗୋକ୍ଷୀରସନ୍ନିଭାଃ ସ୍ନିଗ୍ଧା ଦ୍ଵାତ୍ରିଂଶଦ୍ଦଶନାଃ ଶୁଭାଃ
ତାଙ୍କର ବତିଶି ଦାନ୍ତ ଶୁଭ, ସ୍ନିଗ୍ଧ ଓ ଗାଈ ଦୁଧ ପରି।
ପୀତାଃ ଶ୍ଯାଵାଶ୍ଚ ଦଶନାଃ ସ୍ଥୂଲାଦୀର୍ଘାଦ୍ଵିପଂକ୍ତଯଃ
ପିତା, କଳା, ମୋଟା, ଲମ୍ବା ଓ ଅସମ ଦାନ୍ତ।
ଅଧସ୍ତାଦଧିକୈର୍ଦଂତୈର୍ମାତରଂ ଭକ୍ଷଯେତ୍ସ୍ଫୁଟମ୍ 4.1.37.
ତଳ ଦାନ୍ତ ଅଧିକ ହେଲେ ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ମାତାକୁ ଭକ୍ଷିବ।
ଗୋକ୍ଷୀରଵର୍ଣଵିଶଦେ ସୁସ୍ନିଗ୍ଧେ କୃଷ୍ଣପକ୍ଷ୍ମଣୀ 4.1.37.
ଗାଈ ଦୁଧ ପରି ସ୍ପଷ୍ଟ, ଅତି ସ୍ନିଗ୍ଧ, କଳା ପାପୁଡ଼ି।
ରୋମଶେନ ଶିରାଲେନ ପ୍ରାଂଶୁନା ରୋଗିଣୀ ମତା ।। 4.1.37.
ଲୋମ ଭରିତ, ଶିରା ଭରିତ, ଉଚ୍ଚ—ଏପରି ଜନନୀକୁ ରୋଗିଣୀ ଭାବରେ ଗଣାଯାଏ।
କୃଷ୍ଣଃ ସ ଏଵ ଭର୍ତୃଘ୍ନ୍ଯାଃ ପୁଂଶ୍ଚଲ୍ଯାଶ୍ଚ ପ୍ରକୀର୍ତିତଃ 4.1.37.
କଳା ଚିହ୍ନ ପତିଘାତିନୀ କିମ୍ବା ପରପୁରୁଷ ସହ ଯୋଗ ଥିବା ଜନନୀର ଚିହ୍ନ।
ସା ପତିଂ ହଂତି ଵର୍ଷେଣ ଯସ୍ଯା ମଧ୍ଯେ କୃକାଟିକମ୍ 4.1.37.
ଯାହାର ମୁହଁର ମଧ୍ୟରେ ତିଳ ଅଛି, ସେ ଏକ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ପତିକୁ ମାରିଦେଇଥାଏ।
ଅତଃ ସୁଲକ୍ଷଣା ଯୋଷା ପରିଣେଯା ଵିଚକ୍ଷଣୈଃ 4.1.37.
ଏହିପରି, ଜଣେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୁଣବତୀ ଜନନୀକୁ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ପୁରୁଷମାନେ ବିବାହ କରିବା ଉଚିତ।
ଲକ୍ଷଣାନି ମଯୋକ୍ତାନି ସୁଖାଯ ଗୃହମେଧିନାମ୍
ମୁଁ ଗୃହସ୍ଥମାନେ ସୁଖରେ ରହିବା ପାଇଁ ଯେଉଁ ଲକ୍ଷଣ ଦରକାର, ସେଗୁଡିକ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛି।
ସ୍କଂଦ ଉଵାଚ ଗାଂଧର୍ଵୋ ରାକ୍ଷସଶ୍ଚାପି ପୈଶାଚୋଽଷ୍ଟମ ଉଚ୍ଯତେ
ସ୍କନ୍ଦ କହିଲେ — ଗାନ୍ଧର୍ବ, ରାକ୍ଷସ ଏବଂ ପୈଶାଚ ବିବାହକୁ ଏଠାରେ ଅଷ୍ଟମ ପ୍ରକାର ବିବାହ ଭାବରେ ଗଣନା କରାଯାଏ।
ସ ବ୍ରାହ୍ମୋ ଵରମାହୂଯ ଯତ୍ର କନ୍ଯା ସ୍ଵଲଂକୃତା
ବ୍ରାହ୍ମ ବିବାହ ହେଉଛି, ଯେଉଁଠି ଶୁଭ୍ର ଭାବରେ ସଜା ହୋଇଥିବା କନ୍ୟାକୁ ସମ୍ମାନରେ ଡାକାଯାଏ।
ଯଜ୍ଞସ୍ଥାଯର୍ତ୍ଵିଜେ ଦୈଵସ୍ତଜ୍ଜଃପାତି ଚତୁର୍ଦଶ
ଦୈବ ବିବାହ ହେଉଛି, ଯେଉଁଠି ଯଜ୍ଞ ସ୍ଥଳରେ ଋତ୍ବିଜ୍ ପାଇଁ ବିବାହ କରାଯାଏ।
ସହୋଭୌ ଚରତାଂ ଧର୍ମମିତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଦୀଯତେର୍ଥିନେ
ଉଭୟ ପକ୍ଷ ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ ରହିବାକୁ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ଚାହିଁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ଦିଆଯାଏ।
ଚତ୍ଵାର ଏତେ ଵିପ୍ରାଣାଂ ଧର୍ମ୍ଯାଃ ପାଣିଗ୍ରହାଃ ସ୍ମୃତାଃ
ଏହି ଚାରି ପ୍ରକାର ବିବାହ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାଇଁ ଧର୍ମିକ ବିବାହ ଭାବରେ ସ୍ମୃତିରେ ରହିଛି।
ପ୍ରସହ୍ଯକନ୍ଯାହରଣାଦ୍ରାକ୍ଷସୋ ନିଂଦିତଃ ସତାମ୍
ରାକ୍ଷସ ବିବାହ, ଯେଉଁଠି କନ୍ୟାକୁ ଜବରଦସ୍ତି ନେଇଯାଯାଏ, ସେଠି ସତ୍ପୁରୁଷମାନେ ଏହାକୁ ନିନ୍ଦା କରନ୍ତି।
ପ୍ରାଯଃ କ୍ଷତ୍ରଵିଶୋରୁକ୍ତା ଗାଂଧର୍ଵାସୁରରାକ୍ଷସାଃ
ସାଧାରଣତଃ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଏବଂ ବୈଶ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଗାନ୍ଧର୍ବ, ଅସୁର ଏବଂ ରାକ୍ଷସ ବିବାହ ବିଷୟରେ କଥା ହୋଇଥାଏ।
ସଵର୍ଣଯା କରୋ ଗ୍ରାହ୍ଯୋ ଧାର୍ଯଃ କ୍ଷତ୍ରିଯଯା ଶରଃ
ସମାନ ଜାତିର ସହ ବିବାହ କରିବା ଉଚିତ; କ୍ଷତ୍ରିୟ ପାଇଁ ତାଙ୍କର ଶସ୍ତ୍ର ଧରିବା ଦାୟିତ୍ୱ ଅଛି।
ଅସଵର୍ଣସ୍ତ୍ଵେଷ ଵିଧିଃ ସ୍ମୃତୋ ଦୃଷ୍ଟଶ୍ଚ ଵେଦନେ
ଯଦି ଅସମାନ ଜାତିରେ ବିବାହ ହୁଏ, ତେବେ ଏହି ନିୟମ ଦେଖାଯାଏ ଏବଂ ଏହା ସ୍ମୃତିରେ ରହିଛି।
ଧର୍ମ୍ଯୈର୍ଵିଵାହୈର୍ଜାଯଂତେ ଧର୍ମ୍ଯା ଏଵ ଶତାଯୁଷଃ 4.1.38.
ଧର୍ମିକ ବିବାହରୁ ଏମିତି ସନ୍ତାନ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ, ଯେଉଁମାନେ ଶତାୟୁ ଏବଂ ନିଜେ ଧର୍ମିକ।
ଋତୁକାଲାଭିଗମନଂ ଧର୍ମୋଯଂ ଗୃହିଣଃ ପରଃ
ଯଥାସମୟରେ ନିଜ ଜନନୀଙ୍କୁ ସମ୍ମିଳିତ କରିବା ଗୃହସ୍ଥ ପାଇଁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଧର୍ମ।
ଦିଵାଭିଗମନଂ ପୁଂସାମନାଯୁଷ୍ଯଂ ପରଂ ମତମ୍
ଦିନରେ ନାରୀଙ୍କୁ ସମ୍ମିଳିତ କରିବା, ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ ଏହାକୁ ଆୟୁ ହ୍ରାସ କରିବା ଭାବରେ ମନେ କରନ୍ତି।