ଲକ୍ଷଣାନି ପରୀକ୍ଷ୍ଯାଦୌ ତତଃ କନ୍ଯାଂ ସମୁଦ୍ଵହେତ୍
ପ୍ରଥମେ ଝିଅର ଗୁଣ ଭଲଭାବେ ଯାଞ୍ଚ କରି, ତାପରେ ବିବାହ କରିବା ଉଚିତ୍।
ବ୍ରହ୍ମଚାରି ସମାଚାର ଇତି ତେ ସମୁଦୀ ରିତଃ
ବ୍ରହ୍ମଚାରୀଙ୍କ ଆଚରଣ ଏଭଳି ତୁମକୁ କୁହାଯାଇଛି।
ସ୍କଂଦ ଉଵାଚ ସଦା ଗୃହୀ ସୁଖଂ ଭୁଂକ୍ତେ ସ୍ତ୍ରୀ ଲକ୍ଷଣଵତୀ ଯଦି
ସ୍କନ୍ଦ କହିଲେ: ଗୃହସ୍ଥ ଯଦି ତାଙ୍କର ଜୀବନସଙ୍ଗିନୀ ଉତ୍ତମ ଗୁଣର ହୋଇଥାଏ, ସେ ସଦା ସୁଖର ଅନୁଭବ କରେ।
ଵପୁରାଵର୍ତଗଂଧାଶ୍ଚଚ୍ଛାଯା ସତ୍ଵଂ ସ୍ଵରୋ ଗତିଃ
ତାଙ୍କର ଆକୃତି, ସୁଗନ୍ଧ, ଛାୟା, ସ୍ୱଭାବ, କଣ୍ଠସ୍ୱର ଓ ଚାଲିଚଳ।
ଆପାଦତଲମାରଭ୍ଯ ଯାଵନ୍ମୌଲିରୁହଂ କ୍ରମାତ୍
ପାଦତଳରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ମୁଣ୍ଡର କେଶ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏକେକ କ୍ରମରେ।
ଆଦୌ ପାଦତଲଂ ରେଖାସ୍ତତୋଂଗୁଷ୍ଠାଂଗୁଲୀ ନଖାଃ
ପ୍ରଥମେ ପାଦତଳ, ତାପରେ ରେଖା, ତଳେ ଅଙ୍ଗୁଠି, ଆଉ ଅଙ୍ଗୁଳି ଓ ନଖ।
ଊରୂ କଟୀ ନିତଂବସ୍ଫିଗ୍ଭଗୋ ଜଘନ ବସ୍ତିକେ
ଉରୁ, କଟି, ନିତମ୍ବ, ପୃଷ୍ଠ, ଯୌନାଙ୍ଗ, ନାଭି ଓ ମୁତ୍ରାଶୟ।
ରୋମାଲୀ ହୃଦଯଂ ଵକ୍ଷୋ ଵକ୍ଷୋଜଦ୍ଵଯଚୂଚୁକମ୍ ।। ଜତ୍ରୁସ୍କଂଧାଂ ସକକ୍ଷାଦୋର୍ମଣିବଂଧ କରଦ୍ଵଯମ୍
କେଶରେଖା, ହୃଦୟ, ବକ୍ଷ, ଦୁଇ ଅସ୍ଥି, ଗଳା, କନ୍ଧ, ବାହୁଡିଆ, ବାହୁ ଓ ଦୁଇ ହାତ।
ପାଣିପୃଷ୍ଠଂ ପାଣିତଲଂ ରେଖାଂଗୁଷ୍ଠାଂଗୁଲୀ ନଖାଃ
ହାତର ପଛ, ହାତତଳ, ରେଖା, ଅଙ୍ଗୁଠି, ଅଙ୍ଗୁଳି ଓ ନଖ।
କପୋଲୌ ଵକ୍ତ୍ରମଧରୋତ୍ତରୋଷ୍ଠୌ ଦ୍ଵିଜଜିହ୍ଵିକାଃ
ଗଣ୍ଡ, ମୁହଁ, ତଳ ଓ ଉପର ଓଠ, ଦାନ୍ତ ଓ ଜିଭ।
ପକ୍ଷ୍ମ ଭ୍ରୂକର୍ଣଭାଲାନି ମୌଲି ସୀମଂତମୌଲିଜାଃ
ପାପୁଣି, ଭୃକୁଟି, କାନ, କପାଳ, ମୁଣ୍ଡ ମୁଠ, ସିନ୍ଧୁର ରେଖା ଓ ମୁଣ୍ଡର କେଶ।
ସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ପାଦତଲଂ ସ୍ନିଗ୍ଧଂ ମାଂସଲଂ ମୃଦୁଲଂ ସମମ୍ 4.1.37.
ସ୍ତ୍ରୀମାନେର ପାଦତଳ ମୃଦୁ, ମାଂସଳ, କୋମଳ ଓ ସମାନ ହୋଇଥାଏ।
ରୂକ୍ଷଂ ଵିଵର୍ଣଂ ପରୁଷଂ ଖଂଡିତପ୍ରତିବିଂବକମ୍
ଯଦି ପାଦତଳ ରୁକ୍ଷ, ରଙ୍ଗହୀନ, କଠୋର କିମ୍ବା ଭାଙ୍ଗା ପ୍ରତିବିମ୍ବ ଥାଏ—
ଚକ୍ର ସ୍ଵସ୍ତିକ ଶଂଖାବ୍ଜ ଧ୍ଵଜମୀନାତପତ୍ରଵତ୍
ଯଦି ଚକ୍ର, ସ୍ୱସ୍ତିକ, ଶଂଖ, ପଦ୍ମ, ପତାକା, ମାଛ କିମ୍ବା ଛତା ଚିହ୍ନ ଥାଏ—
ଭଵେଦଖଂଡଭୋଗାଯୋର୍ଦ୍ଧ୍ଵାମଧ୍ଯାଂଗୁଲିସଂଗତା
ଯଦି ରେଖାଗୁଡିକ ଅଖଣ୍ଡ, ଉପର କିମ୍ବା ମଧ୍ୟ ଅଙ୍ଗୁଳିରେ ଯୋଡାଯାଇଥାଏ—
ଉନ୍ନତୋ ମାଂସଲୋଂଗୁଷ୍ଠୋ ଵର୍ତୁଲୋତୁଲଭୋଗଦଃ
ଉଠା, ମାଂସଳ ଅଙ୍ଗୁଠି, ଗୋଲାକାର ଓ ମୁସଳ ଭଳି ଦେଖାଯାଏ, ସେ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥାଏ।
ଵିଧଵା ଵିପୁଲେନ ସ୍ଯାଦ୍ଦୀର୍ଘାଂଗୁଷ୍ଠେନ ଦୁର୍ଭଗା
ଏକ ବିଧବା ମହିଳାଙ୍କର ବଡ଼ ଆଂଠି ଚଉଡ଼ ଏବଂ ଲମ୍ବା ଥାଏ; ତାଙ୍କ ସହ ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟ ଲାଗି ରହେ।
ଦୀର୍ଘାଂଗୁଲୀଭିଃ କୁଲଟା କୃଶାଭିରତିନିର୍ଧନା
ଯାହାର ପାଦର ଆଂଠି ଲମ୍ବା, ସେ ଚଞ୍ଚଳ ହୁଏ; ଯାହାର ଆଂଠି ପତଳା, ସେ ବହୁତ ଗରିବ।
ଚିପିଟାଭିର୍ଭଵେଦ୍ଦାସୀ ଵିରଲାଭିର୍ଦରିଦ୍ରିଣୀ
ଯାହାର ପାଦର ଆଂଠି ଚେପ୍ଟା, ସେ ଦାସୀ ହୁଏ; ଯାହାର ଆଂଠି ଅଳ୍ପ, ସେ ଦରିଦ୍ର ହୁଏ।
ହତ୍ଵା ବହୂନପି ପତୀନ୍ପରପ୍ରେଷ୍ଯା ତଦା ଭଵେତ୍
ଏକ ମହିଳା ଅନେକ ପତିଙ୍କୁ ମାରିଦେଲେ ମଧ୍ୟ, ପରେ ଅନ୍ୟଜଣଙ୍କର ଆଜ୍ଞାରେ ଚାଲିବାକୁ ପଡ଼େ।
ସା ପାଂସୁଲା ପ୍ରଜାଯେତ କୁଲତ୍ରଯଵିନାଶିନୀ
ସେ ଧୁଳିରେ ଢାକା ହୋଇ ଜନ୍ମ ନେଉଛି, ତିନିଟି ପରିବାରକୁ ନଷ୍ଟ କରେ।
ସା ନିହତ୍ଯ ପତିଂ ଯୋଷା ଦ୍ଵିତୀଯଂ କୁରୁତେ ପତିମ୍ 4.1.37.
ଯେଉଁ ମହିଳା ପତିକୁ ମାରିଦେଉଛି, ସେ ପୁଣି ଦ୍ୱିତୀୟ ପତିକୁ ଗ୍ରହଣ କରେ।
ପତିଦ୍ଵଯଂ ନିହଂତ୍ଯାଦ୍ଯା ଦ୍ଵିତୀଯା ଚ ପତିତ୍ରଯମ୍
ପ୍ରଥମ ମହିଳା ଦୁଇଜଣ ପତିକୁ ମାରେ; ଦ୍ୱିତୀୟ ତିନିଜଣ ପତିକୁ ମାରେ।
ପ୍ରଦେଶିନୀ ଭଵେଦ୍ଯସ୍ଯା ଅଂଗୁଷ୍ଠାଵ୍ଯତିରେକିଣୀ
ଯାହାର ବଡ଼ ଆଂଠି ଅନ୍ୟ ଆଂଠିଠାରୁ ବଡ଼ ନୁହେଁ, ସେ 'ପ୍ରଦେଶିନୀ' ବୋଲି ଚିହ୍ନଟ।
ସ୍ନିଗ୍ଧାଃ ସମୁନ୍ନତାସ୍ତାମ୍ରା ଵୃତ୍ତାଃ ପାଦନଖାଃ ଶୁଭାଃ
ମୃଦୁ, ଉଁଚ, ତାମ୍ରବର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ ଗୋଲାକାର ପାଦନଖ ଶୁଭ ହୁଏ।
ରାଜ୍ଞୀତ୍ଵସୂଚକଂ ସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ପାଦପୃଷ୍ଠଂ ସମୁନ୍ନତମ୍
ମହିଳାଙ୍କର ପାଦତଳ ଉଁଚ ଥିଲେ, ସେ ରାଜସ୍ତ୍ରୀ ହେବାର ଚିହ୍ନ।
ଦରିଦ୍ରା ମଧ୍ଯନମ୍ରେଣ ଶିରାଲେନ ସଦାଧ୍ଵଗା
ଯାହାର ପାଦର ମଧ୍ୟଭାଗ ଅବନମ୍ର ଏବଂ ଶିରା ଦେଖାଯାଏ, ସେ ସଦା ଭ୍ରମଣଶୀଳ ଏବଂ ଗରିବ।
ଗୂଢୌ ଗୁଲ୍ଫୌ ଶିଵାଯୋକ୍ତାଵଶିରାଲୌ ସୁଵର୍ତୁଲୌ
ଲୁଚାଇଥିବା ଏବଂ ଭଲ ଗୋଲାକାର ଗୁଁଠି ଶୁଭ ମନାଯାଏ।
ସମପାର୍ଷ୍ଣିଃ ଶୁଭା ନାରୀ ପୃଥୁପାର୍ଷ୍ଣିଶ୍ଚ ଦୁର୍ଭଗା
ସମାନ ଆଖି ଥିବା ନାରୀ ଶୁଭ; ପ୍ରସ୍ଥ ଆଖି ଥିଲେ ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟ।
ରୋମହୀନେ ସମେ ସ୍ନିଗ୍ଧେ ଯଜ୍ଜଂଘେ କ୍ରମଵର୍ତୁଲେ
ଯାହାର ଗୋଡ଼ ରୋମ ନଥାଏ, ମୃଦୁ ଏବଂ ସମାନ ଗୋଲାକାର, ସେ ଅତି ଉତ୍ତମ।