ଖରୋ ଗୁରୋଃ ପରୀଵାଦାଚ୍ଛ୍ଵା ଭଵେଦ୍ଗୁରୁନିଂଦକଃ
ଗୁରୁଙ୍କ ଅପବାଦ କରିଲେ ଗଧା ଜନ୍ମ ନେଉଛି; ଗୁରୁ ନିନ୍ଦା କରିଲେ କୁକୁର ହେଉଛି।
ନାଭିଵାଦ୍ଯା ଗୁରୋଃ ପତ୍ନୀ ସ୍ପୃଷ୍ଟ୍ଵାଂଘ୍ରୀ ଯୁଵତୀ ସତୀ
ଗୁରୁଙ୍କ ଯୁବତୀ ଏବଂ ପତିବ୍ରତା ଜନା ଭାର୍ଯ୍ୟାଙ୍କ ପାଦ ସ୍ପର୍ଶ କରି ପରେ ସେଉଁଠି ଶୁଭେଚ୍ଛା ଦେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ସ୍ଵଭାଵଶ୍ଚଂଚଲଃ ସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ଦୋଷଃ ପୁଂସାମତଃ ସ୍ମୃତଃ
ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ସ୍ୱଭାବରେ ଅସ୍ଥିର, ପୁରୁଷମାନେ ଏହାକୁ ଦୋଷ ଭାବେ ମନେ କରନ୍ତି।
ଵିଦ୍ଵାଂସମପ୍ଯଵିଦ୍ଵାଂସଂ ଯତସ୍ତାଧର୍ଷଯଂତ୍ଯଲମ୍
ଏହି କାରଣରୁ, ସେମାନେ ଜ୍ଞାନୀ କିମ୍ବା ଅଜ୍ଞାନୀ, ଯେ କାହା ପାଖରେ ହେଉନାହିଁ, ସହଜରେ ବଶ କରିପାରନ୍ତି।
ନ ମାତ୍ରା ନ ଦୁହିତ୍ରା ଵା ନ ସ୍ଵସ୍ରୈକାଂତଶୀଲତା
ମାଆ, ଝିଅ କିମ୍ବା ଭଉଣୀ ସହିତ ଏକାକି ରହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ପ୍ରଯତ୍ନେନ ଖନନ୍ଯଦ୍ଵଦ୍ଭୂମେର୍ଵାର୍ଯଧିଗଚ୍ଛତି 4.1.36.
ଯେପରି ଭୂମି ଖୋଦିଲେ ଉଦ୍ଧାର କରି ପାଣି ମିଳେ—
ଶଯାନମଭ୍ଯୁଦଯତେ ବ୍ରଧ୍ନଶ୍ଚେଦ୍ବ୍ରହ୍ମଚାରିଣମ୍
ଯଦି ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ଶୋଇଥିବାବେଳେ ଶୁକ୍ର ଉପରକୁ ଉଠେ—
ସୁତସ୍ଯ ସଂଭଵେ କ୍ଲେଶଂ ସହେତେ ପିତରୌ ଚ ଯତ୍
ପୁଅ ଜନ୍ମ ସମୟରେ ମାତାପିତା ଯେତେ ଦୁଃଖ ସହନ କରନ୍ତି—
ଅତସ୍ତଯୋଃ ପ୍ରିଯଂ କୁର୍ଯାଦ୍ଗୁରୋରପି ଚ ସର୍ଵଦା
ସେହିପରି, ସେମାନଙ୍କୁ ଏବଂ ଗୁରୁଙ୍କୁ ସବୁବେଳେ ପ୍ରିୟ କଥା କରିବା ଉଚିତ୍।
ତେଷାଂ ତ୍ରଯାଣାଂ ଶୁଶ୍ରୂଷା ପରମଂ ତପ ଉଚ୍ଯତେ
ଏହି ତିନିଜଣଙ୍କ ସେବା କରିବାକୁ ସବୁଠାରୁ ଉଚ୍ଚତମ ତପସ୍ୟା ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ତ୍ରୀନେଵାମୂନ୍ସମାରାଧ୍ଯ ତ୍ରୀଁଲ୍ଲୋକାନ୍ସ ଜଯେତ୍ସୁଧୀଃ
ଏହି ତିନିଜଣଙ୍କୁ ଭଲଭାବେ ପୂଜିଲେ, ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ଲୋକେ ତିନି ଲୋକକୁ ଜିତିପାରନ୍ତି।
ଭୂର୍ଲୋକଂ ଜନନୀ ଭକ୍ତ୍ଯା ଭୁଵର୍ଲୋକଂ ତଥା ପିତୁଃ
ଭୂଲୋକକୁ ମାଆ ବୋଲି ଭକ୍ତି ସହିତ ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ, ଭୁଵର୍ଲୋକକୁ ବାପା ବୋଲି।
ଏତଦେଵ ନୃଣାଂ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ପୁରୁଷାର୍ଥଚତୁଷ୍ଟଯମ୍
ମଣିଷମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଚାରି ପ୍ରକାରର ଲକ୍ଷ୍ୟ ଏହି ଅଟୁଟ ଭାବେ କୁହାଯାଇଛି।
ଅଧୀତ୍ଯ ଵେଦାନ୍ଵେଦୌ ଵା ଵେଦଂ ଵାପି କ୍ରମାଦ୍ଦ୍ଵିଜଃ
ଯିଏ ଦ୍ୱିଜ, ସେ ବେଦ କିମ୍ବା ଏକ ବେଦ ଠିକ୍ ଧାରାରେ ପଢ଼ିଥିଲେ—
ଅଵିପ୍ଲୁତ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯୋ ଵିଶ୍ଵେଶାନୁଗ୍ରହାଦ୍ଭଵେତ୍
ଏବଂ ଅଟୁଟ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ରଖିଲେ, ସେ ସମସ୍ତଙ୍କ ନାଥଙ୍କ ଦୟା ପାଇଥାଏ।
କାଶୀପ୍ରାପ୍ତ୍ଯା ଭଵେଜ୍ଜ୍ଞାନଂ ଜ୍ଞାନାନ୍ନିର୍ଵାଣମୃଚ୍ଛତି 4.1.36.
କାଶୀକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ ଜ୍ଞାନ ମିଳେ, ଏହି ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ମୁକ୍ତି ଲଭିତାଏ।
ସଦାଚାରୋ ଗୃହେ ଯଦ୍ଵନ୍ନ ତଥାସ୍ତ୍ଯାଶ୍ରମାଂତରେ
ଘରେ ଯେପରି ଭଲ ଆଚରଣ ଦେଖାଯାଏ, ଅନ୍ୟ ଆଶ୍ରମରେ ସେପରି ନୁହେଁ।
ଗୃହାଶ୍ରମାତ୍ପରଂ ନାସ୍ତି ଯଦି ପତ୍ନୀଵଶଂଵଦା
ଯଦି ଜଣେ ଭାର୍ଯ୍ୟା ଶ୍ରୀମାନଙ୍କ କଥା ଶୁଣନ୍ତି, ତେବେ ଗୃହସ୍ଥ ଆଶ୍ରମଠାରୁ ଉପରେ କିଛି ନାହିଁ।
ଆନୁକୂଲ୍ଯଂ କଲତ୍ରଂ ଚେତ୍ତ୍ରିଦିଵେନାପି କିଂ ତତଃ
ଭାର୍ଯ୍ୟା ଯଦି ସହଯୋଗୀ ଓ ମନମୋହନୀ, ତେବେ ତିନିଥର ଦେବତାମାନଙ୍କ ରାଜ୍ୟ ମଧ୍ୟ କଣ କାମରେ?
ଗୃହାଶ୍ରମଃ ସୁଖାର୍ଥାଯ ଭାର୍ଯାମୂଲଂ ଚ ତତ୍ସୁଖମ୍
ଗୃହସ୍ଥ ଆଶ୍ରମ ଶୁଭ ଓ ସୁଖ ପାଇଁ, ଏହି ସୁଖର ମୂଳ ହେଉଛି ଭାର୍ଯ୍ୟା।
ଜଲୌକଯୋପମୀଯଂତେ ପ୍ରମଦା ମଂଦବୁଦ୍ଧିଭିଃ
ଅବିବେକୀ ଲୋକମାନେ ଜନନୀମାନେଙ୍କୁ ଜଲାଉକା ସହିତ ତୁଳନା କରନ୍ତି।
ଜଲୌକା କେଵଲଂ ରକ୍ତମାଦଦାନା ତପସ୍ଵିନୀ
ଜଲାଉକା କେବଳ ରକ୍ତ ଶୋଷଣ କରେ, କିନ୍ତୁ ଏକ ତପସ୍ୱିନୀ ଜନନୀ—
ଦକ୍ଷା ପ୍ରଜାଵତୀ ସାଧ୍ଵୀ ପ୍ରିଯଵାକ୍ଚ ଵଶଂଵଦା
ସେ ଦକ୍ଷ, ସନ୍ତାନବତୀ, ନୀତିବାନ୍, ମିଷ୍ଟି କଥା କହେ ଓ ଶ୍ରୀମାନଙ୍କ କଥା ଶୁଣେ।
ଗୁରୋରନୁଜ୍ଞଯା ସ୍ନାତ୍ଵା ଵ୍ରତଂ ଵେଦଂ ସମାପ୍ଯ ଚ
ଗୁରୁଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ, ସ୍ନାନ କରି, ବ୍ରତ ଓ ବେଦ ଶେଷ କରି—
ଜନେ ତୁ ରସଗୋତ୍ରାଯା ମାତୁର୍ଯାପ୍ଯସପିଂଡକା
ବିବାହରେ, ନିଜ ଗୋତ୍ର କିମ୍ବା ମାଆଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ପୃକ୍ତ ଯାହା ହେଉଛି, ସେଠାରୁ ଦୂରେ ରହିବା ଉଚିତ।
ସ୍ତ୍ରୀସଂବଂଧେପ୍ଯପସ୍ମାରି କ୍ଷଯି ଶ୍ଵିତ୍ରି କୁଲଂ ତ୍ଯଜେତ୍ 4.1.36.
ସ୍ତ୍ରୀ ସମ୍ପର୍କରେ, ଯେଉଁମାନେ ମୃଗୀ, କ୍ଷୟ ଓ କୁଷ୍ଠରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ, ସେମାନେ ଓ ସେମାନଙ୍କ ପରିବାରକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ।
ରୋଗହୀନାଂ ଭ୍ରାତୃମତୀଂ ସ୍ଵସ୍ମାତ୍କିଂଚିଲ୍ଲଘୀଯସୀମ୍
ସେ ରୋଗମୁକ୍ତ, ଭାଇ ଥିବା, ଏବଂ ନିଜଠାରୁ କିଛି ଛୋଟ ଥିବା ଉଚିତ।
ନ ପର୍ଵତର୍କ୍ଷଵୃକ୍ଷାହ୍ଵାଂ ନ ନଦୀସର୍ପନାମିକାମ୍
ପାହାଡ଼, ଗରୁଡ଼, ଗଛ, ନଦୀ କିମ୍ବା ସାପ ନାମ ଥିବା କୌଣସି ଝିଅ ନୁହେଁ।
ନ ଚାତିରିକ୍ତହୀନାଂଗୀଂ ନାତିଦୀର୍ଘାଂ ନ ଵା କୃଶାମ୍
ଅତି ଅପଙ୍ଗ, ଅତି ଉଚ୍ଚ କିମ୍ବା ଅତି ଦୁର୍ବଳ ଝିଅ ସହ ବିବାହ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ମୋହାତ୍ସମୁପଯଚ୍ଛେତ କୁଲହୀନାଂ ନ କନ୍ଯକାମ୍
ମନର ଭ୍ରମରେ କୌଣସି ଝିଅ ଯାହାର ଉତ୍ତମ କୁଳ ନାହିଁ, ସେଠି ବିବାହ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।