କଃ ପ୍ରାର୍ଥ୍ଯଃ ପ୍ରାର୍ଥନୀଯଂ କିଂ କୋ ଵା ପ୍ରାର୍ଥଯିତା ପ୍ରିଯେ
କଣ ଚାହିଁବା ଯୋଗ୍ୟ? କଣ ଚାହିଁବା ଉଚିତ? କିଏ ଚାହିଁବାକୁ ଆସିଛି, ପ୍ରିୟା?
ଦେଶଃ କୋଶୋ ବଲଂ ଦୁର୍ଗଂ ଯଦନ୍ଯଦପି ଭାମିନି
କେଉଁ ଦେଶ, କେଉଁ ଧନ, କେଉଁ ସେନା, କେଉଁ ଦୁର୍ଗ, କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କିଛି, ସୁନ୍ଦରୀ?
ତଚ୍ଚ ସ୍ଵାମ୍ଯଂ ମମାନ୍ଯତ୍ର ତ୍ଵଦୃତେ ଜୀଵିତେଶ୍ଵରି
ମୋ ଅଧୀନରେ ଯେଉଁ ସବୁ ଅଛି, ସେ ସବୁ ତୋ ଛଡ଼ି, ପ୍ରାଣର ମାଲିକା।
ମାଲ୍ପକେତୋର୍ମହୀଜାନେରିତି ଵାକ୍ଯଂ ନିଶମ୍ଯ ସା
ରାଜାଙ୍କର ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଭୂମିର କନ୍ୟା—
କଲାଵତ୍ଯୁଵାଚ ପ୍ରଜାହିତାଯ ସଂସୃଷ୍ଟଂ ପୁରୁଷାର୍ଥଚତୁଷ୍ଟଯମ୍
କଳାବତୀ କହିଲେ: ଲୋକମାନଙ୍କର ଭଲ ପାଇଁ ଚାରିଟି ମାନବ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ନିର୍ମାଣ ହୋଇଛି।
ତଦ୍ଵିହୀନାଜନିରପି ଜଲ ବୁଦ୍ବୁଦଵନ୍ମୁଧା
ଏହା ଛଡ଼ି ଜନ୍ମ ଅନ୍ୟଥା, ଜଳର ଫୁଲି ଥିବା ଫୁଲିକା ପରି ଅପରିଗଣ୍ୟ।
ଯତ୍ରାନୁକୂଲ୍ଯଂ ଦଂପତ୍ଯୋସ୍ତ୍ରିଵର୍ଗସ୍ତତ୍ର ଵର୍ଧତେ 4.1.34.
ଯେଉଁଠି ଦମ୍ପତିଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ମତି ଅଛି, ସେଉଁଠି ତିନିଟି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ବଢ଼ିଥାଏ।
ମଦ୍ଵିଧାନା ତୁ ଦାସୀନାଂ ଶତଂ ତେଽସ୍ତୀହ ମଂଦିରେ
ତୋର ମହଲରେ ମୋ ପରି ଏକ ଶତ ଦାସୀ ଅଛନ୍ତି।
ତଵ ଦାସ୍ଯପି ଭୋଗାଢ୍ଯା କିମୁତାଂକସ୍ଥଲୀଚରୀ
ତୋର ଦାସୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଭୋଗରେ ଧନୀ, ତେବେ ତୋର ଆଲିଙ୍ଗନରେ ଥିବା ଅନ୍ୟ ଅଧିକ।
ଵିପଶ୍ଚିତ୍ସଂଚଯେଦର୍ଥାନିଷ୍ଟାପୂର୍ତାଯ କର୍ମଣେ
ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକ ନିଷ୍ଠା ଓ ପୂର୍ତ୍ତି କାମ ପାଇଁ ଧନ ସଂଗ୍ରହ କରିବା ଉଚିତ।
ତଵୈତତ୍ସର୍ଵମସ୍ତୀହ ଵିଶ୍ଵେଶାନୁଗ୍ରହାତ୍ପ୍ରିଯ
ଏହି ସବୁ ତୋର, ପ୍ରିୟା, ବିଶ୍ବେଶ୍ୱରଙ୍କର କୃପାରେ।
ତୂର୍ଣଂ ପ୍ରହିଣୁ ମାଂ ନାଥ ଵିଶ୍ଵନାଥପୁରୀଂ ପ୍ରତି
ସ୍ବାମୀ, ଶୀଘ୍ର ମୋତେ ବିଶ୍ବନାଥପୁରୀକୁ ପଠା।
ମାଲ୍ଯକେତୁଃ କଲାଵତ୍ଯା ଇତ୍ଯାକର୍ଣ୍ଯ ଵଚଃ ସ୍ଫୁଟମ୍
କଳାବତୀଙ୍କର ସ୍ପଷ୍ଟ କଥା ଶୁଣି, ମାଲ୍ୟକେତୁ କହିଲେ।
ପ୍ରିଯେ କଲାଵତି ଯଦି ତଵ ଗଂତଵ୍ଯମେଵ ହି
ପ୍ରିୟ କଳାବତୀ, ଯଦି ତୁମେ ନିଶ୍ଚୟ ଯିବାକୁ ଚାହୁଁଛ,
ନ ରାଜ୍ଯଂ ରାଜ୍ଯମିତ୍ଯାହୂ ରାଜ୍ଯଶ୍ରୀଃ ପ୍ରେଯସୀ ଧ୍ରୁଵମ୍
ଲୋକେ କହନ୍ତି ରାଜ୍ୟ ହେଉଛି ରାଜ୍ୟ, କିନ୍ତୁ ମୋ ପ୍ରିୟା ହେଉଛନ୍ତି ଏହି ରାଜ୍ୟର ମହିମା।
ନିଃସପତ୍ନଂ କୃତଂ ରାଜ୍ଯଂ ଭୁକ୍ତ୍ଵା ଭୋଗାନ୍ନିରଂତରମ୍
ମୁଁ ରାଜ୍ୟକୁ ଶତ୍ରୁମୁକ୍ତ କରି, ଅବିରତ ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କରିଛି।
ଅପତ୍ଯାନ୍ଯପି ଜାତାନି କିଂ କର୍ତଵ୍ଯମିହାସ୍ତି ମେ 4.1.34.
ସନ୍ତାନମାନେ ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି; ଏଠାରେ ମୋ ପାଇଁ ଆଉ କଣ କରିବା ବାକି ରହିଛି?
ଅଥ ପ୍ରାତଃ ସମୁତ୍ଥାଯ କୃତ୍ଵା ଶୌଚାଚମକ୍ରିଯାମ୍ 4.1.34.
ତାପରେ ପ୍ରଭାତରେ ଉଠି, ଶୌଚ ଓ ଆଚମନ କ୍ରିୟା କରି,
ଚାଂଦ୍ରାଯଣଵ୍ରତୈଃ କୃଚ୍ଛ୍ରୈର୍ଭର୍ତୁଃ ଶୁଶ୍ରୂଷଣୈରପି
ଚାନ୍ଦ୍ରାୟଣ ବ୍ରତ, କଠିନ ତପସ୍ୟା ଓ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ସେବା ଦ୍ୱାରା,
ଉଵାଚ ଚ ପ୍ରସନ୍ନାସ୍ଯ ଆଶୀର୍ଭିରଭିନଦ୍ଯ ଚ
ସେ ହସୁଥିବା ମୁହଁରେ କଥା କହିଲେ, ଶୁଭ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇଲେ।
ତାଵଦ୍ଵିମାନମାପନ୍ନଂ ସକ୍ଵଣତ୍କିଂକିଣୀଗଣମ୍ 4.1.34.
ଏହି ମଧ୍ୟରେ ଝୁଣ୍କାର ହେଉଥିବା ଘଣ୍ଟିର ଶବ୍ଦ ସହିତ ଏକ ଦିବ୍ୟ ରଥ ଆସିଲା।
ପଠିତ୍ଵା ପାଠଯିତ୍ଵା ଵା ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵା ଶ୍ରଦ୍ଧଯାନ୍ଵିତଃ
ଯେଉଁଠି ଏହି କଥାକୁ ବିଶ୍ୱାସ ସହିତ ପଢ଼ନ୍ତି, ପଢ଼ାନ୍ତି କିମ୍ବା ଶୁଣନ୍ତି,
କ୍ଷେତ୍ରାଣାଂ ପରମଂ କ୍ଷେତ୍ରଂ ମଂଗଲାନାଂ ଚ ମଂଗଲମ୍
ସମସ୍ତ କ୍ଷେତ୍ର ମଧ୍ୟରେ ଏହା ସର୍ବୋତ୍ତମ କ୍ଷେତ୍ର; ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଜିନିଷ ମଧ୍ୟରେ ଏହା ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଶ୍ମଶାନାନାଂ ଚ ସର୍ଵେଷାଂ ଶ୍ମଶାନଂ ପରମଂ ମହତ୍
ସମସ୍ତ ଶ୍ମଶାନ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ଶ୍ମଶାନ ସବୁଠାରୁ ଉଚ୍ଚ ଓ ବଡ଼।
ଧର୍ମାଭିଲାଷିବୁଦ୍ଧୀନାଂ ଧର୍ମରାଶିକରଂ ପରମ୍
ଧର୍ମ ଆଶା କରୁଥିବା ଓ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ପାଇଁ ଏହା ସର୍ବୋତ୍ତମ ଧର୍ମର ଉତ୍ସ।
କାମିନାଂ କାମଜନନଂ ମୁମୁକ୍ଷୂଣାଂ ଚ ମୋକ୍ଷଦମ୍
ଭୋଗ ଆଶା କରୁଥିବାମାନେ ପାଇଁ ଏହା ଭୋଗ ଦେଉଛି; ମୁକ୍ତି ଚାହୁଁଥିବାମାନେ ପାଇଁ ଏହା ମୁକ୍ତି ଦେଉଛି।
କ୍ଷେତ୍ରୈକଦେଶଵର୍ତିନ୍ଯା ଜ୍ଞାନଵାପ୍ଯାଃ କଥାଂ ପରାମ୍
ଏହି କ୍ଷେତ୍ରର ଏକ ଅଂଶରେ ଥିବା ଜ୍ଞାନ କୁଆଁ ବିଷୟରେ ଯେଉଁ କଥା, ଏହା ସେଥିରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଅଣୁପ୍ରମାଣମପି ଯା ମଧ୍ଯେ କାଶିଵିକାସିନୀ
ଯଦିଓ ଏହା ଅତି ଛୋଟ, ତଥାପି ଏଠାରେ କାଶୀର ଆଲୋକ ଚମକେ।
କିଯଂତି ସଂତି ତୀର୍ଥାନି ନେହ କ୍ଷୋଣୀତଲେଽଖିଲେ
ଏହି ପୃଥିବୀରେ କେତେ ତୀର୍ଥ ଅଛି?
କିଯଂତ୍ଯୋ ନ ସ୍ରଵଂତ୍ଯୋତ୍ର ରତ୍ନାକର ମୁଦାଵହାଃ
କେତେ ତୀର୍ଥ ଏଠାରେ ପ୍ରବାହିତ ହୁଏନାହିଁ, ରତ୍ନସାଗର ପରି ଆନନ୍ଦ ଆଣିଦେଇ?