ସଂସାରସର୍ପଦଷ୍ଟାନାଂ ଜଂତୂନାଂ ଯତ୍ର ଶଂକରଃ
ଯେଉଁଠି ସଂସାର ନାଗର ଦଶା ଦ୍ୱାରା ଦୁଃଖିତ ପ୍ରାଣୀମାନେ ପାଇଁ ଶଙ୍କର ଅଛନ୍ତି।
ନ କାପିଲେନ ଯୋଗେନ ନ ସାଂଖ୍ଯେନ ନ ଚ ଵ୍ରତୈଃ
କପିଳଙ୍କ ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ନୁହେଁ, ସାଂଖ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ନୁହେଁ, ବ୍ରତ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ।
ଵୈକୁଂଠେ ଵିଷ୍ଣୁଭଵନେ ଵିଷ୍ଣୁଭକ୍ତିପରାଯଣାଃ
ବୈକୁଣ୍ଠରେ, ଯାହା ହେଉଛି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ନିବାସ, ସେଠାରେ ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତିରେ ନିଷ୍ଠା ଥିବା ଲୋକମାନେ ବସନ୍ତି।
ହୁତ୍ଵାଗ୍ନିହୋତ୍ରମପି ଚ ଯାଵଜ୍ଜୀଵଂ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ
ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ସାରା ଜୀବନ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର ଯଜ୍ଞ କରିଛନ୍ତି,
ଵେଦାନ୍ପଠିତ୍ଵା ଵିଧିଵଦ୍ବ୍ରହ୍ମଯଜ୍ଞରତା ଭୁଵି
ଯେଉଁମାନେ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ବେଦ ପଢିଛନ୍ତି ଏବଂ ପୃଥିବୀରେ ବ୍ରହ୍ମୟଜ୍ଞରେ ଲିନ ରହିଛନ୍ତି,
ଇଷ୍ଟ୍ଵା କ୍ରତୂନପି ନୃପା ବହୂନ୍ପର୍ଯାପ୍ତଦକ୍ଷିଣାନ୍
ଓ ରାଜାମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ପ୍ରଚୁର ଦକ୍ଷିଣା ସହିତ ବହୁ ଯଜ୍ଞ କରିଛନ୍ତି,
ସୀମଂତିନ୍ଯୋପି ସତତଂ ପତିଵ୍ରତପରାଯଣାଃ
ସୀମାନ୍ତ ଅଞ୍ଚଳରେ ଥିବା ନାରୀମାନେ ମଧ୍ୟ, ସଦା ପତିନିଷ୍ଠା ରହନ୍ତି,
ଵୈଶ୍ଯା ଅପି ଚ ସେଵଂତେ ନ୍ଯାଯୋପାର୍ଜିତସଂପଦଃ
ବୈଶ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ନ୍ୟାୟ ଉପାର୍ଜିତ ଧନରେ ସେବା କରନ୍ତି,
ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ପୁତ୍ରକଲତ୍ରାଦି ସଚ୍ଛୂଦ୍ରା ନ୍ଯାଯମାର୍ଗଗାଃ 4.1.34.
ଏବଂ ନ୍ୟାୟମାର୍ଗରେ ଚାଲୁଥିବା ସତ୍ଶୂଦ୍ରମାନେ, ପୁଅ, ଝିଅ, ଜଣେ ଜଣେ ପରିବାରକୁ ଛାଡି ଦେଇଛନ୍ତି,
ଯାଵଜ୍ଜୀଵଂ ଚରଂତୋପି ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ ଜିତେଂଦ୍ରିଯାଃ
ଯେଉଁମାନେ ସାରା ଜୀବନ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରନ୍ତି ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିଛନ୍ତି,
ଅତିଥୀନପି ସଂତର୍ପ୍ଯ ପଂଚଯଜ୍ଞରତା ଅପି
ଯେଉଁମାନେ ଅତିଥିମାନେକୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରନ୍ତି ଏବଂ ପଞ୍ଚ ଯଜ୍ଞରେ ନିଷ୍ଠା ରହନ୍ତି,
ଵାନପ୍ରସ୍ଥାଶ୍ରମଯୁଜୋ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ନିର୍ଵାଣସାଧନମ୍
ଯେଉଁମାନେ ବାନପ୍ରସ୍ଥ ଆଶ୍ରମରେ ଯୋଗ ହୋଇଛନ୍ତି ଏବଂ ମୋକ୍ଷ ପାଇବା ଉପାୟ ଜାଣିଛନ୍ତି,
ଅନନ୍ଯସାଧନାଂ ମୁକ୍ତିଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଶାସ୍ତ୍ରୈରନେକଧା
ଅନେକ ଶାସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଯେଉଁମାନେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ସାଧନ ଦରକାର ନଥିବା ମୁକ୍ତିକୁ ବୁଝିଛନ୍ତି,
ଦଂଡଯିତ୍ଵା ମନୋଵାଚଂ କାଯଂ ନିତ୍ଯଂ ତ୍ରିଦଂଡିନଃ
ଯେଉଁମାନେ ସଦା ମନ, କଥା ଓ ଶରୀରକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରନ୍ତି, ସେଇ ତ୍ରିଦଣ୍ଡୀ ସନ୍ୟାସୀମାନେ,
ଶିଖୀ ମୁଂଡୀ ଜଟୀ ଵାପି କୌପୀନୀ ଵା ଦିଗଂବରଃ
କେହି ଶିଖା ଧାରଣ କରନ୍ତି, କେହି ମୁଣ୍ଡ ମୁଣ୍ଡାନ୍ତି, କେହି ଜଟା ଧରନ୍ତି, କେହି କେବଳ କଉପୀନ ପିନ୍ଧନ୍ତି, କିମ୍ବା ନଗ୍ନ ରହନ୍ତି,
ତପଃକର୍ତୁଂ ନ ଶକ୍ତା ଯେ ଦାନଂ ଵା ଦାତୁମକ୍ଷମାଃ ୧- ହେଲଯୈଷା ଯଥା ଦଦ୍ଯାନ୍ନିର୍ଵାଣଂ ମଣିକର୍ଣିକା
ଯେଉଁମାନେ ତପସ୍ୟା କିମ୍ବା ଦାନ କରିବାରେ ଅସମର୍ଥ, ସେମାନେ ଯଦି ଅସାବଧାନରେ ମଧ୍ୟ ଦେଇଥାନ୍ତି, ମଣିକର୍ଣ୍ଣିକା ତାଙ୍କୁ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥାଏ।
ଅନଶନଵ୍ରତଭୃତେ ତ୍ରିକାଲାଭ୍ଯଵହାରିଣେ 4.1.34.
ଯେଉଁମାନେ ଉପବାସ ପାଳନ କରନ୍ତି କିମ୍ବା ଦିନେ ତିନିଥର ଭୋଜନ କରନ୍ତି,
ଯଥୋକ୍ତମାଚରେଦେକୋ ନିଷ୍ଠା ପାଶୁପତଂଵ୍ରତମ୍
ଯଦି କେହି ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଏକାକି ଦୃଢ଼ ନିଷ୍ଠାରେ ପାଶୁପତ ବ୍ରତ ପାଳନ କରେ,
ଦୃଷ୍ଟାତ୍ର ଵପୁଷଃ ପାତେ ଦ୍ଵଯୋଶ୍ଚ ସଦୃଶୀ ଗତିଃ
ଏଠାରେ ଶରୀର ପତନ କଲେ, ଦୁଇଜଣଙ୍କର ଗତି ସମାନ ହୁଏ।
ସ୍ଵର୍ଗଦ୍ଵାରେ ଵିଶେଯୁର୍ଯେ ଵିଗାହ୍ଯ ମଣିକର୍ଣିକାମ୍
ଯେଉଁମାନେ ମଣିକର୍ଣ୍ଣିକାରେ ବିଶେଷ ଭାବେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗର ଦ୍ୱାରକୁ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି।
ସ୍ଵର୍ଗଦ୍ଵାଃ ସ୍ଵର୍ଗଭୂରେଷା ମୋକ୍ଷଭୂର୍ମଣିକର୍ଣିକା
ମଣିକର୍ଣିକା ଏହି ସ୍ଥାନଟି ହେଉଛି ସ୍ୱର୍ଗର ଦ୍ୱାର, ସ୍ୱର୍ଗର ଭୂମି ଏବଂ ମୋକ୍ଷର ଭୂମି।
ଦତ୍ତ୍ଵା ଦାନାନ୍ଯନେକାନି ଵିଗାହ୍ଯ ମଣିକର୍ଣିକାମ୍
ଅନେକ ଦାନ ଦେଇ ଏବଂ ମଣିକର୍ଣିକାକୁ ପ୍ରବେଶ କରି,
ସ୍ଵର୍ଗାପଵର୍ଗଯୋରର୍ଥଃ କୋଵିଦୈଶ୍ଚ ନିରୂପିତଃ
ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ ଏହାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ପାଇଁ ଭବିଷ୍ୟତ କରିଛନ୍ତି।
ମଣିକର୍ଣ୍ଯୁପଵିଷ୍ଟସ୍ଯ ଯତ୍ସୁଖଂ ଜାଯତେ ସତଃ
ମଣିକର୍ଣିକାରେ ବସିଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ଯେଉଁ ସୁଖ ମିଳେ,
ମହାସୁଖଂ ଯଦୁଦ୍ଦିଷ୍ଟଂ ସମାଧୌ ଵିସ୍ମୃତାତ୍ମନାମ୍
ସମାଧିରେ ନିଜକୁ ଭୁଲିଥିବା ଲୋକଙ୍କ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସୁଖ ଯେପରି, ଏହି ସୁଖକୁ ମହାସୁଖ ବୋଲି କହାଯାଇଛି।
ସ୍ଵର୍ଗଦ୍ଵାରାତ୍ପୁରୋଭାଗେ ଦେଵନଦ୍ଯାଶ୍ଚ ପଶ୍ଚିମେ
ସ୍ୱର୍ଗ ଦ୍ୱାରର ସାମ୍ନାରେ ଏବଂ ଦେବନଦୀର ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ,
ଯାଵଂତୋ ଭାସ୍ଵତଃ ସ୍ପର୍ଶାଦ୍ଭାସଂତେ ସୈକତାଃ କଣାଃ 4.1.34.
ସୂର୍ଯ୍ୟର ଆଲୋକରେ ଯେତେ ଚାଲି ଚାଲି ରେତ ରେଣୁ ଚମକେ,
ସଂତି ତୀର୍ଥାନି ତାଵଂତି ପରିତୋ ମଣିକର୍ଣିକାମ୍
ମଣିକର୍ଣିକାକୁ ଘେରି ଯେତେ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଅଛି, ସେ ରେତ ରେଣୁ ଗୁଡିକର ସଂଖ୍ୟା ପରି।
ଯଦନ୍ଵଯେ କୋପି ମୁକ୍ତଃ ସଂପ୍ରାପ୍ଯ ମଣିକର୍ଣିକାମ୍
ଯଦି କୌଣସି ବଂଶର ଲୋକ ମଣିକର୍ଣିକାକୁ ପହଞ୍ଚି ମୁକ୍ତି ପାଇଥାଏ,
ତର୍ପିତାଃ ପିତରୋ ଯେନ ସଂପ୍ରାପ୍ଯ ମଣିକର୍ଣିକାମ୍
ଯେଉଁ ଲୋକ ମଣିକର୍ଣିକାକୁ ପହଞ୍ଚି ନିଜ ପିତୃଗୁଡିକୁ ତୃପ୍ତ କରେ,