ତଦେତଦତୁଲଂ ତୀର୍ଥଂ ତଵ ନାମ୍ନାସ୍ତୁ ଶଂକର ।। 4.1.33.
ଏହି ଅପୂର୍ବ ତୀର୍ଥ ତୁମର ନାମରେ ଶଂକର ଭାବେ ପରିଚିତ ହେଉ।
ତ୍ରିଲୋକ୍ଯାଂ ଯାନି ତୀର୍ଥାନି ଭୂର୍ଭୁଵଃସ୍ଵଃ ସ୍ଥିତାନ୍ଯପି
ତିନି ଲୋକରେ ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥ ଅଛି—ଭୂ, ଭୁଵଃ, ସ୍ୱର୍ଗରେ—
ଶିଵଜ୍ଞାନମିତି ବ୍ରୂଯୁଃ ଶିଵଶବ୍ଦାର୍ଥଚିଂତକାଃ
ଯେମାନେ 'ଶିବ' ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥ ଚିନ୍ତା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଏହାକୁ 'ଶିବଜ୍ଞାନ' ବୋଲି କହନ୍ତି।
ଅତୋ ଜ୍ଞାନୋଦ ନାମୈତତ୍ତୀର୍ଥଂ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଵିଶ୍ରୁତମ୍ ।। ଅସ୍ଯ ଦର୍ଶନମାତ୍ରେଣ ସର୍ଵପାପୈଃ ପ୍ରମୁଚ୍ଯତେ
ତେଣୁ, ଏହି ତୀର୍ଥର ନାମ 'ଜ୍ଞାନୋଦ' ହେଉ, ଏହା ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଏହାକୁ କେବଳ ଦେଖିଲେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ।
ଜ୍ଞାନୋଦତୀର୍ଥସଂସ୍ପର୍ଶାଦଶ୍ଵମେଧଫଲଂ ଲଭେତ୍
ଜ୍ଞାନୋଦ ତୀର୍ଥର ସ୍ପର୍ଶ କରିଲେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳେ।
ଫଲ୍ଗୁତୀର୍ଥେ ନରଃ ସ୍ନାତ୍ଵା ସଂତର୍ପ୍ଯ ଚ ପିତାମହାନ୍
ଫଲ୍ଗୁ ତୀର୍ଥରେ ଯିଏ ସ୍ନାନ କରି ପିତୃପୁରୁଷମାନେକୁ ତୃପ୍ତ କରେ—
ଗୁରୁପୁଷ୍ଯାସିତାଷ୍ଟମ୍ଯାଂ ଵ୍ଯତୀପାତୋ ଯଦା ଭଵେତ୍
ଗୁରୁ, ପୁଷ୍ୟ ଓ ଅସିତ ନକ୍ଷତ୍ରରେ ଅଷ୍ଟମୀ ତିଥିରେ ଯେତେବେଳେ ବିଶେଷ ଯୋଗ ହୁଏ—
ଯତ୍ଫଲଂ ସମଵାପ୍ନୋତି ପିତୄନ୍ସଂତର୍ପ୍ଯ ପୁଷ୍କରେ
ପୁଷ୍କରରେ ପିତୃପୁରୁଷମାନେକୁ ତୃପ୍ତ କରି ଯେଉଁ ଫଳ ମିଳେ—
ସନ୍ନିହତ୍ଯାଂ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରେ ତମୋଗ୍ରସ୍ତେ ଵିଵସ୍ଵତି
କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରରେ ସାମ୍ନାସାମ୍ନି ଥିବାବେଳେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ସହିତ ତୀବ୍ର ଅନ୍ଧକାର ରହିଥିଲେ—
ପିଂଡନିର୍ଵପଣଂ ଯେଷାଂ ଜ୍ଞାନତୀର୍ଥେ ସୁତୈଃ କୃତମ୍
ଯେଉଁମାନେ ଜ୍ଞାନତୀର୍ଥରେ ପୁଅମାନେ ନିଜ ପିତୃପୁରୁଷଙ୍କ ପାଇଁ ପିଣ୍ଡ ଦାନ କରିଛନ୍ତି—
ଅଷ୍ଟମ୍ଯାଂ ଚ ଚତୁର୍ଦଶ୍ଯାମୁପଵାସୀ ନରୋତ୍ତମଃ 4.1.33.
ଅଷ୍ଟମୀ ଓ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ତିଥିରେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷମାନେ ଉପବାସ କରିବା ଉଚିତ।
ଏକାଦଶ୍ଯାମୁପୋଷ୍ଯାତ୍ର ପ୍ରାଶ୍ନାତି ଚୁଲୁକତ୍ରଯମ୍
ଏଠାରେ, ଏକାଦଶୀ ତିଥିରେ ଉପବାସ କରି, ପରେ ତିନି ମୁଠି ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବା ଉଚିତ।
ଈଶାନତୀର୍ଥେ ଯଃ ସ୍ନାତ୍ଵା ଵିଶେଷାତ୍ସୋମଵାସରେ
ଯେଉଁଠି ଇଶାନ ତୀର୍ଥରେ, ବିଶେଷ କରି ସୋମବାର ଦିନେ, କେହି ସ୍ନାନ କରନ୍ତି,
ତତଃ ସମର୍ଚ୍ଯ ଶ୍ରୀଲିଂଗଂ ମହାସଂଭାରଵିସ୍ତରୈଃ
ତାପରେ, ଅନେକ ପ୍ରକାର ଉପଚାର ସହିତ ଶ୍ରୀଲିଙ୍ଗଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ଉପାସ୍ଯ ସଂଧ୍ଯାଂ ଜ୍ଞାନୋଦେ ଯତ୍ପାପଂ କାଲଲୋପଜମ୍ । କ୍ଷଣେନ ତଦପାକୃତ୍ଯ ଜ୍ଞାନଵାଞ୍ଜାଯତେ ଦ୍ଵିଜଃ
ସାନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ ଧ୍ୟାନ କରି, ସମୟ ଅବହେଳାରୁ ଯେଉଁ ପାପ ହୁଏ, ସେଥିରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ ଏବଂ ଦ୍ୱିଜ ଜ୍ଞାନୀ ହୁଏ।
ଶିଵତୀର୍ଥମିଦଂ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ଜ୍ଞାନତୀର୍ଥମିଦଂ ଶୁଭମ୍
ଏହି ତୀର୍ଥକୁ ଶିବ ତୀର୍ଥ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ଏହି ଶୁଭ୍ର ସ୍ଥାନ ହେଉଛି ଜ୍ଞାନର ତୀର୍ଥ।
ସ୍ମରଣାଦପି ପାପୌଘୋ ଜ୍ଞାନୋଦସ୍ଯ କ୍ଷଯେଦ୍ଧ୍ରୁଵମ୍
ଏହାକୁ କେବଳ ସ୍ମରଣ କଲେ ମଧ୍ୟ, ଏହି ସ୍ଥାନର ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ସମସ୍ତ ପାପ ନଶ୍ଟ ହୁଏ।
ଡାକିନୀଶାକିନୀ ଭୂତପ୍ରେତଵେତାଲରାକ୍ଷସାଃ
ଡାକିନୀ, ଶାକିନୀ, ଭୂତ, ପ୍ରେତ, ୱେତାଳ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ,
ଜ୍ଵରାପସ୍ମାରଵିସ୍ଫୋଟଦ୍ଵିତୀଯକଚତୁର୍ଥକାଃ
ଜ୍ୱର, ଅପସ୍ମାର, ଚର୍ମରୋଗ ଓ ଦ୍ୱିତୀୟ ଚତୁର୍ଥ ପ୍ରକାରର ରୋଗମାନେ,
ଜ୍ଞାନୋଦତୀର୍ଥପାନୀଯୈର୍ଲିଂଗଂ ଯଃ ସ୍ନାପଯେତ୍ସୁଧୀଃ
ଯେଉଁ ଜଣେ ଜ୍ଞାନ ତୀର୍ଥର ପବିତ୍ର ଜଳରେ ଲିଙ୍ଗକୁ ସ୍ନାନ କରାନ୍ତି, ସେ ଜଣେ ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ୍।
ଜ୍ଞାନରୂପୋହ ମେଵାତ୍ର ଦ୍ରଵମୂର୍ତିଂ ଵିଧାଯ ଚ 4.1.33.
ଏଠାରେ ମୁଁ ଜ୍ଞାନର ଆକାର ହୋଇ, ଦ୍ରବ ରୂପ ଧାରଣ କରିଛି।
ଇତି ଦତ୍ତ୍ଵା ଵରାଞ୍ଛଂଭୁସ୍ତତ୍ରୈଵାଂତରଧୀଯତ
ଏଭଳି ଅନୁଗ୍ରହ ଦେଇ, ଶମ୍ଭୁ ସେଠାରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ।
ଈଶାନୋ ଜଟିଲୋ ରୁଦ୍ରସ୍ତତ୍ପ୍ରାଶ୍ଯ ପରମୋଦକମ୍
ଜଟାଧାରୀ ଇଶାନ, ରୁଦ୍ର, ସେହି ପରମ ଜଳ ସ୍ବାଦ ନେଲେ।
ଜ୍ଞାନଵାପ୍ଯାଂ ହି ଯଦ୍ଵୃତ୍ତଂ ତଦାଖ୍ଯାମି ନିଶାମଯ
ଜ୍ଞାନ ବାପୀରେ ଯାହା ଘଟିଥିଲା, ସେଥିରେ ମୁଁ କହିବି, ଶୁଣ।
ହରିସ୍ଵାମୀତି ଵିଖ୍ଯାତଃ କାଶ୍ଯାମାସୀଦ୍ଵିଜଃ ପୁରା
ପୂର୍ବେ କାଶୀରେ ହରିସ୍ୱାମୀ ନାମକ ଏକ ଦ୍ୱିଜ ଥିଲେ, ଯିଏ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲେ।
ନ ସମା ଶୀଲସଂପତ୍ତ୍ଯା ତସ୍ଯା କାଚନ ଭୂତଲେ
ପୃଥିବୀରେ ତାଙ୍କର ଶୀଳ ଓ ଆଚରଣରେ କେହି ସମାନ ଥିଲେ ନାହିଁ।
ନ ନାରୀ ତାଦୃଗସ୍ତୀହ ନା ଭରୀ କିନ୍ନରୀ ନ ଚ [
ଏଠାରେ କୌଣସି ନାରୀ, ନା କୌଣସି ଦେବାଙ୍ଗନା, ନା କୌଣସି କିନ୍ନରୀ ତାଙ୍କ ପରି ଥିଲେ ନାହିଁ।
ସର୍ଵସୌଂଦର୍ଯନିଲଯା ସର୍ଵଲକ୍ଷଣସତ୍ଖନିଃ
ସେ ସମସ୍ତ ସୌନ୍ଦର୍ୟର ନିବାସ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଶୁଭ୍ର ଗୁଣର ଖଣି ଥିଲେ।
ତଦାସ୍ଯ ଶରଣଂ ଯାତୋ ମନ୍ଯେ ଦର୍ଶଭଯାଚ୍ଛଶୀ
ସେ ସମୟରେ, ଚନ୍ଦ୍ରମା ଭୟରେ ଦେଖାଯିବାକୁ ଭୟ କରି, ତାଙ୍କର ଆଶ୍ରୟ ନେଇଥିଲେ ବୋଲି ମୁଁ ଭାବୁଛି।
ତଦ୍ଭ୍ରୂର୍ଭ୍ରମରରାଜୀଵ ଗଂଡପତ୍ରଲତାଂତରେ
ତାଙ୍କର ଭୂଁକୁ ଦେଖିଲେ ମନେହୁଏ ମଧୁମକ୍ଷୀର ଶାରି ଗାଲର ପତ୍ର ଭିତରେ ଲୁଚି ରହିଛି।