ପ୍ରଵିଶ୍ଯ କ୍ଷେତ୍ରମେତତ୍ସ ଈଶାନୋ ଜଟିଲସ୍ତଦା 4.1.33.
ତାପରେ ଜଟାଧାରୀ ଭଗବାନ୍ ଏହି କ୍ଷେତ୍ରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଲେ।
ଆଲୁଲୋକେ ମହାଲିଂଗଂ ଵୈକୁଂଠପରମେଷ୍ଠିନୋଃ
ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୈକୁଣ୍ଠ ନାଥଙ୍କର ମହାଲିଙ୍ଗକୁ ଦେଖିଲେ।
ଜ୍ଯୋତିର୍ମଯୀଭିର୍ମାଲାଭିଃ ପରିତଃ ପରିଵେଷ୍ଟିତମ୍
ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଆଲୋକର ମାଳା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଘେରାଯାଇଥିଲା,
ସିଦ୍ଧାନାଂ ଯୋଗିନାଂ ସ୍ତୋମୈରର୍ଚ୍ଯମାନଂ ନିରଂତରମ୍
ସିଦ୍ଧ ଓ ଯୋଗୀମାନେ ନିରନ୍ତର ଷ୍ଟୁତି ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରୁଥିଲେ,
ଅଂଗହାରୈରପ୍ସରୋଭିଃ ସେଵ୍ଯମାନମନେକଧା
ଅନେକ ପ୍ରକାର ସେବା ଭାବରେ ଅପ୍ସରାମାନେ ତାଙ୍କୁ ସେବନ କରୁଥିଲେ,
ଵିଦ୍ଯାଧରୀକିନ୍ନରୀଭିସ୍ତ୍ରିକାଲଂ କୃତମଂଡନମ୍
ବିଦ୍ୟାଧରୀ ଓ କିନ୍ନରୀମାନେ ତିନିବେଳେ ତାଙ୍କୁ ଭୂଷିତ କରୁଥିଲେ,
ଅସ୍ଯେଶାନସ୍ଯ ତଲ୍ଲିଂଗଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵେଚ୍ଛେତ୍ଯଭଵତ୍ତଦା
ସେ ଭଗବାନଙ୍କର ସେଇ ଲିଙ୍ଗକୁ ଦେଖି, କାଟିବାକୁ ମନେ ଧାରଣ କଲେ।
ଚଖାନ ଚ ତ୍ରିଶୂଲେନ ଦକ୍ଷିଣାଶୋପକଂଠତଃ
ସେ ତାହାର ଦକ୍ଷିଣ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ତ୍ରିଶୂଳ ଦ୍ୱାରା ଆଘାତ କଲେ।
ପୃଥିଵ୍ଯାଵରଣାଂଭାଂସି ନିଷ୍କ୍ରାଂତାନି ତଦା ମୁନେ
ତାହାପରେ, ମୁନି, ପୃଥିବୀର ଆବରଣ ଭେଦିଯାଇଲା।
ତୈର୍ଜଲୈଃ ସ୍ନାପଯାଂଚକ୍ରେ ତ୍ଵତ୍ସ୍ପୃଷ୍ଟୈରନ୍ଯଦେହିଭିଃ ତୁଷାରୈର୍ଜାଡ୍ଯଵିଧୁରୈର୍ଜଂଜପୂକୌଘହାରିଭିଃ
ତୁମେ ଓ ଅନ୍ୟ ଦେହଧାରୀମାନେ ସ୍ପର୍ଶ କରିଥିବା, ହିମ ପରି ଢଣ୍ଡା ଓ ଜଡତା ଦୂର କରୁଥିବା ସେଇ ପାଣି ଦ୍ୱାରା ସେ ସ୍ନାନ କରାଇଲେ।
ସନ୍ମନୋଭିରିଵାତ୍ଯଚ୍ଛୈରନଚ୍ଛୈର୍ଵ୍ଯୋମଵର୍ତ୍ମଵତ୍ 4.1.33.
ଯେପରି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମନ ଭଳି, ଅତ୍ୟନ୍ତ ପବିତ୍ର ଏବଂ ଆକାଶର ଅବିରୋଧିତ ପଥ ଭଳି।
ପୀଯୂଷଵତ୍ସ୍ଵାଦୁତରୈଃ ସୁଖସ୍ପର୍ଶୈର୍ଗଵାଂଗଵତ୍
ଅମୃତ ପରି ମିଠା, ସ୍ପର୍ଶରେ ଆନନ୍ଦଦାୟକ, ଗାଈର ଦୁଧ ପରି।
ଵିଜିତାବ୍ଜମହାଗଂଧୈଃ ପାଟଲାମୋଦମୋଦିଭିଃ
ପଦ୍ମର ଗଭୀର ସୁଗନ୍ଧ ଓ ପାଟଳ ଫୁଲର ମଧୁର ଗନ୍ଧରେ ମନ ହରାଇଯାଇଥିଲେ।
ଅଜ୍ଞାନତାପସଂତପ୍ତ ପ୍ରାଣିପ୍ରାଣୈକରକ୍ଷିଭିଃ
ଅଜ୍ଞାନର ତାପରେ ପୀଡିତ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ଜୀବନର ରକ୍ଷକମାନେ ମାତ୍ର ସହାୟ ହେଲେ।
ଶ୍ରଦ୍ଧୋପସ୍ପର୍ଶି ଦୃଦଯଲିଂଗ ତ୍ରିତଯହେତୁଭିଃ
ଶ୍ରଦ୍ଧାର ସ୍ପର୍ଶରେ, ହୃଦୟ ହେଉଛି ଚିହ୍ନ, ଏହି ତିନିଟି କାରଣରୁ ଏହା ହେଉଛି।
ଵିଶ୍ଵଭର୍ତୁରୁମାସ୍ପର୍ଶସୁଖାତିସୁଖକାରିଭିଃ
ସମସ୍ତ ଜଗତର ପାଳକ ଉମାଙ୍କର ସ୍ପର୍ଶରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦ ମିଳେ।
ସହସ୍ରଧାରୈଃ କଲଶୈଃ ସ ଈଶାନୋ ଘଟୋଦ୍ଭଵ
ସେ ଭଗବାନ୍, ଯିଏ ଘଟରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି, ହଜାର ଧାରା ଝରୁଥିବା କଳଶମାନେ ସହିତ ଅଛନ୍ତି।
ତତଃ ପ୍ରସନ୍ନୋ ଭଗଵାନ୍ଵିଶ୍ଵାତ୍ମା ଵିଶ୍ଵଲୋଚନଃ
ତାପରେ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ଆତ୍ମା ଓ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଦେଖୁଥିବା ଭଗବାନ୍ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ।
ତଵ ପ୍ରସନ୍ନୋସ୍ମୀଶାନ କର୍ମଣାନେନ ସୁଵ୍ରତ
ହେ ଇଶାନ, ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ତୁମେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇଛି, ହେ ସୁବ୍ରତ।
ତତସ୍ତ୍ଵଂ ଜଟିଲେଶାନ ଵରଂ ବ୍ରୂହି ତପୋଧନ
ତେଣୁ, ହେ ଜଟାଧାରୀ ଇଶାନ, ହେ ତପସ୍ଵୀ, ତୁମେ ଏବେ ଏକ ଵର ମାଗ।
ତଦେତଦତୁଲଂ ତୀର୍ଥଂ ତଵ ନାମ୍ନାସ୍ତୁ ଶଂକର ।। 4.1.33.
ଏହି ଅପୂର୍ବ ତୀର୍ଥ ତୁମର ନାମରେ ଶଂକର ଭାବେ ପରିଚିତ ହେଉ।
ତ୍ରିଲୋକ୍ଯାଂ ଯାନି ତୀର୍ଥାନି ଭୂର୍ଭୁଵଃସ୍ଵଃ ସ୍ଥିତାନ୍ଯପି
ତିନି ଲୋକରେ ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥ ଅଛି—ଭୂ, ଭୁଵଃ, ସ୍ୱର୍ଗରେ—
ଶିଵଜ୍ଞାନମିତି ବ୍ରୂଯୁଃ ଶିଵଶବ୍ଦାର୍ଥଚିଂତକାଃ
ଯେମାନେ 'ଶିବ' ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥ ଚିନ୍ତା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଏହାକୁ 'ଶିବଜ୍ଞାନ' ବୋଲି କହନ୍ତି।
ଅତୋ ଜ୍ଞାନୋଦ ନାମୈତତ୍ତୀର୍ଥଂ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଵିଶ୍ରୁତମ୍ ।। ଅସ୍ଯ ଦର୍ଶନମାତ୍ରେଣ ସର୍ଵପାପୈଃ ପ୍ରମୁଚ୍ଯତେ
ତେଣୁ, ଏହି ତୀର୍ଥର ନାମ 'ଜ୍ଞାନୋଦ' ହେଉ, ଏହା ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଏହାକୁ କେବଳ ଦେଖିଲେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ।
ଜ୍ଞାନୋଦତୀର୍ଥସଂସ୍ପର୍ଶାଦଶ୍ଵମେଧଫଲଂ ଲଭେତ୍
ଜ୍ଞାନୋଦ ତୀର୍ଥର ସ୍ପର୍ଶ କରିଲେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳେ।
ଫଲ୍ଗୁତୀର୍ଥେ ନରଃ ସ୍ନାତ୍ଵା ସଂତର୍ପ୍ଯ ଚ ପିତାମହାନ୍
ଫଲ୍ଗୁ ତୀର୍ଥରେ ଯିଏ ସ୍ନାନ କରି ପିତୃପୁରୁଷମାନେକୁ ତୃପ୍ତ କରେ—
ଗୁରୁପୁଷ୍ଯାସିତାଷ୍ଟମ୍ଯାଂ ଵ୍ଯତୀପାତୋ ଯଦା ଭଵେତ୍
ଗୁରୁ, ପୁଷ୍ୟ ଓ ଅସିତ ନକ୍ଷତ୍ରରେ ଅଷ୍ଟମୀ ତିଥିରେ ଯେତେବେଳେ ବିଶେଷ ଯୋଗ ହୁଏ—
ଯତ୍ଫଲଂ ସମଵାପ୍ନୋତି ପିତୄନ୍ସଂତର୍ପ୍ଯ ପୁଷ୍କରେ
ପୁଷ୍କରରେ ପିତୃପୁରୁଷମାନେକୁ ତୃପ୍ତ କରି ଯେଉଁ ଫଳ ମିଳେ—
ସନ୍ନିହତ୍ଯାଂ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରେ ତମୋଗ୍ରସ୍ତେ ଵିଵସ୍ଵତି
କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରରେ ସାମ୍ନାସାମ୍ନି ଥିବାବେଳେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ସହିତ ତୀବ୍ର ଅନ୍ଧକାର ରହିଥିଲେ—
ପିଂଡନିର୍ଵପଣଂ ଯେଷାଂ ଜ୍ଞାନତୀର୍ଥେ ସୁତୈଃ କୃତମ୍
ଯେଉଁମାନେ ଜ୍ଞାନତୀର୍ଥରେ ପୁଅମାନେ ନିଜ ପିତୃପୁରୁଷଙ୍କ ପାଇଁ ପିଣ୍ଡ ଦାନ କରିଛନ୍ତି—