ଚେଷ୍ଟାସ୍ତ୍ଯଜ ଦରିଦ୍ରାଣାଂ ଧୂଲିଧୂସରିଣାମମୂଃ
ଗରିବ ଲୋକଙ୍କ, ଧୁଳି ଧାକିଥିବା ଲୋକଙ୍କ କାମକୁ ଛାଡ଼ିଦେ।
ତାଂ ଦଶାଂ ଚରମାଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଭକ୍ତିଯୋଗଂ ତତଶ୍ଚର
ସେଇ ଶେଷ ଅବସ୍ଥାକୁ ପହଞ୍ଚି, ପରେ ଭକ୍ତିର ଯୋଗ ଅଭ୍ୟାସ କର।
ରୁଷ୍ଟଦୃଷ୍ଟିଂ ଚ ଜନକଂ କଦାଚିଦଵଲୋକ୍ଯ ସଃ 4.1.32.
କେବେ କେବେ, ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କୁ କ୍ରୁଧ୍ଧ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖି—
ତତଶ୍ଚିଂତାମଵାପୋଚ୍ଚୈର୍ଦିଗ୍ଭ୍ରାଂତିମପି ଚାପ୍ତଵାନ୍
ତାପରେ ସେ ଗଭୀର ଚିନ୍ତାରେ ପଡ଼ିଲେ ଏବଂ ଦିଗଭ୍ରମିତ ହେଲେ।
କ୍ଵ ଯାମି କ୍ଵ ସ୍ଥିତେ ଶଂଭୋ ମମ ଶ୍ରେଯୋ ଭଵିଷ୍ଯତି
'ମୁଁ କେଉଁଠି ଯିବି, କେଉଁଠି ରହିବି, ଶମ୍ଭୁ, ମୋର ଭଲ କିପରି ହେବ?'
ଇତି ଶ୍ରୁତଂ ମଯା ପୂର୍ଵଂ ପିତୁରୁତ୍ସଂଗଵର୍ତିନା
ଏଭଳି ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ ଶୁଣିଥିଲି, ବାପାଙ୍କ ଆଂକ ଉପରେ ଶୁଇଥିବାବେଳେ—
ମାତ୍ରା ପିତ୍ରା ପରିତ୍ଯକ୍ତା ଯେ ତ୍ଯକ୍ତା ନିଜବଂଧୁଭିଃ
ଯେଉଁମାନେ ମାଆ ବା ବାପା ଦ୍ୱାରା ଛାଡ଼ିଦିଆଯାନ୍ତି, ନିଜ ପରିବାର ମାନେ ଯାହାକୁ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି—
ଜରଯା ପରିଭୂତା ଯେ ଯେ ଵ୍ଯାଧିଵିକଲୀକୃତାଃ
ଯେଉଁମାନେ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥାରେ ଅପମାନିତ, ଯେଉଁମାନେ ରୋଗରେ ପୀଡ଼ିତ—
ପଦେ ପଦେ ସମାକ୍ରାଂତା ଯେ ଵିପଦ୍ଭିରହର୍ନିଶମ୍
ଯେମାନେ ପ୍ରତି ପଦକୁ ଦିନରାତି ଦୁଃଖ ଦୁର୍ଗତିରେ ପଡ଼ି ରହନ୍ତି,
ପାପରାଶିଭିରାକ୍ରାଂତା ଯେ ଦାରିଦ୍ର୍ଯ ପରାଜିତାଃ
ଯେମାନେ ପାପର ଭାରରେ ଦବି ଦରିଦ୍ରତାରେ ହାରିଯାଇଛନ୍ତି,
ସଂସାର ଭଯଭୀତାଯ ଯେ ଯେ ବଦ୍ଧାଃ କର୍ମବଂଧନୈଃ
ଯେମାନେ ସଂସାରର ଭୟରେ ଭୀତ ହୋଇ କର୍ମର ଶୃଙ୍ଖଳାରେ ବନ୍ଧା ରହିଛନ୍ତି,
ଶ୍ରୁତିସ୍ମୃତିଵିହୀନା ଯେ ଶୌଚାଚାରଵିଵର୍ଜିତାଃ
ଯେମାନେ ବେଦ ଓ ସୃତିରୁ ବିଞ୍ଜିତ, ପବିତ୍ରତା ଓ ନୀତି ଚରିତ୍ରର ଅଭାବରେ ଅଛନ୍ତି,
ଯେ ଚ ଯୋଗପରିଭ୍ରଷ୍ଟାସ୍ତପୋ ଦାନ ଵିଵର୍ଜିତାଃ 4.1.32.
ଯେମାନେ ଯୋଗରୁ ବିଚ୍ୟୁତ, ତପସ୍ୟା ଓ ଦାନରୁ ବଞ୍ଚିତ,
ମଧ୍ଯେ ବଂଧୁଜନେ ଯେଷାମପମାନଂ ପଦେ ପଦେ
ଯେଉଁମାନଙ୍କର ନିଜ ପରିବାର ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରତି ପଦକୁ ଅପମାନ ହୁଏ,
ଆନଂଦକାନନେ ଯେଷାଂ ରୁଚିର୍ଵୈ ଵସତାଂ ସତାମ୍
ଯେଉଁମାନେ ସଜ୍ଜନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରହି ଆନନ୍ଦର ଅରଣ୍ୟରେ ସତ୍ୟ ସୁଖ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି,
ଭର୍ଜ୍ଯତେ କର୍ମବୀଜାନି ଯତ୍ର ଵିଶ୍ଵେଶଵହ୍ନିନା
ଯେଉଁଠାରେ ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱରଙ୍କ ଅଗ୍ନିରେ କର୍ମର ବୀଜ ପୁଡ଼ିଯାଏ,
ହରିକେଶୋ ଵିଚାର୍ଯେତି ଯାତୋ ଵାରାଣସୀଂ ପୁରୀମ୍
ହରିକେଶ ଏପରି ଚିନ୍ତା କରି ବାରାଣସୀ ନଗରକୁ ଯାଇଥିଲେ।
ପୁନର୍ନୋ ତନୁସଂବଂଧସ୍ତନୁଦ୍ଵେଷିପ୍ରସାଦତଃ
ଯିଏ ଦେହ ପ୍ରତି ଦ୍ୱେଷ ଦୂର କରନ୍ତି, ସେଠାରୁ ଆମେ ପୁଣି ଦେହର ସମ୍ପର୍କ ପାଉ।
ଅଥ କାଲାଂତରେ ଶଂଭୁଃ ପ୍ରଵିଶ୍ଯାନଂଦକାନମମ୍
ପରେ, ଅନ୍ୟ ସମୟରେ ଶମ୍ଭୁ ଆନନ୍ଦର ଅରଣ୍ୟକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ଅମଂଦାମୋଦମଂଦାରଂ କୋଵିଦାରପରିଷ୍କୃତମ୍
ସେଠାରେ ମନ୍ଦାର ଓ ଅମନ୍ଦାର ଗଛର ସୁଗନ୍ଧ ଭରିଥିଲା, କୋବିଦାର ଗଛରେ ଶୋଭିତ ହୋଇଥିଲା।
ଵିକସନ୍ମାଲତୀଜାଲଂ କରଵୀରଵିରାଜିତମ୍
ଫୁଲିଥିବା ମାଲତୀ ମାଳା ଓ କରବୀର ଫୁଲରେ ଶୋଭା ପାଉଥିଲା,
ଜୃଂଭଦ୍ଵିଚକିଲାମୋଦଂ ଲସତ୍କଂକେଲିପଲ୍ଲଵମ୍
ଫୁଲିଥିବା ବିଚକିଳାର ସୁଗନ୍ଧ ଓ ଲୁଚୁଛିଥିବା କାମକେଳୀର କିଶୋର ପତ୍ର ଚମକୁଥିଲା,
ପୁଷ୍ପ୍ଯପୁନ୍ନାଗନିକରଂ ବକୁଲାମୋଦମୋଦିତମ୍ 4.1.32.
ପୁଷ୍ପିତ ପୁନ୍ନାଗ ଗଛର ଝୁପି ଓ ବକୁଳ ଫୁଲର ସୁଗନ୍ଧରେ ମନ ଖୁସି ହେଉଥିଲା,
ବହୁଶୋଲଂବିରୋଲଂବ ମାଲାମାଲିତଭୂତଲମ୍
ଅନେକ ଝୁଲିଥିବା ମାଳାରେ ଭୂମି ଭରି ଶୋଭିତ ହୋଇଥିଲା,
ଗୁରୁଣାଽଗୁରୁଣାମତ୍ତ ଭଦ୍ରଜାତିଵିହଂଗମମ୍
ଗୁରୁତ୍ୱ ଅଗୁରୁର ସୁଗନ୍ଧରେ ମତ୍ତ ଭଲ ପ୍ରଜାତିର ପକ୍ଷୀମାନେ ଭରିଥିଲେ,
ମେରୁତୁଂଗ ନମେରୁସ୍ଥଚ୍ଛାଯାକ୍ରୀଡିତକିଂନରମ୍
ମେରୁ ପର୍ବତ ସମାନ ଉଚ୍ଚ ଗଛର ଛାୟାରେ କିନ୍ନର ଦମ୍ପତିମାନେ ଖେଳୁଥିଲେ।
କଦଂବାନାଂ କଦଂବେଷୁ ଗୁଂଜଦ୍ରୋଲଂବଯୁଗ୍ମକମ୍
କଦମ୍ବ ଗଛମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦୁଇ ଦୁଇଟି ମଧୁମକ୍ଷୀ ଝୁଲି ରହି ଗୁଞ୍ଜନ କରୁଛନ୍ତି।
ଶାଲତାଲତମାଲାଲୀ ହିଂତାଲୀ ଲକୁଚାଵୃତମ୍ ନାରିକେଲ ତରୁଚ୍ଛନ୍ନ ନାରଂଗୀରାଗରଂଜିତମ୍
ଶାଳ, ତାଳ, ତମାଳ, ଆଳି ଓ ହିଁତାଳ ଗଛ, ଲକୁଚ ଫଳର ଗୁଛରେ ଢାକା, ନାଡ଼ିଆ ଗଛର ଛାୟାରେ ଥିବା, କମଳା ଓ ଅଗରୁ ସୁଗନ୍ଧରେ ରଙ୍ଗାଇଯାଇଛି।
ଫଲିଜଂବୀରନିକରଂ ମଧୂକମଧୁପାକୁଲମ୍
ଫଳରେ ଭରିଥିବା ଜାମ୍ବିର ଗଛର ଜଙ୍ଗଲ ଓ ମଧୁକ ଗଛର ଗୁଛ ମଧୁମକ୍ଷୀରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ।
ମଧୁରାମୋଦ ଦମନଚ୍ଛନ୍ନଂ ମରୁବନୋଦିତମ୍
ମଧୁର ସୁଗନ୍ଧ ଦେଉଥିବା ଦମନା ଲତାର ଛାୟା ଓ ବାଲୁକାରୁ ବହୁଥିବା ପବନ ଏଠି ରହିଛି।