କରୌ ତତ୍କୌତୁକକରୌ ମନୋ ମନତି ନାପରମ୍
ତାଙ୍କର ହାତ ଅଦ୍ଭୁତ କାମରେ ବ୍ୟସ୍ତ ଥିଲା, ମନ ମଧ୍ୟ ସେଥିରେ ଲଗିଥିଲା, ଅନ୍ୟ କିଛି ଭାବିଲେ ନାହିଁ।
ଭକ୍ଷ୍ଯତେ ସର୍ଵଭକ୍ଷ୍ଯାଣି ତ୍ର୍ଯକ୍ଷପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷଗାନ୍ଯପି
ସେ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାରର ଖାଦ୍ୟ ଖାଇଥିଲେ, ତିନି ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ଠାକୁରଙ୍କ ପାଖରେ ଥିବା ଖାଦ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଖାଇଲେ।
ଗଚ୍ଛନ୍ଗାଯନ୍ସ୍ଵପଂସ୍ତିଷ୍ଠଞ୍ଚ୍ଛଯାନୋଽଦନ୍ପିବନ୍ନପି 4.1.32.
ଚାଲୁଥିବା, ଆସୁଥିବା, ଶୋଇଥିବା, ଦଢ଼ିଅଛି, ଶୁଅଁଥିବା, ଖାଉଥିବା କିମ୍ବା ପିଉଥିବା—
କ୍ଷଣଦାସୁ ପ୍ରସୁପ୍ତୋପି କ୍ଵ ଯାସୀତି ଵଦନ୍ମୁହୁଃ
ରାତିରେ ଶୁଅଁଥିବା ବେଳେ ମଧ୍ୟ, ସେ ବାରମ୍ବାର 'ମୁଁ କେଉଁଠି ଯିବି?' ବୋଲି କହୁଥିଲେ।
ସ୍ପଷ୍ଟାଂ ଚେଷ୍ଟାଂ ଵିଲୋକ୍ଯେତି ହରିକେଶସ୍ଯ ତତ୍ପିତା
ହରିକେଶଙ୍କର ସ୍ପଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି, ତାଙ୍କ ପିତା କହିଲେ—
ଏତେ ତୁରଂଗମା ଵତ୍ସ ତଵୈତେଽଶ୍ଵକିଶୋ ରକାଃ
ଏଗୁଡ଼ିକ ଘୋଡ଼ା, ପୁଆ, ଏଗୁଡ଼ିକ ତୋ ନିଜ ଘୋଡ଼ାର ଛୁଆ।
ରତ୍ନାନ୍ଯାକରଶୁଦ୍ଧାନି ନାନାଜାତୀନ୍ଯନେକଶଃ
ଖଣିରୁ ନିଷ୍କଳଙ୍କ ରତ୍ନ, ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ଏବଂ ବହୁ ପରିମାଣରେ—
ଅମତ୍ରାଣି ମହାର୍ହାଣି ରୌପ୍ଯ କାଂସ୍ଯମଯାନି ଚ
ଅପରିମିତ ମୂଲ୍ୟବାନ ଧନ, ରୌପ୍ୟ ଓ କାଂସାରେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ମଧ୍ୟ—
ଚାମରାଣି ଵିଚିତ୍ରାଣି ଗଂଧଦ୍ରଵ୍ଯାଣ୍ଯନେକଶଃ
ବିବିଧ ରଙ୍ଗର ଚାମର, ଏବଂ ବହୁ ପ୍ରକାରର ସୁଗନ୍ଧ ଦ୍ରବ୍ୟ—
ଏତତ୍ତ୍ଵଦୀଯଂ ସକଲଂଵସ୍ତୁଜାତଂ ସମଂତତଃ
ଏ ସମସ୍ତ ବସ୍ତୁ ତୋର, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ପ୍ରସାରିତ।
ଚେଷ୍ଟାସ୍ତ୍ଯଜ ଦରିଦ୍ରାଣାଂ ଧୂଲିଧୂସରିଣାମମୂଃ
ଗରିବ ଲୋକଙ୍କ, ଧୁଳି ଧାକିଥିବା ଲୋକଙ୍କ କାମକୁ ଛାଡ଼ିଦେ।
ତାଂ ଦଶାଂ ଚରମାଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଭକ୍ତିଯୋଗଂ ତତଶ୍ଚର
ସେଇ ଶେଷ ଅବସ୍ଥାକୁ ପହଞ୍ଚି, ପରେ ଭକ୍ତିର ଯୋଗ ଅଭ୍ୟାସ କର।
ରୁଷ୍ଟଦୃଷ୍ଟିଂ ଚ ଜନକଂ କଦାଚିଦଵଲୋକ୍ଯ ସଃ 4.1.32.
କେବେ କେବେ, ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କୁ କ୍ରୁଧ୍ଧ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖି—
ତତଶ୍ଚିଂତାମଵାପୋଚ୍ଚୈର୍ଦିଗ୍ଭ୍ରାଂତିମପି ଚାପ୍ତଵାନ୍
ତାପରେ ସେ ଗଭୀର ଚିନ୍ତାରେ ପଡ଼ିଲେ ଏବଂ ଦିଗଭ୍ରମିତ ହେଲେ।
କ୍ଵ ଯାମି କ୍ଵ ସ୍ଥିତେ ଶଂଭୋ ମମ ଶ୍ରେଯୋ ଭଵିଷ୍ଯତି
'ମୁଁ କେଉଁଠି ଯିବି, କେଉଁଠି ରହିବି, ଶମ୍ଭୁ, ମୋର ଭଲ କିପରି ହେବ?'
ଇତି ଶ୍ରୁତଂ ମଯା ପୂର୍ଵଂ ପିତୁରୁତ୍ସଂଗଵର୍ତିନା
ଏଭଳି ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ ଶୁଣିଥିଲି, ବାପାଙ୍କ ଆଂକ ଉପରେ ଶୁଇଥିବାବେଳେ—
ମାତ୍ରା ପିତ୍ରା ପରିତ୍ଯକ୍ତା ଯେ ତ୍ଯକ୍ତା ନିଜବଂଧୁଭିଃ
ଯେଉଁମାନେ ମାଆ ବା ବାପା ଦ୍ୱାରା ଛାଡ଼ିଦିଆଯାନ୍ତି, ନିଜ ପରିବାର ମାନେ ଯାହାକୁ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି—
ଜରଯା ପରିଭୂତା ଯେ ଯେ ଵ୍ଯାଧିଵିକଲୀକୃତାଃ
ଯେଉଁମାନେ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥାରେ ଅପମାନିତ, ଯେଉଁମାନେ ରୋଗରେ ପୀଡ଼ିତ—
ପଦେ ପଦେ ସମାକ୍ରାଂତା ଯେ ଵିପଦ୍ଭିରହର୍ନିଶମ୍
ଯେମାନେ ପ୍ରତି ପଦକୁ ଦିନରାତି ଦୁଃଖ ଦୁର୍ଗତିରେ ପଡ଼ି ରହନ୍ତି,
ପାପରାଶିଭିରାକ୍ରାଂତା ଯେ ଦାରିଦ୍ର୍ଯ ପରାଜିତାଃ
ଯେମାନେ ପାପର ଭାରରେ ଦବି ଦରିଦ୍ରତାରେ ହାରିଯାଇଛନ୍ତି,
ସଂସାର ଭଯଭୀତାଯ ଯେ ଯେ ବଦ୍ଧାଃ କର୍ମବଂଧନୈଃ
ଯେମାନେ ସଂସାରର ଭୟରେ ଭୀତ ହୋଇ କର୍ମର ଶୃଙ୍ଖଳାରେ ବନ୍ଧା ରହିଛନ୍ତି,
ଶ୍ରୁତିସ୍ମୃତିଵିହୀନା ଯେ ଶୌଚାଚାରଵିଵର୍ଜିତାଃ
ଯେମାନେ ବେଦ ଓ ସୃତିରୁ ବିଞ୍ଜିତ, ପବିତ୍ରତା ଓ ନୀତି ଚରିତ୍ରର ଅଭାବରେ ଅଛନ୍ତି,
ଯେ ଚ ଯୋଗପରିଭ୍ରଷ୍ଟାସ୍ତପୋ ଦାନ ଵିଵର୍ଜିତାଃ 4.1.32.
ଯେମାନେ ଯୋଗରୁ ବିଚ୍ୟୁତ, ତପସ୍ୟା ଓ ଦାନରୁ ବଞ୍ଚିତ,
ମଧ୍ଯେ ବଂଧୁଜନେ ଯେଷାମପମାନଂ ପଦେ ପଦେ
ଯେଉଁମାନଙ୍କର ନିଜ ପରିବାର ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରତି ପଦକୁ ଅପମାନ ହୁଏ,
ଆନଂଦକାନନେ ଯେଷାଂ ରୁଚିର୍ଵୈ ଵସତାଂ ସତାମ୍
ଯେଉଁମାନେ ସଜ୍ଜନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରହି ଆନନ୍ଦର ଅରଣ୍ୟରେ ସତ୍ୟ ସୁଖ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି,
ଭର୍ଜ୍ଯତେ କର୍ମବୀଜାନି ଯତ୍ର ଵିଶ୍ଵେଶଵହ୍ନିନା
ଯେଉଁଠାରେ ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱରଙ୍କ ଅଗ୍ନିରେ କର୍ମର ବୀଜ ପୁଡ଼ିଯାଏ,
ହରିକେଶୋ ଵିଚାର୍ଯେତି ଯାତୋ ଵାରାଣସୀଂ ପୁରୀମ୍
ହରିକେଶ ଏପରି ଚିନ୍ତା କରି ବାରାଣସୀ ନଗରକୁ ଯାଇଥିଲେ।
ପୁନର୍ନୋ ତନୁସଂବଂଧସ୍ତନୁଦ୍ଵେଷିପ୍ରସାଦତଃ
ଯିଏ ଦେହ ପ୍ରତି ଦ୍ୱେଷ ଦୂର କରନ୍ତି, ସେଠାରୁ ଆମେ ପୁଣି ଦେହର ସମ୍ପର୍କ ପାଉ।
ଅଥ କାଲାଂତରେ ଶଂଭୁଃ ପ୍ରଵିଶ୍ଯାନଂଦକାନମମ୍
ପରେ, ଅନ୍ୟ ସମୟରେ ଶମ୍ଭୁ ଆନନ୍ଦର ଅରଣ୍ୟକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ଅମଂଦାମୋଦମଂଦାରଂ କୋଵିଦାରପରିଷ୍କୃତମ୍
ସେଠାରେ ମନ୍ଦାର ଓ ଅମନ୍ଦାର ଗଛର ସୁଗନ୍ଧ ଭରିଥିଲା, କୋବିଦାର ଗଛରେ ଶୋଭିତ ହୋଇଥିଲା।