ନ ତୃପ୍ତିମଧିଗଚ୍ଛାମି ଶୃଣ୍ଵନ୍ଵାରାଣସୀକଥାମ୍
ମୁଁ ବାରାଣସୀର କଥା ଶୁଣିଲେ ମଧ୍ୟ କେବେ ତୃପ୍ତି ପାଉନି।
ଅନୁଗ୍ରହୋ ଯଦି ମଯି ଯୋଗ୍ଯୋସ୍ମି ଶ୍ରଵଣେ ଯଦି
ମୋ ପ୍ରତି ଦୟା ଥିଲେ, ଯଦି ମୁଁ ଏହା ଶୁଣିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ ହେଉଛି,
କୋସୌ ଭୈରଵନାମାତ୍ର କାଶିପୁର୍ଯାଂ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତଃ
କାଶୀନଗରରେ 'ଭୈରବ' ନାମକ ଏହି ଜଣେ କିଏ?
କଥମାରାଧିତଶ୍ଚୈଵ ସିଦ୍ଧିଦଃ ସାଧକସ୍ଯ ଵୈ
ଏହି ଭୈରବଙ୍କୁ କିପରି ପୂଜା କରାଯାଏ ଏବଂ ସାଧକଙ୍କୁ ସିଦ୍ଧି କିପରି ଦେଇଥାନ୍ତି?
ତଥା ନ କସ୍ଯଚିନ୍ମନ୍ଯେ ତତୋ ଵକ୍ଷ୍ଯାମ୍ଯଶେଷତଃ
ମୁଁ ଆଉ କାହାକୁ ଏହି ବିଷୟରେ ମନେ କରୁନି, ତେଣୁ ଏହାକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ କହିବି।
ପ୍ରାଦୁର୍ଭାଵଂ ଭୈରଵସ୍ଯ ମହାପାତକନାଶନମ୍
ଭୈରବଙ୍କର ପ୍ରକଟ ହେବା ମହାପାପକୁ ନଶ୍ୱ କରେ।
ପାଣିଭ୍ଯାଂ ପରିତଃ ପ୍ରପୀଡ୍ଯ ସୁଦୃଢଂ ନିଶ୍ଚୋତ୍ଯ ନିଶ୍ଚୋତ୍ଯ ଚ ବ୍ରହ୍ମାଂଡଂ ସକଲଂ ପଚେଲିମରସାଲୋଚ୍ଚୈଃ ଫଲାଭଂ ମୁହୁଃ
ସେ ତାଙ୍କର ହାତରେ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଭଲଭାବେ ଚାପି, ପୁଣିପୁଣି ଚିପି, ସମସ୍ତ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡକୁ ପଚେଲିମାର ରସରେ ଘୁଞ୍ଚାଇ, ଏହାକୁ ପୁଣିପୁଣି ଫଳର ଦେଖାଣିକୁ ଦେଇଥିଲେ।
କୁଂଭଯୋନେ ନ ଵେତ୍ତ୍ଯେଵ ମହିମାନଂ ମହେଶିତୁଃ
କୁମ୍ଭରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ମହାଦେବଙ୍କର ମହିମାକୁ କେବେ ଜାଣିପାରିବେ ନାହିଁ।
ନ ଚିତ୍ରମତ୍ର ଭୂଦେଵ ଭଵମାଯା ଦୁରତ୍ଯଯା
ଏଠାରେ କିଛି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ନୁହେଁ, ଭୂଦେବ; ଏହି ସଂସାରର ମାୟାକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ।
ଵେଦଯେଦ୍ଯଦିଚାତ୍ମାନଂ ସ ଏଵ ପରମେଶ୍ଵରଃ 4.1.31.
ଯିଏ ନିଜକୁ ଜାଣିପାରେ, ସେଇ ପରମେଶ୍ୱର।
ସ ସର୍ଵଗୋପି ନେକ୍ଷ୍ଯେତ ସ୍ଵାତ୍ମାରାମୋ ମହେଶ୍ଵରଃ
ସେ ସମସ୍ତଠାରେ ବ୍ୟାପିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଦେଖିବାକୁ ମିଳନ୍ତିନାହିଁ; ମହେଶ୍ୱର ନିଜରେ ଆନନ୍ଦ ପାଆନ୍ତି।
ପୁରା ପିତାମହଂ ଵିପ୍ର ମେରୁଶୃଂଗେ ମହର୍ଷଯଃ
ପୂର୍ବେ, ପିତାମହ ଏବଂ ମହାର୍ଷିମାନେ ମେରୁ ପର୍ବତର ଶିଖରରେ ଥିଲେ।
ସମା ଯଯା ମହେଶସ୍ଯ ମୋହିତୋ ଲୋକସଂଭଵଃ
ଯାହା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ସହିତ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ମଧ୍ୟ ମୋହିତ ହୋଇଥିଲେ।
ଜଗଦ୍ଯୋନିରହଂ ଧାତା ସ୍ଵଯଂଭୂରେକ ଈଶ୍ଵରଃ
ମୁଁ ସମସ୍ତ ଜଗତର ଉତ୍ସ, ପାଳକ, ସ୍ୱୟଂ ଜନ୍ମା, ଏକମାତ୍ର ଈଶ୍ୱର।
ପ୍ରଵର୍ତକୋ ହି ଜଗତାମହମେକୋ ନିଵର୍ତକଃ
ମୁଁ ଏକାମାତ୍ର ଏହି ଜଗତର ଆରମ୍ଭକାରୀ ଏବଂ ଏହାକୁ ଶେଷ କରୁଥିବା ମଧ୍ୟ ମୁଁ ଏକା।
ତସ୍ଯୈଵଂ ବ୍ରୁଵତୋ ଧାତୁଃ କ୍ରତୁର୍ନାରାଯଣାଂଶଜଃ
ଏପରି ଭାବେ ଧାତା କହୁଥିବାବେଳେ, ନାରାୟଣଙ୍କ ଅଂଶରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ଯଜ୍ଞ...
ଅଵିଜ୍ଞାଯ ପରଂ ତତ୍ତ୍ଵଂ କିମେତତ୍ପ୍ରତିପାଦ୍ଯତେ
ପରମ ସତ୍ୟକୁ ନ ଜାଣି, ଏହି କଥା କାହିଁକି କୁହାଯାଉଛି?
ଅହଂ କର୍ତା ହି ଲୋକାନାଂ ଯଜ୍ଞୋ ନାରାଯଣଃ ପରଃ
ମୁଁ ସମସ୍ତ ଜଗତର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା; ଯଜ୍ଞ ହେଉଛନ୍ତି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନାରାୟଣ।
ଅହମେଵ ପରଂ ଜ୍ଯୋତିରହମେଵ ପରା ଗତିଃ
ମୁଁ ଏକାମ୍ବେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆଲୋକ, ମୁଁ ଏକାମ୍ବେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଲକ୍ଷ୍ୟ।
ଏଵଂ ଵିପ୍ର କୃତୌ ମୋହାତ୍ପରସ୍ପରଜଯୈଷିଣୌ 4.1.31.
ଏଭଳି, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, କୃତଯୁଗରେ ମୂଢତାରେ ଦୁଇଜଣେ ପରସ୍ପରଙ୍କୁ ଜିତିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ।
ଯୂଯମେଵ ନ ସଂଦେହଃ କିଂ ତତ୍ତ୍ଵଂ ପ୍ରତିତିଷ୍ଠତ
ତୁମେମାନେ ନିଜେ, କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନ ରଖି, ସତ୍ୟ କ'ଣ ତାହା ନିଶ୍ଚିତ କର।
ଶ୍ରୁତଯ ଊଚୁଃ ଯଦି ମାନ୍ଯା ଵଯଂ ଦେଵୌ ସୃଷ୍ଟିସ୍ଥିତିକରୌ ଵିଭୂ
ବେଦମାନେ କହିଲେ: ଯଦି ଆମେ ଗର୍ବ କରିବାଯୋଗ୍ୟ, ହେ ଦେବମାନେ, ସୃଷ୍ଟି ଓ ପାଳନ କରୁଥିବା ମାନିଯିବାକୁ ଚାହୁଁଛ,–
ଶ୍ରୁତ୍ଯୁକ୍ତମିଦମାକର୍ଣ୍ଯ ପ୍ରୋଚତୁସ୍ତୌ ଶ୍ରୁତୀଃ ପ୍ରତି
ବେଦମାନେ ଏହି କଥା କହିବା ପରେ, ସେଇ ଦୁଇଜଣେ ବେଦମାନଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ଋଗୁଵାଚ ଯଦଂତଃସ୍ଥାନି ଭୂତାନି ଯତଃ ସର୍ଵଂ ପ୍ରଵର୍ତତେ
ଋଗ୍ କହିଲେ: ଯାହା ଭିତରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଅଛନ୍ତି, ଯାହାଠାରୁ ସବୁକିଛି ଆରମ୍ଭ ହୁଏ–
ଯେନ ପ୍ରମାଣଂ ହି ଵଯଂ ସ ଏକଃ ସର୍ଵଦୃକ୍ଛିଵଃ
ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଆମେ ମାପାଯାଉଛୁ, ସେଇ ଏକମାତ୍ର ସର୍ବଦ୍ରଷ୍ଟା ଶିବ।
ଯଦ୍ଭାସା ଭାସତେ ଵିଶ୍ଵଂ ସ ଏକସ୍ତ୍ର୍ଯଂବକଃ ପରଃ
ଯାହାର ଆଲୋକରେ ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୁଏ, ସେଠି ଏକମାତ୍ର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ତ୍ରିନୟନ।
ତମାହୁରେକଂ କୈଵଲ୍ଯଂ ଶଂକରଂ ଦୁଃଖତସ୍କରମ୍
ତାଙ୍କୁ ଏକ, କୈବଲ୍ୟ, ଶଙ୍କର, ଦୁଃଖ ହରିବା ଭାବେ କୁହାଯାଏ।
ଶ୍ରୁତୀରିତଂ ନିଶମ୍ଯେତ୍ଥଂ ତାଵତୀଵ ଵିମୋହିତୌ
ବେଦମାନଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ସେଇ ଦୁଇଜଣେ ବହୁତ ଭ୍ରମିତ ହେଲେ।
କଥଂ ପ୍ରମଥନାଥୋସୌ ରମମାଣୋ ନିରଂତରମ୍
ପ୍ରମଥମାନଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ, ସଦା ଆନନ୍ଦରେ ରହି, କିପରି ସଦା କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି–
ଵିଟଂକଵେଶୋ ଜଟିଲୋ ଵୃଷଗୋଵ୍ଯାଲଭୂଷଣଃ 4.1.31.
ଭିକ୍ଷୁର ଭେଷ, ଜଟାଧାରୀ, ବୃଷ, ଗାଈ ଓ ସାପରେ ଶୋଭିତ ଅବସ୍ଥାରେ?