କାଶିଵାସିନିଜନେ ଵନେଚରେଦ୍ଵିତ୍ରିଭୁଜ୍ଯପି ସମୀରଭୋଜନେ
ଯଦିଓ ଜଙ୍ଗଲରେ ରହି, ପବନ ଆଣିଦେଇଥିବା ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବାକୁ ପଡ଼େ, ତଥାପି କାଶୀବାସୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବସିବା ଉଚିତ।
ନାସ୍ତୀହ ଦୁଷ୍କୃତକୃତାଂ ସୁକୃତାତ୍ମନାଂ ଵା କାଚିଦ୍ଵିଶେଷଗତିରଂତକୃତାଂ ହି କାଶ୍ଯାମ୍
ଏଠି କାଶୀରେ, ଦୁଷ୍କର୍ମ କରିଥିବା କିମ୍ବା ପୁଣ୍ୟାତ୍ମା ଯେ କିଏ ହେଉ, ମୃତ୍ୟୁ ପରେ କୌଣସି ବିଶେଷ ଗତି ନାହିଁ; ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଶେଷ ଏକେ।
ଶଶକା ମଶକା ବକାଃ ଶୁକାଃ କଲଵିଂକାଶ୍ଚ ଵୃକାଃ ସଜଂବୁକାଃ
ଖରା, ମାଛି, ବକ, ଶୁଆ, ଛୋଟ ପକ୍ଷୀ, ନିଆଳି ଓ ଶିଆଳ—
ଅରୁଦ୍ରରୁଦ୍ରାକ୍ଷଫଣୀଂଦ୍ରଭୂଷଣାସ୍ତ୍ରିପୁଂଡ୍ରଚଂଦ୍ରାର୍ଧଧରାଧରାଗତାଃ
ଯେଉଁମାନେ ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ସାପକୁ ଭୂଷଣ ଭାବେ ପିନ୍ଧନ୍ତି, ତିନି ରେଖା ଓ ଅର୍ଧଚନ୍ଦ୍ର ଧରିଥାନ୍ତି, ଓ ପାହାଡ଼ ଧରିଥାନ୍ତି—
ଯାଵଂତ ଏଵ ନିଵସଂତି ଚ ଜଂତଵୋଽତ୍ର କାଶ୍ଯାଂ ଜଲସ୍ଥଲଚରା ଝଷଜଂବୁକାଦ୍ଯାଃ
ଏଠି କାଶୀରେ ଯେତେ ଜୀବ ରହନ୍ତି, ଜଳରେ କିମ୍ବା ଭୂମିରେ, ମାଛ, ଶିଆଳ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସମସ୍ତ—
ଯେ ତୁ ଵର୍ଷେଷଵୋରୁଦ୍ରା ଦିଵି ଦେଵି ପ୍ରକୀର୍ତିତାଃ
ହେ ଦେବୀ, ଦୀର୍ଘ ବର୍ଷ ଧରି ସ୍ୱର୍ଗରେ ଯେଉଁମାନେ ରୁଦ୍ର ଭାବେ ପରିଚିତ—
ରୁଦ୍ରା ଦଶ ଦଶ ପ୍ରାଚ୍ଯଵାଚୀ ପ୍ରତ୍ଯଗୁଦକ୍ସ୍ଥିତାଃ
ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦିଗରେ—ପୂର୍ବ, ପଶ୍ଚିମ, ଉତ୍ତର, ଦକ୍ଷିଣ—ଦଶ ଦଶ ରୁଦ୍ର ଅଛନ୍ତି।
ଅସଂଖ୍ଯାତାଃ ସହସ୍ରାଣି ଯେ ରୁଦ୍ରା ଅଧିଭୂତଲେ 4.1.30.
ଭୂମିରେ ଯେତେ ରୁଦ୍ର ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଅସଂଖ୍ୟ ହଜାର।
ଦୈନଂଦିନେଽଥ ପ୍ରଲଯେ ତ୍ରିଶୂଲକୋଟୌ ସମୁତ୍କ୍ଷିପ୍ଯ ପୁରୀଂ ହରଃ ସ୍ଵାମ୍ 4.1.30.
ପ୍ରତିଦିନର ପ୍ରଳୟ ସମୟରେ, ହର ତାଙ୍କର ସହରକୁ ତିନି ଶୂଳର ଶିଖରରେ ଉଠାଇ ଧରନ୍ତି।
ଅତଃ ପରଂ କଲଶଜ କିଂ ଶୁଶ୍ରୂଷସି ତଦ୍ଵଦ
ଏବେ କୁମ୍ଭରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା, ତୁମେ ଆଉ କଣ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହାଁଛ? ମୋତେ କହ।
ନ ତୃପ୍ତିମଧିଗଚ୍ଛାମି ଶୃଣ୍ଵନ୍ଵାରାଣସୀକଥାମ୍
ମୁଁ ବାରାଣସୀର କଥା ଶୁଣିଲେ ମଧ୍ୟ କେବେ ତୃପ୍ତି ପାଉନି।
ଅନୁଗ୍ରହୋ ଯଦି ମଯି ଯୋଗ୍ଯୋସ୍ମି ଶ୍ରଵଣେ ଯଦି
ମୋ ପ୍ରତି ଦୟା ଥିଲେ, ଯଦି ମୁଁ ଏହା ଶୁଣିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ ହେଉଛି,
କୋସୌ ଭୈରଵନାମାତ୍ର କାଶିପୁର୍ଯାଂ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତଃ
କାଶୀନଗରରେ 'ଭୈରବ' ନାମକ ଏହି ଜଣେ କିଏ?
କଥମାରାଧିତଶ୍ଚୈଵ ସିଦ୍ଧିଦଃ ସାଧକସ୍ଯ ଵୈ
ଏହି ଭୈରବଙ୍କୁ କିପରି ପୂଜା କରାଯାଏ ଏବଂ ସାଧକଙ୍କୁ ସିଦ୍ଧି କିପରି ଦେଇଥାନ୍ତି?
ତଥା ନ କସ୍ଯଚିନ୍ମନ୍ଯେ ତତୋ ଵକ୍ଷ୍ଯାମ୍ଯଶେଷତଃ
ମୁଁ ଆଉ କାହାକୁ ଏହି ବିଷୟରେ ମନେ କରୁନି, ତେଣୁ ଏହାକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ କହିବି।
ପ୍ରାଦୁର୍ଭାଵଂ ଭୈରଵସ୍ଯ ମହାପାତକନାଶନମ୍
ଭୈରବଙ୍କର ପ୍ରକଟ ହେବା ମହାପାପକୁ ନଶ୍ୱ କରେ।
ପାଣିଭ୍ଯାଂ ପରିତଃ ପ୍ରପୀଡ୍ଯ ସୁଦୃଢଂ ନିଶ୍ଚୋତ୍ଯ ନିଶ୍ଚୋତ୍ଯ ଚ ବ୍ରହ୍ମାଂଡଂ ସକଲଂ ପଚେଲିମରସାଲୋଚ୍ଚୈଃ ଫଲାଭଂ ମୁହୁଃ
ସେ ତାଙ୍କର ହାତରେ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଭଲଭାବେ ଚାପି, ପୁଣିପୁଣି ଚିପି, ସମସ୍ତ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡକୁ ପଚେଲିମାର ରସରେ ଘୁଞ୍ଚାଇ, ଏହାକୁ ପୁଣିପୁଣି ଫଳର ଦେଖାଣିକୁ ଦେଇଥିଲେ।
କୁଂଭଯୋନେ ନ ଵେତ୍ତ୍ଯେଵ ମହିମାନଂ ମହେଶିତୁଃ
କୁମ୍ଭରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ମହାଦେବଙ୍କର ମହିମାକୁ କେବେ ଜାଣିପାରିବେ ନାହିଁ।
ନ ଚିତ୍ରମତ୍ର ଭୂଦେଵ ଭଵମାଯା ଦୁରତ୍ଯଯା
ଏଠାରେ କିଛି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ନୁହେଁ, ଭୂଦେବ; ଏହି ସଂସାରର ମାୟାକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ।
ଵେଦଯେଦ୍ଯଦିଚାତ୍ମାନଂ ସ ଏଵ ପରମେଶ୍ଵରଃ 4.1.31.
ଯିଏ ନିଜକୁ ଜାଣିପାରେ, ସେଇ ପରମେଶ୍ୱର।
ସ ସର୍ଵଗୋପି ନେକ୍ଷ୍ଯେତ ସ୍ଵାତ୍ମାରାମୋ ମହେଶ୍ଵରଃ
ସେ ସମସ୍ତଠାରେ ବ୍ୟାପିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଦେଖିବାକୁ ମିଳନ୍ତିନାହିଁ; ମହେଶ୍ୱର ନିଜରେ ଆନନ୍ଦ ପାଆନ୍ତି।
ପୁରା ପିତାମହଂ ଵିପ୍ର ମେରୁଶୃଂଗେ ମହର୍ଷଯଃ
ପୂର୍ବେ, ପିତାମହ ଏବଂ ମହାର୍ଷିମାନେ ମେରୁ ପର୍ବତର ଶିଖରରେ ଥିଲେ।
ସମା ଯଯା ମହେଶସ୍ଯ ମୋହିତୋ ଲୋକସଂଭଵଃ
ଯାହା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ସହିତ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ମଧ୍ୟ ମୋହିତ ହୋଇଥିଲେ।
ଜଗଦ୍ଯୋନିରହଂ ଧାତା ସ୍ଵଯଂଭୂରେକ ଈଶ୍ଵରଃ
ମୁଁ ସମସ୍ତ ଜଗତର ଉତ୍ସ, ପାଳକ, ସ୍ୱୟଂ ଜନ୍ମା, ଏକମାତ୍ର ଈଶ୍ୱର।
ପ୍ରଵର୍ତକୋ ହି ଜଗତାମହମେକୋ ନିଵର୍ତକଃ
ମୁଁ ଏକାମାତ୍ର ଏହି ଜଗତର ଆରମ୍ଭକାରୀ ଏବଂ ଏହାକୁ ଶେଷ କରୁଥିବା ମଧ୍ୟ ମୁଁ ଏକା।
ତସ୍ଯୈଵଂ ବ୍ରୁଵତୋ ଧାତୁଃ କ୍ରତୁର୍ନାରାଯଣାଂଶଜଃ
ଏପରି ଭାବେ ଧାତା କହୁଥିବାବେଳେ, ନାରାୟଣଙ୍କ ଅଂଶରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ଯଜ୍ଞ...
ଅଵିଜ୍ଞାଯ ପରଂ ତତ୍ତ୍ଵଂ କିମେତତ୍ପ୍ରତିପାଦ୍ଯତେ
ପରମ ସତ୍ୟକୁ ନ ଜାଣି, ଏହି କଥା କାହିଁକି କୁହାଯାଉଛି?
ଅହଂ କର୍ତା ହି ଲୋକାନାଂ ଯଜ୍ଞୋ ନାରାଯଣଃ ପରଃ
ମୁଁ ସମସ୍ତ ଜଗତର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା; ଯଜ୍ଞ ହେଉଛନ୍ତି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନାରାୟଣ।
ଅହମେଵ ପରଂ ଜ୍ଯୋତିରହମେଵ ପରା ଗତିଃ
ମୁଁ ଏକାମ୍ବେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆଲୋକ, ମୁଁ ଏକାମ୍ବେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଲକ୍ଷ୍ୟ।
ଏଵଂ ଵିପ୍ର କୃତୌ ମୋହାତ୍ପରସ୍ପରଜଯୈଷିଣୌ 4.1.31.
ଏଭଳି, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, କୃତଯୁଗରେ ମୂଢତାରେ ଦୁଇଜଣେ ପରସ୍ପରଙ୍କୁ ଜିତିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ।