ଵନେଚରୋଽଥ ତତ୍ସ୍ଥାନଂ ଦୈଵାଦ୍ଵିସ୍ମୃତଵାନ୍ମୁନେ
ଏବଂ ମୁନି, ଜଙ୍ଗଲରେ ରହୁଥିବା ସେ ଲୋକଟି, ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ସେଠିଠାରୁ ସ୍ଥାନଟିକୁ ଭୁଲିଗଲେ।
ଇତୋରଣ୍ଯାତ୍ତତୋ ଯାତି ତତୋରଣ୍ଯାଦିତୋ ଵ୍ରଜେତ୍
ସେ ଏକ ଜଙ୍ଗଲରୁ ଅନ୍ୟ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଯାଏ, ଏବଂ ସେଠାରୁ ଆଉଁଠିକୁ ଚାଲିଯାଏ।
ଵିହାଯ ମଧ୍ଯେଽରଣ୍ଯାନି ତଂ ଯଯୌ ଚ ସ୍ଵପକ୍କଣମ୍
ସେ ମଧ୍ୟରେ ଅରଣ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ଛାଡ଼ି, ନିଜ ଘରକୁ ଚାଲିଗଲେ।
କ୍ଷୁତ୍କ୍ଷାମଃ ଶୁଷ୍କକଂଠୋଷ୍ଠୋ ହାହେତି ପରିଦେଵଯନ୍ ୮
ଭୋକରେ ଦୁର୍ବଳ, ଗଳା ଓ ଠୋଠ ଶୁଖିଗଲା, 'ହା ହା' ବୋଲି କ୍ଷୁଦାରେ କାନ୍ଦୁଥିଲେ।
ତନ୍ମଂଦଭାଗ୍ଯତାଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଲୋକାତ୍କାର୍ପଟିକୋ ମୁନେ
ତାଙ୍କର ଦୁର୍ଦ୍ଦୈବ ଶୁଣି, ଲୋକେ ତାଙ୍କୁ ଗରିବ ବୋଲି କହିଲେ, ମୁନି।
କାଶ୍ଯାଂ ପ୍ରଵେଶଂ ପ୍ରାପ୍ଯାପି ତଦସ୍ଥୀନି ଘଟୋଦ୍ଭଵ
କାଶୀକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ ମଧ୍ୟ, ଘଟୋଦ୍ଭବ, ତାଙ୍କ ଦେହରେ କେବଳ ଅସ୍ଥି ଅଛି।
ଏଵଂ କାଶ୍ଯାଂ ପ୍ରଵିଶ୍ଯାପି ପାପୀ ଧର୍ମାନୁଷଂଗତଃ
ଏଭଳି ଭାବରେ କାଶୀକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଲେ ମଧ୍ୟ, ପାପୀ ନିଜ କର୍ମର ଫଳରେ ବାନ୍ଧି ରହିଲେ।
ତସ୍ମାଦ୍ଵିଶ୍ଵେଶ୍ଵରାଜ୍ଞୈଵ କାଶୀଵାସେଽତ୍ର କାରଣମ୍
ତେଣୁ, ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱରଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ବିନା, ଏଠାରେ କାଶୀରେ ବାସ ମିଳେ ନାହିଁ।
ଵାରାଣସୀତି ଵିଖ୍ଯାତା ତଦାରଭ୍ଯ ମହାମୁନେ 4.1.30.
ସେଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ମହାମୁନି, ଏହି ସହରଟି 'ବାରାଣସୀ' ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା।
ଵାରାଣସୀହ କରୁଣାମଯଦିଵ୍ଯମୂର୍ତିରୁତ୍ସୃଜ୍ଯ ଯତ୍ର ତୁ ତନୁଂ ତନୁଭୃତ୍ସୁଖେନ
ବାରାଣସୀରେ, କରୁଣାର ଦିବ୍ୟ ମୂର୍ତ୍ତି, ଯେଉଁଠାରେ ଜୀବମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ଦେହ ଛାଡ଼ନ୍ତି।
ଜାତୋ ମୃତୋ ବହୁଷୁ ତୀର୍ଥଵରେଷୁ ରେ ତ୍ଵଂ ଜଂତୋ ନ ଜାତୁ ତଵ ଶାଂତିରଭୂନ୍ନିମଜ୍ଯ
ଅନେକ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ଜନ୍ମ ହେଉ କିମ୍ବା ମୃତ୍ୟୁ ହେଉ, ହେ ଜୀବ, କେବଳ ସ୍ନାନ କରିଲେ ଶାନ୍ତି ମିଳେନି।
ଅନ୍ଯତ୍ର ତୀର୍ଥ ସଲିଲେ ପତିତୋଦ୍ଵିଜନ୍ମା ଦେଵାଦିଭାଵମଯତେ ନ ତଥା ତୁ କାଶ୍ଯାମ୍
ଅନ୍ୟ ସ୍ଥାନର ପବିତ୍ର ଜଳରେ ପଡ଼ିଲେ ଦେବତା ହେବା ଯୋଗ୍ୟତା ମିଳେ, କିନ୍ତୁ କାଶୀରେ ଏହିପରି ନୁହେଁ।
ନୈଷା ପୁରୀ ସଂସୃତିରୂପପାରାଵାରସ୍ଯ ପାରଂ ପୁରହା ପୁରାରିଃ
ଏହି ସହର ସଂସାର ସମୁଦ୍ରର ପାର ନୁହେଁ; ସମସ୍ତ ସହର ଧ୍ୱଂସକାରୀ, ପୁରାରି, ଏହାର ପାର।
ତୀର୍ଥାଂତରାଣି ମନୁଜଃ ପରିତୋଽଵଗାହ୍ଯ ହିତ୍ଵା ତନୁଂ କଲୁଷିତାଂ ଦିଵି ଦୈଵତଂ ସ୍ଯାତ୍
ଏକ ମଣିଷ ଅନ୍ୟ ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରି, ଦୁଷିତ ଦେହ ଛାଡ଼ି, ସ୍ୱର୍ଗରେ ଦେବତା ହେବାର ଯୋଗ୍ୟତା ପାଇପାରେ।
ଵାରାଣସୀ ସମରସୀକରଣାଦୃତେପି ଯୋଗାଦଯୋଗିଜନତାଂ ଜନତାପହଂତ୍ରୀ
ବାରାଣସୀର ସମତା ନ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ଯୋଗୀ କିମ୍ବା ଅଯୋଗୀ, ସମସ୍ତଙ୍କ ଦୁଃଖ ଦୂର କରନ୍ତି।
ଵାରାଣସୀ ପରିସରେ ତନୁମିଷ୍ଟଦାତ୍ରୀଂ ଧର୍ମାର୍ଥକାମନିଲଯାମହହାଵିସୃଜ୍ଯ
ବାରାଣସୀ ପରିସରରେ, ସେ ଇଚ୍ଛାମତ ଦେହ ଦେଇଥାନ୍ତି, ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ, କାମର ଆଶ୍ରୟ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥାନ୍ତି।
ଆଃକାଶିଵାସିଜନତା ନନୁ ଵଂଚିତାଭୂଦ୍ଭାଲେ ଵିଲୋଚନଵତାଵନିତାର୍ଧଭାଜା
ହାୟ, କାଶୀବାସୀ ଲୋକମାନେ କେବେ ବଞ୍ଚିତ ହେଉନାହାଁନ୍ତି, କାରଣ ସେ ଭାଲେ ଚନ୍ଦ୍ରଧାରୀଙ୍କ ଅର୍ଧାଙ୍ଗିନୀ।
ଵାରାଣସୀ ସ୍ଫୁରଦସୀମଗୁଣୈକଭୂମିର୍ଯତ୍ର ସ୍ଥିତାସ୍ତନୁଭୃତଃଶଶିଭୃତ୍ପ୍ରଭାଵାତ୍
ବାରାଣସୀ ଅସୀମ ଗୁଣର ଏକମାତ୍ର ଭୂମି, ଯେଉଁଠାରେ ଚନ୍ଦ୍ରଧାରୀଙ୍କ ପ୍ରଭାବରେ ଜୀବମାନେ ରହନ୍ତି।
ଆନଂଦକାନନମିଦଂ ସୁଖଦଂ ପୁରୈଵ ତତ୍ତ୍ରାପି ଚକ୍ରସରସୀ ମଣିକର୍ଣିକାଽଥ 4.1.30.
ଏହା ଆନନ୍ଦର ଅରଣ୍ୟ, ପୁରାତନ କାଳରୁ ସୁଖ ଦେଉଥିବା; ଏଠି ଚକ୍ରସରସୀ ମଣିକର୍ଣ୍ଣିକା ମଧ୍ୟ ଅଛି।
ଵାରାଣସୀହ ଵରଣାସି ସରିଦ୍ଵରିଷ୍ଠା ସଂଭେଦଖେଦଜନନୀ ଦ୍ଯୁନଦୀ ଲସଚ୍ଛ୍ରୀଃ
ବାରାଣସୀରେ, ସର୍ବୋତ୍ତମ ନଦୀ ବରଣା ଓ ଅସୀ ମିଶିଛନ୍ତି; ଦ୍ୟୁନଦୀ ତାଙ୍କର ସଂଯୋଗ ଓ ବିୟୋଗର ମାଆ, ଶ୍ରୀରେ ଦୀପ୍ତିମାନ।
କିଂ ଵିସ୍ମୃତଂ ତ୍ଵହହଗର୍ଭଜମାମନସ୍ଯଂ କାର୍ତାଂତଦୂତକୃତବଂଧନ ତାଡନଂ ଚ
ତୁମେ କି ଗର୍ଭର ଯନ୍ତ୍ରଣା, ଜନ୍ମର କଷ୍ଟ, ଯମଦୂତମାନେ ଦେଇଥିବା ବନ୍ଧନ ଓ ଶାସନର ପୀଡାକୁ ଭୁଲିଗଲୁ କି?
ତୀର୍ଥାଂତରାଣି କଲୁଷାଣି ହରତି ସଦ୍ଯଃ ଶ୍ରେଯୋ ଦଦତ୍ଯପି ବହୁ ତ୍ରିଦିଵଂ ନଯଂତି
ବିଭିନ୍ନ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନମାନେ, ଯଦିଓ କିଛି ଦୋଷ ଥାଏ, ସେମାନେ ତୁରନ୍ତ ପାପ ହରିନେଇ, ବହୁତ ଉତ୍ତମ ଫଳ ଦେଇଥାଏ, ଏବଂ ଅନେକଙ୍କୁ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ନେଇଯାଆନ୍ତି।
କାଶୀପୁରୀ ପରିସରେ ମଣିକର୍ଣିକାଯାଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ତନୁଂ ତନୁଭୃତସ୍ତନୁମାପ୍ନୁଵଂତି
କାଶୀ ନଗର ଆସପାସ ମଣିକର୍ଣ୍ଣିକା ଘାଟରେ ଯେଉଁମାନେ ଦେହ ଛାଡନ୍ତି, ସେମାନେ ପୁନି ଏଠାରେ ନୂତନ ଦେହ ପାଆନ୍ତି।
ଜ୍ଞାତ୍ଵା ପ୍ରଭାଵମତୁଲଂ ମଣିକର୍ଣିକାଯାଂ ଯଃ ପୁଦ୍ଗଲଂ ତ୍ଯଜତି ଚାଶୁଚିପୂଯଗଂଧି
ମଣିକର୍ଣ୍ଣିକାର ଅପୂର୍ବ ଶକ୍ତିକୁ ଜାଣି, ଯେଉଁଠାରେ କେହି ଏହି ଅଶୁଚି, ଦୁର୍ଗନ୍ଧ ଦେହକୁ ତ୍ୟାଗ କରେ, ସେଉଁଠି ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରେ।
ରାଗାଦିଦୋଷପରିପୂର ମନୋ ହୃଷୀକାଃ କାଶୀପୁରୀମତୁଲଦିଵ୍ଯମହାପ୍ରଭାଵାମ୍
ଯେଉଁମାନଙ୍କର ମନ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ରାଗ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦୋଷରେ ଭରିଯାଇଛି, ସେମାନେ ଅପୂର୍ବ ଦିବ୍ୟ ମହିମା ଥିବା କାଶୀ ନଗରକୁ ଆଶ୍ରୟ କରିବା ଉଚିତ।
ଵାରାଣସୀଂ ସ୍ମରହରପ୍ରିଯରାଜଧାନୀଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା କୁତୋ ଵ୍ରଜସି ମୂଢ ଦିଗଂତରେଷୁ
ହେ ମୂଢ, ସ୍ମର ଓ ହରଙ୍କ ପ୍ରିୟ ରାଜଧାନୀ ବାରାଣସୀକୁ ଛାଡି, ତୁମେ କାହିଁକି ଅନ୍ୟ ଦିଗକୁ ଯାଉଛ?
ଵିଦ୍ଯା ଧନାନି ସଦନାନି ଗଜାଶ୍ଵଭୃତ୍ଯାଃ ସ୍ରକ୍ଚଂଦନାନି ଵନିତାଶ୍ଚ ନିତାଂତ ରମ୍ଯାଃ ।। ସ୍ଵର୍ଗୋପ୍ଯଗମ୍ଯ ଇହ ନୋଦ୍ଯମଭାଜିପୁଂସି ଵାରାଣସୀତ୍ଵସୁଲଭା ଶଲଭାଦିମୁକ୍ତିଃ। ଧାତ୍ରା ଧୃତାନି ତୁଲଯା ତୁଲନାମଵୈତୁଂ ଵୈକୁଂଠମୁଖ୍ଯଭୁଵନାନି ଚ କାଶିକା ଚ
ଶିକ୍ଷା, ଧନ, ଘର, ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା, ଦାସ, ମାଳା, ଚନ୍ଦନ ଓ ଅତି ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିବା ନାରୀମାନେ—ଏସବୁ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଏଠି ଉଦ୍ୟମ ବିନା ସ୍ୱର୍ଗ ମିଳେନାହିଁ; କିନ୍ତୁ ବାରାଣସୀରେ, ପୋକା ପରି ସହଜରେ ମୁକ୍ତି ମିଳିଯାଏ। ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଧାରିଥିବା କାଶୀକୁ ଯଦି ତୁଳାରେ ରଖିବାକୁ ଯାଉ, ଏହି ଭୂବନ ଓ ଭାଇକୁଣ୍ଠ ମଧ୍ୟ ତାହା ସମ୍ମୁଖରେ କିଛି ନୁହେଁ।
କାଶୀ ପୁରୀମଧିଵସନ୍ଦ୍ରିନରୋନରୋପିହ୍ମାରୋପ୍ଯମାଣଇହମାନ୍ଯହଵୈକରୁଦ୍ରଃ 4.1.30.
କାଶୀ ନଗରରେ ଯେଉଁମାନେ ବସବାସ କରନ୍ତି, ପୁରୁଷ ହେଉଁ କି ନାରୀ, ତାଙ୍କୁ ଶବଦାହ ପାଇଁ ନେଇଯିବାବେଳେ, ସେମାନେ ସ୍ୱୟଂ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଉଠାଯାନ୍ତି।
ସ୍ଥିରାପାଯଂ କାଯଂ ଜନନମରଣକ୍ଲେଶନିଲଯଂ ଵିହାଯାସ୍ଯାଂ କାଶ୍ଯାମହହପରିଗୃହ୍ଣୀତ ନ କୁତଃ
ଏହି ଅସ୍ଥିର ଦେହ, ଯାହା ଜନ୍ମ ଓ ମୃତ୍ୟୁର ଯନ୍ତ୍ରଣାର ଆଶ୍ରୟ, ତାହାକୁ ଛାଡି କାଶୀରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦଶାକୁ କାହିଁକି ଗ୍ରହଣ କରିବେ ନାହିଁ?
ଅହୋ ଲୋକଃ ଶୋକଂ କିମିହ ସହତେ ହଂତହତଧୀର୍ଵିପଦ୍ଭାରୈଃ ସାରୈର୍ନିଯତନିଧନୈର୍ଧ୍ଵସିତ ଧନୈଃ
ହାୟ, ଏହି ସଂସାର କାହିଁକି ଏତେ ଦୁଃଖ ସହିଅଛି? ମନ ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟରେ ଭାଙ୍ଗିଯାଏ, ବିପଦର ଭାର ଉଠାଏ, ଓ ଧନ ଅବଶ୍ୟମୃତ୍ୟୁ ଦ୍ୱାରା ନଶ୍ଟ ହୁଏ।