ଅକୃତ୍ଵା ଜାହ୍ନଵୀସ୍ନାନମନଵେକ୍ଷ୍ଯ ଜଗତ୍ପତିମ୍
ଗଙ୍ଗାରେ ସ୍ନାନ କରିନଥିବା, ନାହିଁ ଜଗତ୍ପତିଙ୍କୁ ଦେଖିଥିବା,
ଭାରଵାଡପ୍ଯରଣ୍ଯାନ୍ଯାଂ ତାମ୍ରସଂପୁଟମଧ୍ଯତଃ।। ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାସ୍ଥୀନି ଵିନିଃଶ୍ଵସ୍ଯ ତାନି ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଗୃହଂ ଯଯୌ
ଅନ୍ୟ ଏକ ଜଙ୍ଗଲରେ, ତାମ୍ର ପାତ୍ର ମଧ୍ୟରେ, ସେ ଭାର ବୋହିବା ଲୋକଙ୍କର ଅସ୍ଥି ଦେଖିଲେ; ଦୀର୍ଘଶ୍ୱାସ ଛାଡ଼ି, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଛାଡ଼ି ଘରକୁ ଚଲିଗଲେ।
ଵଣିକ୍ଚ ତଦ୍ଗୃହଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଶୁଷ୍କକଂଠୋଷ୍ଠତାଲୁକଃ
ଏବଂ ବ୍ୟପାରୀ, ତାଙ୍କ ଘରକୁ ପହଞ୍ଚି, ଗଳା, ଠୋଠ ଏବଂ ଜିଭ ଶୁଷ୍କ ହୋଇଯାଇଥିଲା।
ଆଶଯା କିଂଚିଦାଶ୍ଵସ୍ଯ ତତ୍ପତ୍ନୀଂ ପରିପୃଷ୍ଟଵାନ୍
ଆଶାରେ ଅଳ୍ପ ସ୍ଥିରତା ପାଇ, ସେ ଲୋକଟିଙ୍କର ଜଣେ ପତ୍ନୀଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ।
ଵସୁ କ୍ଵ ତେ ଗତୋ ଭର୍ତା ମାତୁରସ୍ଥୀନିମେଽର୍ପଯ
‘ମା, ତୁମର ସ୍ୱାମୀ କେଉଁଠି ଗଲେ? ମୋ ମା ପାଇଁ ଅସ୍ଥିଗୁଡ଼ିକୁ ଦିଅ।’
ଅଜ୍ଞାତ୍ଵା ଲୋଭଵଶତସ୍ତେନ ନୀତୋଽସ୍ଥିସଂପୁଟଃ
ଅଜାଣି, ଲୋଭରେ ପଡ଼ି, ସେ ଅସ୍ଥିର ପାଟି ସହିତ ଚାଲିଗଲେ।
ଅଥଵା ନ ପ୍ରସୂ ଦୋଷୋ ମଂଦଭାଗ୍ଯୋଽସ୍ମି ତତ୍ସୁତଃ
ନାହିଁ ହେଲେ ମାର କୌଣସି ଦୋଷ ନାହିଁ; ମୁଁ ତାଙ୍କର ଅଭାଗା ପୁଅ।
ଉଦ୍ଯମଂ କୃତଵାନସ୍ମି ନ ସିଦ୍ଧ୍ଯେନ୍ମଂଦଭାଗ୍ଯତଃ
ମୁଁ ଚେଷ୍ଟା କରିଛି, କିନ୍ତୁ ମୋର ଅଭାଗ୍ୟରେ ସେଠି ସଫଳତା ମିଳିଲା ନାହିଁ।
ଅସ୍ଥୀନି ଦର୍ଶଯତ୍ଵାଶୁ ଧନଂ ଦାସ୍ଯେଽଧିକଂ ତତଃ 4.1.30.
‘ଅସ୍ଥିଗୁଡ଼ିକୁ ଶୀଘ୍ର ଦେଖାଅ, ତାହାପରେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଅଧିକ ଧନ ଦେବି।’
ଲଜ୍ଜାନମ୍ରଶିରାଃସୋଽଥ ଵୃତ୍ତାଂତଂ ଵିନିଵେଦ୍ଯ ଚ
ଲଜ୍ଜାରେ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ, ସେ ସମସ୍ତ ଘଟଣା କହିଦେଲେ।
ଵନେଚରୋଽଥ ତତ୍ସ୍ଥାନଂ ଦୈଵାଦ୍ଵିସ୍ମୃତଵାନ୍ମୁନେ
ଏବଂ ମୁନି, ଜଙ୍ଗଲରେ ରହୁଥିବା ସେ ଲୋକଟି, ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ସେଠିଠାରୁ ସ୍ଥାନଟିକୁ ଭୁଲିଗଲେ।
ଇତୋରଣ୍ଯାତ୍ତତୋ ଯାତି ତତୋରଣ୍ଯାଦିତୋ ଵ୍ରଜେତ୍
ସେ ଏକ ଜଙ୍ଗଲରୁ ଅନ୍ୟ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଯାଏ, ଏବଂ ସେଠାରୁ ଆଉଁଠିକୁ ଚାଲିଯାଏ।
ଵିହାଯ ମଧ୍ଯେଽରଣ୍ଯାନି ତଂ ଯଯୌ ଚ ସ୍ଵପକ୍କଣମ୍
ସେ ମଧ୍ୟରେ ଅରଣ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ଛାଡ଼ି, ନିଜ ଘରକୁ ଚାଲିଗଲେ।
କ୍ଷୁତ୍କ୍ଷାମଃ ଶୁଷ୍କକଂଠୋଷ୍ଠୋ ହାହେତି ପରିଦେଵଯନ୍ ୮
ଭୋକରେ ଦୁର୍ବଳ, ଗଳା ଓ ଠୋଠ ଶୁଖିଗଲା, 'ହା ହା' ବୋଲି କ୍ଷୁଦାରେ କାନ୍ଦୁଥିଲେ।
ତନ୍ମଂଦଭାଗ୍ଯତାଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଲୋକାତ୍କାର୍ପଟିକୋ ମୁନେ
ତାଙ୍କର ଦୁର୍ଦ୍ଦୈବ ଶୁଣି, ଲୋକେ ତାଙ୍କୁ ଗରିବ ବୋଲି କହିଲେ, ମୁନି।
କାଶ୍ଯାଂ ପ୍ରଵେଶଂ ପ୍ରାପ୍ଯାପି ତଦସ୍ଥୀନି ଘଟୋଦ୍ଭଵ
କାଶୀକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ ମଧ୍ୟ, ଘଟୋଦ୍ଭବ, ତାଙ୍କ ଦେହରେ କେବଳ ଅସ୍ଥି ଅଛି।
ଏଵଂ କାଶ୍ଯାଂ ପ୍ରଵିଶ୍ଯାପି ପାପୀ ଧର୍ମାନୁଷଂଗତଃ
ଏଭଳି ଭାବରେ କାଶୀକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଲେ ମଧ୍ୟ, ପାପୀ ନିଜ କର୍ମର ଫଳରେ ବାନ୍ଧି ରହିଲେ।
ତସ୍ମାଦ୍ଵିଶ୍ଵେଶ୍ଵରାଜ୍ଞୈଵ କାଶୀଵାସେଽତ୍ର କାରଣମ୍
ତେଣୁ, ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱରଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ବିନା, ଏଠାରେ କାଶୀରେ ବାସ ମିଳେ ନାହିଁ।
ଵାରାଣସୀତି ଵିଖ୍ଯାତା ତଦାରଭ୍ଯ ମହାମୁନେ 4.1.30.
ସେଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ମହାମୁନି, ଏହି ସହରଟି 'ବାରାଣସୀ' ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା।
ଵାରାଣସୀହ କରୁଣାମଯଦିଵ୍ଯମୂର୍ତିରୁତ୍ସୃଜ୍ଯ ଯତ୍ର ତୁ ତନୁଂ ତନୁଭୃତ୍ସୁଖେନ
ବାରାଣସୀରେ, କରୁଣାର ଦିବ୍ୟ ମୂର୍ତ୍ତି, ଯେଉଁଠାରେ ଜୀବମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ଦେହ ଛାଡ଼ନ୍ତି।
ଜାତୋ ମୃତୋ ବହୁଷୁ ତୀର୍ଥଵରେଷୁ ରେ ତ୍ଵଂ ଜଂତୋ ନ ଜାତୁ ତଵ ଶାଂତିରଭୂନ୍ନିମଜ୍ଯ
ଅନେକ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ଜନ୍ମ ହେଉ କିମ୍ବା ମୃତ୍ୟୁ ହେଉ, ହେ ଜୀବ, କେବଳ ସ୍ନାନ କରିଲେ ଶାନ୍ତି ମିଳେନି।
ଅନ୍ଯତ୍ର ତୀର୍ଥ ସଲିଲେ ପତିତୋଦ୍ଵିଜନ୍ମା ଦେଵାଦିଭାଵମଯତେ ନ ତଥା ତୁ କାଶ୍ଯାମ୍
ଅନ୍ୟ ସ୍ଥାନର ପବିତ୍ର ଜଳରେ ପଡ଼ିଲେ ଦେବତା ହେବା ଯୋଗ୍ୟତା ମିଳେ, କିନ୍ତୁ କାଶୀରେ ଏହିପରି ନୁହେଁ।
ନୈଷା ପୁରୀ ସଂସୃତିରୂପପାରାଵାରସ୍ଯ ପାରଂ ପୁରହା ପୁରାରିଃ
ଏହି ସହର ସଂସାର ସମୁଦ୍ରର ପାର ନୁହେଁ; ସମସ୍ତ ସହର ଧ୍ୱଂସକାରୀ, ପୁରାରି, ଏହାର ପାର।
ତୀର୍ଥାଂତରାଣି ମନୁଜଃ ପରିତୋଽଵଗାହ୍ଯ ହିତ୍ଵା ତନୁଂ କଲୁଷିତାଂ ଦିଵି ଦୈଵତଂ ସ୍ଯାତ୍
ଏକ ମଣିଷ ଅନ୍ୟ ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରି, ଦୁଷିତ ଦେହ ଛାଡ଼ି, ସ୍ୱର୍ଗରେ ଦେବତା ହେବାର ଯୋଗ୍ୟତା ପାଇପାରେ।
ଵାରାଣସୀ ସମରସୀକରଣାଦୃତେପି ଯୋଗାଦଯୋଗିଜନତାଂ ଜନତାପହଂତ୍ରୀ
ବାରାଣସୀର ସମତା ନ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ଯୋଗୀ କିମ୍ବା ଅଯୋଗୀ, ସମସ୍ତଙ୍କ ଦୁଃଖ ଦୂର କରନ୍ତି।
ଵାରାଣସୀ ପରିସରେ ତନୁମିଷ୍ଟଦାତ୍ରୀଂ ଧର୍ମାର୍ଥକାମନିଲଯାମହହାଵିସୃଜ୍ଯ
ବାରାଣସୀ ପରିସରରେ, ସେ ଇଚ୍ଛାମତ ଦେହ ଦେଇଥାନ୍ତି, ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ, କାମର ଆଶ୍ରୟ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥାନ୍ତି।
ଆଃକାଶିଵାସିଜନତା ନନୁ ଵଂଚିତାଭୂଦ୍ଭାଲେ ଵିଲୋଚନଵତାଵନିତାର୍ଧଭାଜା
ହାୟ, କାଶୀବାସୀ ଲୋକମାନେ କେବେ ବଞ୍ଚିତ ହେଉନାହାଁନ୍ତି, କାରଣ ସେ ଭାଲେ ଚନ୍ଦ୍ରଧାରୀଙ୍କ ଅର୍ଧାଙ୍ଗିନୀ।
ଵାରାଣସୀ ସ୍ଫୁରଦସୀମଗୁଣୈକଭୂମିର୍ଯତ୍ର ସ୍ଥିତାସ୍ତନୁଭୃତଃଶଶିଭୃତ୍ପ୍ରଭାଵାତ୍
ବାରାଣସୀ ଅସୀମ ଗୁଣର ଏକମାତ୍ର ଭୂମି, ଯେଉଁଠାରେ ଚନ୍ଦ୍ରଧାରୀଙ୍କ ପ୍ରଭାବରେ ଜୀବମାନେ ରହନ୍ତି।
ଆନଂଦକାନନମିଦଂ ସୁଖଦଂ ପୁରୈଵ ତତ୍ତ୍ରାପି ଚକ୍ରସରସୀ ମଣିକର୍ଣିକାଽଥ 4.1.30.
ଏହା ଆନନ୍ଦର ଅରଣ୍ୟ, ପୁରାତନ କାଳରୁ ସୁଖ ଦେଉଥିବା; ଏଠି ଚକ୍ରସରସୀ ମଣିକର୍ଣ୍ଣିକା ମଧ୍ୟ ଅଛି।
ଵାରାଣସୀହ ଵରଣାସି ସରିଦ୍ଵରିଷ୍ଠା ସଂଭେଦଖେଦଜନନୀ ଦ୍ଯୁନଦୀ ଲସଚ୍ଛ୍ରୀଃ
ବାରାଣସୀରେ, ସର୍ବୋତ୍ତମ ନଦୀ ବରଣା ଓ ଅସୀ ମିଶିଛନ୍ତି; ଦ୍ୟୁନଦୀ ତାଙ୍କର ସଂଯୋଗ ଓ ବିୟୋଗର ମାଆ, ଶ୍ରୀରେ ଦୀପ୍ତିମାନ।