ଦିନ ତ୍ରିଚତୁରସ୍ଥାଯି ଯା ନାରୀ ପ୍ରାପ୍ଯ ଯୌଵନମ୍
ଯେଉଁ ଜଣେ ଜିଅ ଯୁବତ୍ବ ପ୍ରାପ୍ତ କରି, ତିନି-ଚାରି ଦିନ ମାତ୍ର ନିଷ୍ଠାବାନ୍ ରହେ,
ଶୀଲଭଂଗେନ ନାରୀଣାଂ ଭର୍ତାଧର୍ମପରୋପି ହି
ନାରୀମାନେ ଯଦି ନିଜ ଶୀଳ ଭଙ୍ଗ କରନ୍ତି, ତେବେ ଅଧର୍ମରେ ଲିପ୍ତ ପତି ମଧ୍ୟ ସେମାନଙ୍କୁ ଅଧୋପତନ କରାଇଦିଏ।
ଵିଷ୍ଠାଗର୍ତେ ଚ ନିରଯେ ସ୍ଵଯଂ ପତତି ଦୁର୍ମତିଃ
ଖରାପ ମନ୍ତିର ଲୋକ ନିଜେ ମଳର ଗଡ଼ିକୁ ଓ ନରକକୁ ପଡ଼ିଯାଏ।
ସ୍ଵଵିଷ୍ଠାପାଯିନୀ ଚାଥ ଵଲ୍ଗୁଲୀ ଵୃକ୍ଷଲଂବିନୀ
ସେ ନିଜ ମଳ ପିଏ, ନିର୍ବସନା ହୁଏ ଏବଂ ଗଛରେ ଝୁଲିଥାଏ।
ରକ୍ଷଣୀଯଂ ମହାଯତ୍ନାଦିଦଂ ସୁକୃତଭାଜନମ୍
ଏହି ପୁଣ୍ୟର ପାତ୍ରକୁ ବଡ଼ ଯତ୍ନରେ ରକ୍ଷା କରିବା ଦରକାର।
ଅନେନୈଵ ଶରୀରେଣ ଭର୍ତୃସାଦ୍ଵିହିତେନ ହି
ଏହି ଦେହରେ, ପତିଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଅନୁଯାୟୀ, ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ପୂରଣ କରିବା ଉଚିତ।
ଅତ୍ରିପତ୍ନ୍ଯନସୂଯା କିଂ ଭର୍ତୃଭକ୍ତିପ୍ରଭାଵତଃ
ଯେଉଁ ଜଣେ ଜିଅ ପତିପ୍ରତି ଭକ୍ତିରେ ଅନନ୍ୟ, ସେଠାରେ ଇର୍ଷ୍ୟା କେଉଁଠି ରହିପାରିବ?
ଇହ କୀର୍ତିଶ୍ଚ ଵିପୁଲା ସ୍ଵର୍ଗେଵାସସ୍ତଥାଽକ୍ଷଯଃ
ଏଠାରେ ବିଶାଳ କୀର୍ତ୍ତି ଓ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଅବିନାଶୀ ବାସ ସାଧ୍ୟ ହୁଏ।
ସାଦୁର୍ଵୃତ୍ତ୍ଯା ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ପତିଧର୍ମଂ ସନାତନମ୍ 4.1.30.
ଯେଉଁ ଜଣେ ଜିଅ ଭଲ ଆଚରଣ ଛାଡ଼ିଦିଏ, ସେ ସନାତନ ପତିଧର୍ମକୁ ତ୍ୟାଗ କରେ।
ଧନଂଜଯୋପି ଚ ମୁନେ କେନଚିଚ୍ଛିଵଯୋଗିନା
ମୁନିବର, ଧନଞ୍ଜୟ ମଧ୍ୟ କେତେକ ଶିବଭକ୍ତ ତପସ୍ବୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା—
ଧନଂଜଯୋପି ଧର୍ମାତ୍ମା ମାତୃଭକ୍ତିପରାଯଣଃ
ଧନଞ୍ଜୟ ମଧ୍ୟ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଏବଂ ମାଆଙ୍କୁ ଗଭୀର ଭକ୍ତି କରୁଥିଲେ।
ପଂଚଗଵ୍ଯେନ ସଂସ୍ନାପ୍ଯ ତତଃ ପଂଚାମୃତେନ ଵୈ
ତାଙ୍କୁ ପଞ୍ଚଗବ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ସ୍ନାନ କରାଯାଇ, ପରେ ପଞ୍ଚାମୃତ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ।
ଆଵେଷ୍ଟ୍ଯ ନେତ୍ରଵସ୍ତ୍ରେଣ ତତଃ ପଟ୍ଟାଂବରେଣ ଵୈ
ତାଙ୍କୁ ଆଗେ ନେତ୍ର ପାଇଁ ବସ୍ତ୍ର ଓ ପରେ ପଟ୍ଟବସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଢାକାଯାଇଥିଲା।
ନେପାଲକଂବଲେନାଥ ମୃଦାଚାଽଥ ଵିଶୁଦ୍ଧଯା
ତାପରେ ନେପାଳୀ କମ୍ବଳ ଓ ପବିତ୍ର ମାଟି ଦ୍ୱାରା ମୁଡ଼ିଦିଆଯାଇଥିଲା।
ଅସ୍ପୃଷ୍ଟହୀନଜାତିଃ ସ ଶୁଚିଷ୍ମାନ୍ସ୍ଥଂଡିଲେଶଯଃ
ସେ ଶୁଦ୍ଧ ଆଚରଣର ବ୍ୟକ୍ତି, କୌଣସି ନିମ୍ନ ଜନ୍ମର ସ୍ପର୍ଶ ତାଙ୍କୁ ହୋଇନଥିଲା, ସଫାସୁଥିଲେ ଏବଂ ଜମିନ ଉପରେ ଶୋଇଥିଲେ।
ଭାରଵାହଃ କୃତସ୍ତେନ କଶ୍ଚିଦ୍ଦତ୍ତ୍ଵୋଚିତାଂ ଭୃତିମ୍
ସେ ଜଣେ ଭାର ବୋହିବା ଲୋକଙ୍କୁ ନିଯୁକ୍ତ କଲେ ଏବଂ ଉପହାର ହିସାବରେ ଯଥୋଚିତ ଦକ୍ଷିଣା ଦେଲେ।
ଧୃତ୍ଵା ସଂଭୃତିରକ୍ଷାର୍ଥଂ ଭାରଵାହଂ ଧନଂଜଯଃ
ଧନଞ୍ଜୟ ସମସ୍ତ ସଂଗୃହୀତ ସାମଗ୍ରୀକୁ ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ନେଇ, ଭାର ବୋହିବା ଲୋକଙ୍କୁ ନିଯୁକ୍ତ କଲେ।
ଭାରଵାହ୍ଯଂତରଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ତସ୍ଯ ସଂଭୃତିମଧ୍ଯତଃ
ଭାର ବୋହିବା ଜାଗା ମଧ୍ୟରେ ପହଞ୍ଚି, ସେ ସଂଗୃହୀତ ସାମଗ୍ରୀକୁ ମଧ୍ୟଭାଗରେ ରଖିଲେ।
ଵାସସ୍ଥାନମଥାଗତ୍ଯ ତମଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଧନଂଜଯଃ 4.1.30.
ତାପରେ ଘରକୁ ଆସି, ସେଠାରେ ସେ ଲୋକଟିକୁ ନ ଦେଖି, ଧନଞ୍ଜୟ—
ହାହେତ୍ଯାତାଡ୍ଯ ହୃଦଯଂ ଚକ୍ରଂଦ ବହୁଶୋ ଭୃଶମ୍
‘ହା’ ବୋଲି ଚିତ୍କାର କଲେ ଏବଂ ହୃଦୟକୁ ମାରି, ବହୁବାରି ଦୁଃଖରେ କାନ୍ଦିଲେ।
ଅକୃତ୍ଵା ଜାହ୍ନଵୀସ୍ନାନମନଵେକ୍ଷ୍ଯ ଜଗତ୍ପତିମ୍
ଗଙ୍ଗାରେ ସ୍ନାନ କରିନଥିବା, ନାହିଁ ଜଗତ୍ପତିଙ୍କୁ ଦେଖିଥିବା,
ଭାରଵାଡପ୍ଯରଣ୍ଯାନ୍ଯାଂ ତାମ୍ରସଂପୁଟମଧ୍ଯତଃ।। ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାସ୍ଥୀନି ଵିନିଃଶ୍ଵସ୍ଯ ତାନି ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଗୃହଂ ଯଯୌ
ଅନ୍ୟ ଏକ ଜଙ୍ଗଲରେ, ତାମ୍ର ପାତ୍ର ମଧ୍ୟରେ, ସେ ଭାର ବୋହିବା ଲୋକଙ୍କର ଅସ୍ଥି ଦେଖିଲେ; ଦୀର୍ଘଶ୍ୱାସ ଛାଡ଼ି, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଛାଡ଼ି ଘରକୁ ଚଲିଗଲେ।
ଵଣିକ୍ଚ ତଦ୍ଗୃହଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଶୁଷ୍କକଂଠୋଷ୍ଠତାଲୁକଃ
ଏବଂ ବ୍ୟପାରୀ, ତାଙ୍କ ଘରକୁ ପହଞ୍ଚି, ଗଳା, ଠୋଠ ଏବଂ ଜିଭ ଶୁଷ୍କ ହୋଇଯାଇଥିଲା।
ଆଶଯା କିଂଚିଦାଶ୍ଵସ୍ଯ ତତ୍ପତ୍ନୀଂ ପରିପୃଷ୍ଟଵାନ୍
ଆଶାରେ ଅଳ୍ପ ସ୍ଥିରତା ପାଇ, ସେ ଲୋକଟିଙ୍କର ଜଣେ ପତ୍ନୀଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ।
ଵସୁ କ୍ଵ ତେ ଗତୋ ଭର୍ତା ମାତୁରସ୍ଥୀନିମେଽର୍ପଯ
‘ମା, ତୁମର ସ୍ୱାମୀ କେଉଁଠି ଗଲେ? ମୋ ମା ପାଇଁ ଅସ୍ଥିଗୁଡ଼ିକୁ ଦିଅ।’
ଅଜ୍ଞାତ୍ଵା ଲୋଭଵଶତସ୍ତେନ ନୀତୋଽସ୍ଥିସଂପୁଟଃ
ଅଜାଣି, ଲୋଭରେ ପଡ଼ି, ସେ ଅସ୍ଥିର ପାଟି ସହିତ ଚାଲିଗଲେ।
ଅଥଵା ନ ପ୍ରସୂ ଦୋଷୋ ମଂଦଭାଗ୍ଯୋଽସ୍ମି ତତ୍ସୁତଃ
ନାହିଁ ହେଲେ ମାର କୌଣସି ଦୋଷ ନାହିଁ; ମୁଁ ତାଙ୍କର ଅଭାଗା ପୁଅ।
ଉଦ୍ଯମଂ କୃତଵାନସ୍ମି ନ ସିଦ୍ଧ୍ଯେନ୍ମଂଦଭାଗ୍ଯତଃ
ମୁଁ ଚେଷ୍ଟା କରିଛି, କିନ୍ତୁ ମୋର ଅଭାଗ୍ୟରେ ସେଠି ସଫଳତା ମିଳିଲା ନାହିଁ।
ଅସ୍ଥୀନି ଦର୍ଶଯତ୍ଵାଶୁ ଧନଂ ଦାସ୍ଯେଽଧିକଂ ତତଃ 4.1.30.
‘ଅସ୍ଥିଗୁଡ଼ିକୁ ଶୀଘ୍ର ଦେଖାଅ, ତାହାପରେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଅଧିକ ଧନ ଦେବି।’
ଲଜ୍ଜାନମ୍ରଶିରାଃସୋଽଥ ଵୃତ୍ତାଂତଂ ଵିନିଵେଦ୍ଯ ଚ
ଲଜ୍ଜାରେ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ, ସେ ସମସ୍ତ ଘଟଣା କହିଦେଲେ।