ଅଚିଂତଯଚ୍ଚ କୋଯଂ ମେ ନିର୍ହେତୁଃ ସତ୍ତ୍ଵଵିପ୍ଲଵଃ
ସେ ଭାବିଲେ, 'ମୋ ମନରେ ଏହି ଅକାରଣ ଉତ୍କଳାନ୍ତି କାହିଁକି?'
ଇତି ଚିଂତାକୁଲେ ତସ୍ମିଂସ୍ତଜ୍ଜ୍ଞାନେପ୍ଯପଟୀଯସି
ଏପରି ଚିନ୍ତାରେ ବିପର୍ଯ୍ୟସ୍ତ ଥିବାବେଳେ, କାରଣ ବୁଝିପାରୁନଥିଲେ।
ନିରୀକ୍ଷମାଣ ଏଵାସ୍ମିନ୍ହିତ୍ଵା ତିର୍ଯକ୍କଲେଵରମ୍
ସେ ଦେଖିଲେ, ଏହି ଅବସ୍ଥାରେ, ଦୁଇଜଣ ଜୀବ ତାଙ୍କର ପଶୁ ଦେହ ଛାଡ଼ିଛନ୍ତି।
କିରୀଟିନୌ କୁଣ୍ଡଲିନୌ ହାରକେଯୂରଧାରିଣୌ
ସେମାନେ ମୁଣ୍ଡରେ ମୁକୁଟ, କାନରେ କୁଣ୍ଡଳ, ଗଳାରେ ହାର ଏବଂ ବାହୁରେ କେୟୂର ପିନ୍ଧିଥିଲେ।
ଅଵୋଚତାଂ ଚ ନୃପତିମାଶ୍ଚର୍ଯାକୃଷ୍ଟମାନସମ୍
ସେମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ମନ ହୋଇଥିବା ରାଜାଙ୍କୁ କଥା କହିଲେ।
ରାଜନ୍ନଲଂ ଵିଷାଦେନ ଶୋଣାଦ୍ରୀଶପ୍ରଭାଵତଃ
ହେ ରାଜା, ଦୁଃଖିତ ହେବା ଦରକାର ନାହିଁ; ଏହା ଶୋଣ ପର୍ବତର ଶ୍ୱାମୀଙ୍କର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ହେଉଛି।
ତଦୋଵାଚ ତଯୋଃ କିଂଚିଦାଶ୍ଵସ୍ତଇଵ ପାର୍ଥିଵଃ 1.3.2.22.
ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କିଛି ଆଶ୍ୱସ୍ତ ହୋଇ, ରାଜା କଥା କହିଲେ।
କୌ ଯୁଵାଂ ନିର୍ମିତୋ ଯାଭ୍ଯାମଭିଷଂଗୋ ମମେଦୃଶଃ
ତୁମେ ଦୁଇଜଣ କିଏ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଏପରି ଏକ ଘଟଣା ମୋ ସହ ଘଟିଲା?
ଇତି ତେନ କୃତେ ପ୍ରଶ୍ନେ ତମୁଵାଚ କଲାଧରଃ
ସେ ଏହି ପ୍ରଶ୍ନ କଲାପରେ, କଳାଧର ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ଅଵେହି ରାଜନ୍ନାଵାଂ ହି ପୁରାଵିଦ୍ଯାଧରେଶ୍ଵରୌ
ହେ ରାଜା, ଆମେ ପୂର୍ବେ ବିଦ୍ୟାଧରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ୱାମୀ ଥିଲୁ।
ଏକଦା ତୁ ସୁଵର୍ଣାଦ୍ରେଃ ପାର୍ଶ୍ଵେ ଦୁର୍ଵାସସୋ ମୁନେଃ
ଏକଦିନ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପର୍ବତ ପାଖରେ, ଦୁର୍ବାସା ଋଷିଙ୍କ ଆଶ୍ରମରେ,
କ୍ରୋଶେଦ୍ଧାଂ ତପସସ୍ତସ୍ଯ ଶିଵାରାଧନସାଧନୀମ୍
ଆମେ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ତପସ୍ୟା କରୁଥିଲୁ, ଯାହା ଶିବଙ୍କ ପୂଜା ପାଇଁ ଉପାୟ ଥିଲା।
ଵିନୀତାଵପ୍ଯସଂଜାତୌ ତତ୍ତ୍ଵୋଚିତସୁଧୀଗଣୌ
ଶିଷ୍ଟ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଆମେ ଅହଂକାରୀ ହେଇଗଲୁ, ଯଦିଓ ଆମେ ସତ୍ୟ ଉପଯୁକ୍ତ ଜ୍ଞାନ ଥିଲା।
ସ୍ଥଲସ୍ଯ ତସ୍ଯ ସୌହାର୍ଦାତ୍କାଂତିଶାଲ୍ଯତିଗର୍ଵିତଃ
ସେ ସ୍ଥାନ ପ୍ରତି ଆସକ୍ତି ଏବଂ ତାହାର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାରେ ଅତିରିକ୍ତ ଗର୍ବ ଦ୍ୱାରା।
ଅହଂ ତୁ ତତ୍ର ପୁଷ୍ପାଣାଂ ଗଂଧାତିଶଯମୋହିତଃ
ମୁଁ ତାହାଁରେ ଫୁଲମାନଙ୍କର ଅସାଧାରଣ ସୁଗନ୍ଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଆକର୍ଷିତ ହୋଇଥିଲି।
ତତଃ ଶାଂଡିଲ୍ଯମୂଲସ୍ଥୋ ଵ୍ଯାଘ୍ରଚର୍ମାସନେ ସ୍ଥିତଃ
ତାପରେ ଶାଣ୍ଡିଳ୍ୟ ଗଛର ମୂଳରେ ବାଘ ଚର୍ମ ଉପରେ ବସିଥିଲେ।
ଅମର୍ଷୋତ୍କର୍ଷନୀରଂଧ୍ରସ୍ପଂଦମାନାଧରଚ୍ଛଦଃ 1.3.2.22.
ତାଙ୍କର ଠୋଠ ଦୁର୍ଦ୍ଧର୍ଷ କ୍ରୋଧରେ କମ୍ପିତ ହେଉଥିଲା।
ସରୋଷୋଽଭୂତ୍ତେଜସାଢ୍ଯୋ ଘର୍ମଦଂତୁରଵିଗ୍ରହଃ
ସେ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ, ତାଙ୍କର ଦେହ ତୀବ୍ର ତାପରେ ଜଳୁଥିଲା, ଆକୃତି ଉତ୍ତେଜିତ ଓ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ହେଉଥିଲା।
ଆଃ ପାପୌ ପ୍ରଚ୍ଯୁତାଚାରୌ କୌ ଯୁଵାମତିଗର୍ଵିତୌ
ହଁ! ତୁମେ ଦୁଇଜଣ ଦୁଷ୍ଟ, ତୁମର ଆଚରଣ ଖରାପ, କିଏ ତୁମେ, ଏତେ ଅହଂକାର ନେଇଛ?
ତପୋଵନମିଦଂ ମତ୍କଂ ପାଵନଂ ଭୂତଭାଵନମ୍
ଏହା ମୋର ତପୋବନ, ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ଆଶ୍ରୟ, ଶୁଦ୍ଧିକର ଓ ପବିତ୍ର।
ପୁରଵୈରିସପର୍ଯାଯାଃ ପର୍ଯାଯକମିଦଂ ଵନମ୍
ଏହି ଅରଣ୍ୟଟି ନଗର ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କର ପର୍ଯ୍ୟାୟ ନିବାସ।
ତଦେତତ୍ପାଦସଂଚାରୈର୍ଦୂଷଯନ୍ନେଷ ପାତକୀ
ତୁମେ ତୁମର ପାଦ ଚାଲି ଏହି ସ୍ଥାନକୁ ଅପବିତ୍ର କରିଛ, ଏହି ଲୋକଟି ପାପୀ।
ଅପରୋପ୍ଯଯମତ୍ଯୁଗ୍ରେ ପତତ୍ଵଚଲକଂଦରେ। ପ୍ରସୂନଗଂଧଲୋଭାଦ୍ଯୋ ଗଂଧସାରଂଗତାଂ ଗତଃ
ଅନୁମତି ଛାଡ଼ି, ସେ ଏହି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର ଓ ଖଡ଼ିଆ ଗୁହାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ଫୁଲର ସୁଗନ୍ଧ ପାଇଁ ଲୋଭରେ, ସେ ଗନ୍ଧର ମୂଳ ସ୍ଥାନକୁ ପହଞ୍ଚିଗଲେ।
ଇତି ତେନୋଗ୍ରରୋଷେଣ ଶାପଵଜ୍ରେ ନିପାତିତେ
ଏଭଳି ତାଙ୍କର ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧର ଶାପବଜ୍ରରେ ପଡ଼ି ତଳେ ପଡ଼ିଲେ।
ଅଭିଧାଯ ଚ ତଂ ଦେଵମାହିତାଂଘ୍ରିପରିଗ୍ରହୈଃ
ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ନମ୍ରତାରେ ହାତ ଜୋଡି ଦେବତାଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ।
ଅଥାତିଦୀନମନସାଵାଵାମାଲୋକ୍ଯ ପାର୍ଥିଵ
ତାପରେ, ରାଜା, ଆମେ ଦୁଇଜଣ ଅତି ଦୁଃଖିତ ମନେ ଥିବାକୁ ଦେଖିଲେ।
ଅଭାଷତ ଚ ମୈଵଂ ଭୋ ଭଵତୋଃ କ୍ଵାପି ଦୁର୍ଧିଯୋଃ 1.3.2.22.
ସେ କହିଲେ: 'ଏଭଳି ହେଉନାହିଁ, ତୁମେ ଦୁଇଜଣ ଭ୍ରାନ୍ତି ମନ ଧାରଣ କରିଛ।'
ପୁରା ଖଲୁ ପୁରାରାତିରଧ୍ଯତିଷ୍ଠଚ୍ଛୁଭାଂ ସଭାମ୍
ପୂର୍ବେ ନଗର ଶତ୍ରୁ ଶୁଭ ସଭାରେ ଅଧ୍ୟକ୍ଷତା କରୁଥିଲେ।
ତଦା ଚ ଦେଵଦେଵାଯ ନଂଦନାରଣ୍ଯଦେଵତା
ସେବେଳେ ଦେବଦେବଙ୍କ ପାଇଁ ନନ୍ଦନ ଅରଣ୍ୟର ଦେବତାମାନେ,
ବାଲ୍ଯାତ୍କୁତୂହଲାକ୍ରାନ୍ତୌ ଗଜାନନଷଡାନନୌ
ଶିଶୁବେଳାର କୁତୁହଳରେ ଗଜାନନ ଓ ଷଡାନନ,