ଯଦିଯଂ ସ୍ଥେଯସୀ ଭକ୍ତିର୍ଭଵତୋ ଭୂତନାଯକେ
ଯଦି ତୁମର ଏହି ଭକ୍ତି ଭୂତନାୟକଙ୍କୁ ନେଇ ଦୃଢ଼ ଅଛି—
ଵକ୍ଷ୍ଯେ ଵଜ୍ରାଂଗଦୋଦଂତଂ ଵୃତ୍ତଂ ଵିଦ୍ଯାଭୃତୋରପି
ମୁଁ ବଜ୍ରାଙ୍ଗଦଙ୍କ କଥା ଓ ବିଦ୍ୟାଧରଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ କୁହିବି।
ଆସୀଦ୍ଵଜ୍ରାଂଗଦୋନାମ ପୁରା ପାଂଡ୍ଯେଷୁ ପାର୍ଥିଵଃ
ପୂର୍ବେ ପାଣ୍ଡ୍ୟ ରାଜ୍ୟରେ ବଜ୍ରାଙ୍ଗଦ ନାମକ ଏକ ରାଜା ଥିଲେ।
ଧାର୍ମିକୋ ନ୍ଯାଯଵିଜ୍ଜ୍ଞାତା ଗଂଭୀରୋ ଦକ୍ଷିଣମ୍ କ୍ଷମଃ
ସେ ଧର୍ମିକ, ନ୍ୟାୟ ଜ୍ଞାନୀ, ଗଭୀର, ଦାନଶୀଳ ଓ କ୍ଷମାଶୀଳ ଥିଲେ।
ଶିଵପୂଜାର୍ଚନରତଃ ଶ୍ରୀମାଞ୍ଛୀଲଵତାଂ ଵରଃ
ସେ ଶିବଙ୍କ ପୂଜା ଓ ଉପାସନାରେ ଲାଗିଥିଲେ, ଧନୀ ଓ ଗୁଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଥିଲେ।
କଦାଚିନ୍ମୃଗଯାଵ୍ଯାଜାତ୍ସ ଚରନ୍ସୁତୁରଂଗମଃ
ଏକଥର ଶିକାରର ଉପଲକ୍ଷେରେ, ସେ ଏକ ଉତ୍ତମ ଘୋଡ଼ାରେ ଚଢ଼ି ବାହାରିଲେ।
ସ ତତ୍ର ବହଲାମୋଦଂ କଂଚିତ୍କସ୍ତୂରିକାମୃଗମ୍ 1.3.2.22.
ସେଠାରେ ସେ ଏକ ଗାଢ଼ ସୁଗନ୍ଧ ଛାଡ଼ୁଥିବା କଷ୍ଟୂରୀ ହରିଣକୁ ଦେଖିଲେ।
ସ ମୃଗୋଽନୁଦ୍ରୁତସ୍ତେନ ଅଭିତଃ ଶୋଣପର୍ଵତମ୍
ସେ ହରିଣ, ତାଙ୍କଠାରୁ ପଳାଇ, ଶୋଣ ପର୍ବତ ଦିଗକୁ ଦୌଡ଼ିଗଲା।
ତତଃ ସ ଭଗ୍ନସାରୋପି ରାଜା ଜାତଶ୍ରମଶ୍ଚରନ୍
ତାପରେ, ରାଜାଙ୍କର ଧନୁଷ୍ୟ ଭାଙ୍ଗିଯିବା ସହ ଏବଂ ଘୁଞ୍ଚିଘୁଞ୍ଚି ଥକିଯାଇ, ସେ ଚାଲିଯାଉଥିଲେ।
ଅଜ୍ଞାତକାରଣେନୈଵଂ ମାତଂଗେନେଵ ପୀଡିତଃ
ଅଜଣା କାରଣରୁ, ଏକ ମାତଙ୍ଗ ଦ୍ୱାରା ଯେପରି ଯନ୍ତ୍ରଣା ହୁଏ, ସେପରି ଦୁଃଖିତ ହେଲେ।
ଅଚିଂତଯଚ୍ଚ କୋଯଂ ମେ ନିର୍ହେତୁଃ ସତ୍ତ୍ଵଵିପ୍ଲଵଃ
ସେ ଭାବିଲେ, 'ମୋ ମନରେ ଏହି ଅକାରଣ ଉତ୍କଳାନ୍ତି କାହିଁକି?'
ଇତି ଚିଂତାକୁଲେ ତସ୍ମିଂସ୍ତଜ୍ଜ୍ଞାନେପ୍ଯପଟୀଯସି
ଏପରି ଚିନ୍ତାରେ ବିପର୍ଯ୍ୟସ୍ତ ଥିବାବେଳେ, କାରଣ ବୁଝିପାରୁନଥିଲେ।
ନିରୀକ୍ଷମାଣ ଏଵାସ୍ମିନ୍ହିତ୍ଵା ତିର୍ଯକ୍କଲେଵରମ୍
ସେ ଦେଖିଲେ, ଏହି ଅବସ୍ଥାରେ, ଦୁଇଜଣ ଜୀବ ତାଙ୍କର ପଶୁ ଦେହ ଛାଡ଼ିଛନ୍ତି।
କିରୀଟିନୌ କୁଣ୍ଡଲିନୌ ହାରକେଯୂରଧାରିଣୌ
ସେମାନେ ମୁଣ୍ଡରେ ମୁକୁଟ, କାନରେ କୁଣ୍ଡଳ, ଗଳାରେ ହାର ଏବଂ ବାହୁରେ କେୟୂର ପିନ୍ଧିଥିଲେ।
ଅଵୋଚତାଂ ଚ ନୃପତିମାଶ୍ଚର୍ଯାକୃଷ୍ଟମାନସମ୍
ସେମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ମନ ହୋଇଥିବା ରାଜାଙ୍କୁ କଥା କହିଲେ।
ରାଜନ୍ନଲଂ ଵିଷାଦେନ ଶୋଣାଦ୍ରୀଶପ୍ରଭାଵତଃ
ହେ ରାଜା, ଦୁଃଖିତ ହେବା ଦରକାର ନାହିଁ; ଏହା ଶୋଣ ପର୍ବତର ଶ୍ୱାମୀଙ୍କର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ହେଉଛି।
ତଦୋଵାଚ ତଯୋଃ କିଂଚିଦାଶ୍ଵସ୍ତଇଵ ପାର୍ଥିଵଃ 1.3.2.22.
ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କିଛି ଆଶ୍ୱସ୍ତ ହୋଇ, ରାଜା କଥା କହିଲେ।
କୌ ଯୁଵାଂ ନିର୍ମିତୋ ଯାଭ୍ଯାମଭିଷଂଗୋ ମମେଦୃଶଃ
ତୁମେ ଦୁଇଜଣ କିଏ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଏପରି ଏକ ଘଟଣା ମୋ ସହ ଘଟିଲା?
ଇତି ତେନ କୃତେ ପ୍ରଶ୍ନେ ତମୁଵାଚ କଲାଧରଃ
ସେ ଏହି ପ୍ରଶ୍ନ କଲାପରେ, କଳାଧର ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ଅଵେହି ରାଜନ୍ନାଵାଂ ହି ପୁରାଵିଦ୍ଯାଧରେଶ୍ଵରୌ
ହେ ରାଜା, ଆମେ ପୂର୍ବେ ବିଦ୍ୟାଧରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ୱାମୀ ଥିଲୁ।
ଏକଦା ତୁ ସୁଵର୍ଣାଦ୍ରେଃ ପାର୍ଶ୍ଵେ ଦୁର୍ଵାସସୋ ମୁନେଃ
ଏକଦିନ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପର୍ବତ ପାଖରେ, ଦୁର୍ବାସା ଋଷିଙ୍କ ଆଶ୍ରମରେ,
କ୍ରୋଶେଦ୍ଧାଂ ତପସସ୍ତସ୍ଯ ଶିଵାରାଧନସାଧନୀମ୍
ଆମେ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ତପସ୍ୟା କରୁଥିଲୁ, ଯାହା ଶିବଙ୍କ ପୂଜା ପାଇଁ ଉପାୟ ଥିଲା।
ଵିନୀତାଵପ୍ଯସଂଜାତୌ ତତ୍ତ୍ଵୋଚିତସୁଧୀଗଣୌ
ଶିଷ୍ଟ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଆମେ ଅହଂକାରୀ ହେଇଗଲୁ, ଯଦିଓ ଆମେ ସତ୍ୟ ଉପଯୁକ୍ତ ଜ୍ଞାନ ଥିଲା।
ସ୍ଥଲସ୍ଯ ତସ୍ଯ ସୌହାର୍ଦାତ୍କାଂତିଶାଲ୍ଯତିଗର୍ଵିତଃ
ସେ ସ୍ଥାନ ପ୍ରତି ଆସକ୍ତି ଏବଂ ତାହାର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାରେ ଅତିରିକ୍ତ ଗର୍ବ ଦ୍ୱାରା।
ଅହଂ ତୁ ତତ୍ର ପୁଷ୍ପାଣାଂ ଗଂଧାତିଶଯମୋହିତଃ
ମୁଁ ତାହାଁରେ ଫୁଲମାନଙ୍କର ଅସାଧାରଣ ସୁଗନ୍ଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଆକର୍ଷିତ ହୋଇଥିଲି।
ତତଃ ଶାଂଡିଲ୍ଯମୂଲସ୍ଥୋ ଵ୍ଯାଘ୍ରଚର୍ମାସନେ ସ୍ଥିତଃ
ତାପରେ ଶାଣ୍ଡିଳ୍ୟ ଗଛର ମୂଳରେ ବାଘ ଚର୍ମ ଉପରେ ବସିଥିଲେ।
ଅମର୍ଷୋତ୍କର୍ଷନୀରଂଧ୍ରସ୍ପଂଦମାନାଧରଚ୍ଛଦଃ 1.3.2.22.
ତାଙ୍କର ଠୋଠ ଦୁର୍ଦ୍ଧର୍ଷ କ୍ରୋଧରେ କମ୍ପିତ ହେଉଥିଲା।
ସରୋଷୋଽଭୂତ୍ତେଜସାଢ୍ଯୋ ଘର୍ମଦଂତୁରଵିଗ୍ରହଃ
ସେ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ, ତାଙ୍କର ଦେହ ତୀବ୍ର ତାପରେ ଜଳୁଥିଲା, ଆକୃତି ଉତ୍ତେଜିତ ଓ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ହେଉଥିଲା।
ଆଃ ପାପୌ ପ୍ରଚ୍ଯୁତାଚାରୌ କୌ ଯୁଵାମତିଗର୍ଵିତୌ
ହଁ! ତୁମେ ଦୁଇଜଣ ଦୁଷ୍ଟ, ତୁମର ଆଚରଣ ଖରାପ, କିଏ ତୁମେ, ଏତେ ଅହଂକାର ନେଇଛ?
ତପୋଵନମିଦଂ ମତ୍କଂ ପାଵନଂ ଭୂତଭାଵନମ୍
ଏହା ମୋର ତପୋବନ, ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ଆଶ୍ରୟ, ଶୁଦ୍ଧିକର ଓ ପବିତ୍ର।