ବ୍ରହ୍ମହା ଯୋଽଭିଗଚ୍ଛେଦ୍ଵୈ ଦୈଵାଦ୍ଵାରାଣସୀଂ ପୁରୀମ୍
ଯଦି କୌଣସି ବ୍ରାହ୍ମଣ ହନ୍ତା ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ବାରାଣସୀ ନଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କରେ—
ଆଦେହପତନଂ ଯାଵଦ୍ଯୋଵିମୁକ୍ତଂ ନ ମୁଂଚତି
ତାଙ୍କର ଦେହ ପତନ ହେଉଅଯ୍ଯନ୍ତ, ସେ ଅବିମୁକ୍ତକୁ ଛାଡ଼ି ଯାଏନାହିଁ।
ଅନନ୍ଯମାନସୋ ଭୂତ୍ଵା ତତ୍କ୍ଷେତ୍ରଂ ଯୋ ନ ମୁଂଚତି
ଯେଉଁଠି ମନ ଅନ୍ୟ କିଛି ଭାବି ନାହିଁ, ସେଠି ଯିଏ ଅଟୁଟ ରହିଥାଏ—
ଅଵିମୁକ୍ତଂ ନିଷେଵେତ ଦେଵର୍ଷିଗଣସେଵିତମ୍
ସେ ଅବିମୁକ୍ତକୁ ପୂଜନ କରୁ, ଯାହାକୁ ଦେବତା ଓ ଋଷିମାନେ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି।
ଅଵିମୁକ୍ତଂ ନ ମୁଂଚେତ ସଂସାରଭଯମୋଚନମ୍ 4.1.25.
ଅବିମୁକ୍ତକୁ କେବେ ଛାଡ଼ିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ଏହିଠାରେ ସଂସାର ଭୟରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ।
କୃତ୍ଵା ପାପସହ୍ସ୍ରାଣି ପିଶାଚତ୍ଵଂ ଵରଂତ୍ଵିହ
ହଜାର ହଜାର ପାପ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଏଠି ପିଶାଚ ହେବା ଉତ୍ତମ।
ଅଂତକାଲେ ମନୁଷ୍ଯାଣାଂ ଭିଦ୍ଯମାନେଷୁ ମର୍ମସୁ
ମଣିଷମାନଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁବେଳେ, ଯେତେବେଳେ ତାଙ୍କର ଜୀବନ ଶକ୍ତି ଭାଙ୍ଗିଯାଏ—
ତତ୍ରୋତ୍କ୍ରମଣକାଲେ ତୁ ସାକ୍ଷାଦ୍ଵିଶ୍ଵେଶ୍ଵରଃ ସ୍ଵଯମ୍
ସେଠି, ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ ସମୟରେ, ସାକ୍ଷାତ୍ ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱର ନିଜେ ପ୍ରକଟ ହୁଅନ୍ତି।
ଅଶାଶ୍ଵତମିଦଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ମାନୁଷ୍ଯଂ ବହୁକିଲ୍ବିଷମ୍
ଏହି ମାନବ ଜୀବନ ଅସ୍ଥାୟୀ ଓ ଅନେକ ଦୋଷରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ବୋଲି ଜାଣି—
ଵିଘ୍ରୈରାଲୋଡ୍ଯମାନୋପି ଯୋଽଵିମୁକ୍ତଂ ନ ମୁଂଚତି
ଯେଉଁଠି ଦୁଃଖ ଭୋଗିଲେ ମଧ୍ୟ ଯିଏ ଅବିମୁକ୍ତକୁ ଛାଡ଼ି ଯାଏନାହିଁ—
ମହାପାପୌଘଶମନୀଂ ପୁଣ୍ଯୋପଚଯକାରିଣୀମ୍
ଏହା ବଡ଼ ବଡ଼ ପାପ ଦୂର କରେ ଓ ପୁଣ୍ୟ ସଞ୍ଚୟ କରାଏ।
ଏଵଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ତୁ ମେଧାଵୀ ନାଵିମୁକ୍ତଂ ତ୍ଯଜେନ୍ନରଃ
ଏଭଳି ବୁଝି, ବୁଦ୍ଧିମାନ ମଣିଷ କେବେ ଅବିମୁକ୍ତକୁ ଛାଡ଼ିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଅଵିମୁକ୍ତସ୍ଯ ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ଷଡ୍ଭିର୍ଵକ୍ତ୍ରୈଃ କଥଂ ମଯା
ମୋର ଛଅଟି ମୁହଁ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ମୁଁ କେମିତି ଅବିମୁକ୍ତର ମହତ୍ତ୍ୱ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିପାରିବି?
ଅଗସ୍ତିରୁଵାଚ ପ୍ରସନ୍ନୋସି ଯଦି ସ୍କଂଦ ମଯି ପ୍ରୀତିରନୁତ୍ତମା
ଅଗସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ: ଯଦି ତୁମେ ମୋପରି କୃପାଶୀଳ ଓ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରେମିକ ଅଛ, ହେ ସ୍କନ୍ଦ—
ଅଵିମୁକ୍ତମିଦଂ କ୍ଷେତ୍ରଂ କଦାରଭ୍ଯ ଭୁଵସ୍ତଲେ
ଏହି ଅବିମୁକ୍ତ କ୍ଷେତ୍ର ପୃଥିବୀରେ କେବେ ଆରମ୍ଭ ହେଲା?
କଥମେଷା ତ୍ରିଲୋକୀଡ୍ଯା ଗୀଯତେ ମଣିକର୍ଣିକା
ତିନୋଟି ଲୋକରେ ପ୍ରଶଂସିତ ମଣିକର୍ଣ୍ଣିକା କେମିତି ଗୀତିତ ହୁଏ?
ଵାରାଣସୀତି କାଶୀତି ରୁଦ୍ରାଵାସ ଇତି ପ୍ରଭୋ ଆନଂଦକାନନଂ ରମ୍ଯମଵିମୁକ୍ତମନଂତରମ୍
ହେ ପ୍ରଭୁ, ବାରାଣସୀକୁ କାଶୀ, ରୁଦ୍ରଙ୍କର ବାସସ୍ଥାନ ବୋଲି କୁହାଯାଏ । ଏଠାରେ ଆନନ୍ଦକାନନ ଓ ଅବିମୁକ୍ତ ନାମକ ଆନନ୍ଦମୟ ସ୍ଥାନ ଅଛି ।
ମହାଶ୍ମଶାନ ଇତି ଚ କଥଂ ଖ୍ଯାତଂ ଶିଖିଧ୍ଵଜ
ଏହି ସ୍ଥାନକୁ କିପରି 'ମହାଶ୍ମଶାନ' ବୋଲି ପରିଚିତ ହେଲା, ହେ ମୟୂରଧ୍ୱଜ?
ପ୍ରଶ୍ନଭାରୋଯମତୁଲସ୍ତ୍ଵଯା ଯଃ ସମୁଦାହୃତଃ
ତୁମେ ଯେଉଁ ପ୍ରଶ୍ନ ପଚାରିଛ, ସେଠାରେ ଅପୂର୍ବ ଗଭୀରତା ଅଛି ।
ଯଥା ଚ ଦେଵଦେଵେନ ସର୍ଵଜ୍ଞେନ ନିଵେଦିତମ୍
ଯେପରି ଦେବମାନ୍ୟ ଏବଂ ସର୍ବଜ୍ଞ ଭଗବାନ୍ କହିଥିଲେ, ସେପରି ମୁଁ କହୁଛି ।
ମହାପ୍ରଲଯ କାଲେ ଚ ନଷ୍ଟେ ସ୍ଥାଵରଜଂଗମେ
ମହାପ୍ରଳୟ ସମୟରେ, ଯେତେ ସ୍ଥାବର ଓ ଜଙ୍ଗମ ଜଗତ ନଶ୍ଟ ହୋଇଯାଏ,
ଅଚଂଦ୍ରମନହୋରାତ୍ରମନଗ୍ନ୍ଯନିଲଭୂତଲମ୍
ସେତେବେଳେ ଚନ୍ଦ୍ର, ମନ, ଦିନ-ରାତି, ଅଗ୍ନି, ପବନ, ଭୂମି କିଛି ରହେନାହିଁ ।
ଦ୍ରଷ୍ଟୃତ୍ଵାଦି ଵିହୀନଂ ଚ ଶବ୍ଦସ୍ପର୍ଶସମୁଜ୍ଝିତମ୍ 4.1.26.
ଦେଖୁଥିବା ଓ ଦେଖାଯାଉଥିବା ନାହିଁ, ଶବ୍ଦ ଓ ସ୍ପର୍ଶ ଠାରୁ ମୁକ୍ତ ।
ଇତ୍ଥଂ ସତ୍ଯଂଧତମସି ସୂଚୀଭେଦ୍ଯେ ନିରଂତରେ
ଏପରି ନିରନ୍ତର, ଅଭେଦ୍ୟ ଏବଂ ସତ୍ୟର ଅନ୍ଧକାର ମଧ୍ୟରେ,
ଅମନୋଗୋଚରୋଵାଚାଂ ଵିଷଯଂ ନ କଥଂଚନ
ଏହା ମନର ଅପରିଚ୍ଛେଦ୍ୟ ଓ କେବେ ମଧ୍ୟ କଥାର ବିଷୟ ହୁଏନାହିଁ ।
ଅହ୍ରସ୍ଵଦୀର୍ଘମଲଘୁଗୁରୁତ୍ଵପରିଵର୍ଜିତମ୍
ଏହା କେବେ ଛୋଟ କେବେ ବଡ଼, କେବେ ହଲକା କେବେ ଭାରୀ ନୁହେଁ ।
ଅଭିଧତ୍ତେ ସ ଚକିତଂ ଯଦସ୍ତୀତି ଶ୍ରୁତିଃ ପୁନଃ
ତଥାପି ଶାସ୍ତ୍ର ଆଉଥରେ ସନ୍ଦେହରେ କହେ — 'ଏହା ଅଛି' ।
ଅପ୍ରମେଯମନାଧାରମଵିକାରମନାକୃତି
ଏହା ଅପରିମାପ୍ୟ, ଆଧାରହୀନ, ଅପରିବର୍ତ୍ତନଶୀଳ ଓ ନିରାକାର ।
ନିର୍ଵିକଲ୍ପଂ ନିରାରଂଭଂ ନିର୍ମାଯଂ ନିରୁପଦ୍ରଵମ୍
ଏହାର କୌଣସି ଭେଦ ନାହିଁ, ଆରମ୍ଭ ନାହିଁ, ମାୟା ନାହିଁ, ଅଶାନ୍ତି ନାହିଁ ।
ତସ୍ଯୈକଲସ୍ଯ ଚରତୋ ଦ୍ଵିତୀଯେଚ୍ଛା ଭଵତ୍କିଲ
ସେ ଏକମାତ୍ର ଯେତେବେଳେ ଚଳିଥିଲେ, ତାଙ୍କର ଦ୍ୱିତୀୟ ଇଚ୍ଛା ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା ।