ତ୍ରିରାତ୍ରମପିଯେ କାଶ୍ଯାଂ ଵସଂତି ନିଯତେଂଦ୍ରିଯାଃ
ଯେଉଁମାନେ ନିୟମିତ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ସହିତ କାଶୀରେ ତିନି ରାତି ମଧ୍ୟ ରହନ୍ତି,
ତ୍ଵଂ ତୁ ତତ୍ର କୃତାଵାସଃ କୃତପୁଣ୍ଯମହୋଚ୍ଚଯଃ
କିନ୍ତୁ ତୁମେ ସେଠାରେ ରହି, ବଡ଼ ଓ ଉଚ୍ଚ ପୁଣ୍ୟ କାମ କରିଛ।
ତଵ ତତ୍ର ତୁ ଯତ୍କୁଂଡମଗସ୍ତୀଶ୍ଵରସନ୍ନିଧୌ
ସେଠାରେ ତୁମର କୁଣ୍ଡ, ଅଗସ୍ତୀଶ୍ୱରଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ,
ପିତୄନ୍ପିଂଡୈଃ ସମଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ଶ୍ରଦ୍ଧାଶ୍ରାଦ୍ଧଵିଧାନତଃ
ତୁମେ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ବିଧି ଅନୁସାରେ ପିତୃମାନେଙ୍କୁ ପିଣ୍ଡ ଦେଇ ପୂଜା କରିଛ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ସର୍ଵଗାତ୍ରାଣି ସ୍ପଷ୍ଟ୍ଵା କୁଂଭୋଦ୍ଭଵସ୍ଯ ଚ 4.1.25.
ଏହିପରି କହି, ସେ ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗକୁ ଏବଂ କୁମ୍ଭରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବାଙ୍କ ଅଙ୍ଗକୁ ଛୁଇଁଲେ।
ଜଯ ଵିଶ୍ଵେଶ ନେତ୍ରାଣି ଵିନିମୀଲ୍ଯ ଵଦନ୍ନପି
ସେ ଚକ୍ଷୁ ବନ୍ଦ କରି, 'ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଜୟ' ବୋଲି କହିଲେ।
ସ୍କଂଦେ ଵିସର୍ଜିତଧ୍ଯାନେ ସୁପ୍ରସନ୍ନମନୋମୁଖେ
ତାଙ୍କର ମନ ଶାନ୍ତ ଓ ମୁହଁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଥିଲା, ସେ ସ୍କନ୍ଦଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କଲେ।
ଵାରାଣସ୍ଯାସ୍ତୁ ମହିମା ହିମଶୈଲଭୁଵେ ମୁଦା
ବାରାଣସୀର ମହିମା ସନ୍ତୋଷରେ ହିମପର୍ବତର ପୁତ୍ରଙ୍କୁ କୁହାଗଲା।
ତ୍ଵଯା ଯଥା ସମାକର୍ଣି ତଦୁତ୍ସଂଗନିଵାସିନା
ତୁମେ ଯେପରି ଶୁଣିଥିଲ, ଉତ୍ସଙ୍ଗରେ ବସିଥିବା ତୁମକୁ ସେପରି କୁହାଯାଇଥିଲା।
ତତ୍କ୍ଷେତ୍ରସ୍ଯାଵିମୁକ୍ତସ୍ଯ ମମ ମାତୁଃ ପୁରଃ ପୁରା
ସେ ଅଭିମୁକ୍ତ କ୍ଷେତ୍ର, ଯାହା ପୂର୍ବରୁ ମୋର ମାଆଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଥିଲା,
ଶ୍ରୁତଂ ଚ ଯତ୍ତଦୁତ୍ସଂଗେ ସ୍ଥିତେନ ସ୍ଥିରଚେତସା
ଉତ୍ସଙ୍ଗରେ ଶାନ୍ତ ମନେ ବସିଥିବା ତୁମେ ଯାହା ଶୁଣିଥିଲ, ସେଠି ଏହି କଥା ହେଉଥିଲା।
ଗୁହ୍ଯାନାଂ ପରମଂ ଗୁହ୍ଯମଵିମୁକ୍ତମିହେରିତମ୍
ସମସ୍ତ ଗୁପ୍ତ ବିଷୟ ମଧ୍ୟରେ ଅଭିମୁକ୍ତକୁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଗୁପ୍ତ ମନାଯାଏ।
ଭୂର୍ଲୋକେ ନୈଵ ସଂଲଗ୍ନଂ ତତ୍କ୍ଷେତ୍ରଂ ତ୍ଵଂତରିକ୍ଷଗମ୍
ସେ କ୍ଷେତ୍ର ପୃଥିବୀ ଲୋକ ସହିତ ଯୋଗ ନଥାଏ, ଏହା ମଧ୍ୟ ଆକାଶରେ ଚଳିଥାଏ।
ଯସ୍ତତ୍ର ନିଵସେଦ୍ଵିପ୍ର ସଂଯତାତ୍ମା ସମାହିତଃ
ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଯେଉଁଠି ନିଜକୁ ସଂଯମ କରି ଏବଂ ଏକାଗ୍ର ମନେ ରହେ,
ନିମେଷମାତ୍ରମପି ଯୋ ହ୍ଯଵିମୁକ୍ତେଽତିଭକ୍ତିଭାକ୍ 4.1.25.
ଅଭିମୁକ୍ତରେ ଯେଉଁଠି କେବଳ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ମଧ୍ୟ ଅତି ଭକ୍ତି ସହିତ ରହନ୍ତି,
ଯସ୍ତୁ ମାସଂ ଵସେଦ୍ଧୀରୋ ଲଘ୍ଵାହାରୋ ଜିତେଂଦ୍ରିଯଃ
ଯିଏ ନିଜ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି ଓ ଅଳ୍ପ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇ ଏଠାରେ ଏକ ମାସ ରହେ,
ସଂଵତ୍ସରଂ ଵସଂସ୍ତତ୍ର ଜିତକ୍ରୋଧୋ ଜିତେଂଦ୍ରିଯଃ
ଯିଏ କ୍ରୋଧ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଉପରେ ଜୟ କରି ଏଠାରେ ଏକ ବର୍ଷ ରହେ,
ପରାପଵାଦରହିତଃ କିଂଚିଦ୍ଦାନପରାଯଣଃ
ଯିଏ ଅନ୍ୟଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରେନି ଓ ଅଳ୍ପ ଦାନ ମଧ୍ୟ କରିଥାଏ,
ଯାଵଜ୍ଜୀଵଂ ଵସେଦ୍ଯସ୍ତୁ କ୍ଷେତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ଯଵିନ୍ନରଃ
ଯେଉଁ ମଣିଷ ଜୀବନ ଭରି ଏହି ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ରର ମହତ୍ତ୍ୱ ଅଜାଣି ରହିଥାଏ—
ନ ଯୋଗୈର୍ଯା ଗତିର୍ଲଭ୍ଯା ଜନ୍ମାଂତରଶତୈରପି
ଯେଉଁ ଦଶା ଯୋଗ ଅଭ୍ୟାସ କରି ଶତ ଜନ୍ମ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଲଭ୍ୟ ହୁଏନି—
ବ୍ରହ୍ମହା ଯୋଽଭିଗଚ୍ଛେଦ୍ଵୈ ଦୈଵାଦ୍ଵାରାଣସୀଂ ପୁରୀମ୍
ଯଦି କୌଣସି ବ୍ରାହ୍ମଣ ହନ୍ତା ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ବାରାଣସୀ ନଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କରେ—
ଆଦେହପତନଂ ଯାଵଦ୍ଯୋଵିମୁକ୍ତଂ ନ ମୁଂଚତି
ତାଙ୍କର ଦେହ ପତନ ହେଉଅଯ୍ଯନ୍ତ, ସେ ଅବିମୁକ୍ତକୁ ଛାଡ଼ି ଯାଏନାହିଁ।
ଅନନ୍ଯମାନସୋ ଭୂତ୍ଵା ତତ୍କ୍ଷେତ୍ରଂ ଯୋ ନ ମୁଂଚତି
ଯେଉଁଠି ମନ ଅନ୍ୟ କିଛି ଭାବି ନାହିଁ, ସେଠି ଯିଏ ଅଟୁଟ ରହିଥାଏ—
ଅଵିମୁକ୍ତଂ ନିଷେଵେତ ଦେଵର୍ଷିଗଣସେଵିତମ୍
ସେ ଅବିମୁକ୍ତକୁ ପୂଜନ କରୁ, ଯାହାକୁ ଦେବତା ଓ ଋଷିମାନେ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି।
ଅଵିମୁକ୍ତଂ ନ ମୁଂଚେତ ସଂସାରଭଯମୋଚନମ୍ 4.1.25.
ଅବିମୁକ୍ତକୁ କେବେ ଛାଡ଼ିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ଏହିଠାରେ ସଂସାର ଭୟରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ।
କୃତ୍ଵା ପାପସହ୍ସ୍ରାଣି ପିଶାଚତ୍ଵଂ ଵରଂତ୍ଵିହ
ହଜାର ହଜାର ପାପ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଏଠି ପିଶାଚ ହେବା ଉତ୍ତମ।
ଅଂତକାଲେ ମନୁଷ୍ଯାଣାଂ ଭିଦ୍ଯମାନେଷୁ ମର୍ମସୁ
ମଣିଷମାନଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁବେଳେ, ଯେତେବେଳେ ତାଙ୍କର ଜୀବନ ଶକ୍ତି ଭାଙ୍ଗିଯାଏ—
ତତ୍ରୋତ୍କ୍ରମଣକାଲେ ତୁ ସାକ୍ଷାଦ୍ଵିଶ୍ଵେଶ୍ଵରଃ ସ୍ଵଯମ୍
ସେଠି, ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ ସମୟରେ, ସାକ୍ଷାତ୍ ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱର ନିଜେ ପ୍ରକଟ ହୁଅନ୍ତି।
ଅଶାଶ୍ଵତମିଦଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ମାନୁଷ୍ଯଂ ବହୁକିଲ୍ବିଷମ୍
ଏହି ମାନବ ଜୀବନ ଅସ୍ଥାୟୀ ଓ ଅନେକ ଦୋଷରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ବୋଲି ଜାଣି—
ଵିଘ୍ରୈରାଲୋଡ୍ଯମାନୋପି ଯୋଽଵିମୁକ୍ତଂ ନ ମୁଂଚତି
ଯେଉଁଠି ଦୁଃଖ ଭୋଗିଲେ ମଧ୍ୟ ଯିଏ ଅବିମୁକ୍ତକୁ ଛାଡ଼ି ଯାଏନାହିଁ—