ଅହୋ ମତେଃ ସୁଦୌର୍ବଲ୍ଯମହୋଭାଗ୍ଯସ୍ଯ ଦୌର୍ଵିଧମ୍
ହାୟ, ବୁଦ୍ଧିର ଦୁର୍ବଳତା କେତେ ବଡ଼, ମନର ଅଭାଗ୍ୟ କେତେ ପ୍ରକାରର।
ଶରୀରଂ ଜୀର୍ଯତେ ନିତ୍ଯଂ ସଂଜୀର୍ଯଂତୀଂଦ୍ରିଯାଣ୍ଯପି
ଦେହ ସଦା ବିକଳ ହୁଏ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନେ ମଧ୍ୟ ସବୁବେଳେ ଅଶକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।
ସାପଦଂ ସଂପଦଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ସାପାଯଂ କାଯମୁଚ୍ଚକୈଃ
ସମ୍ପଦ ଅସ୍ଥାୟୀ ବୋଲି ବୁଝିବା ଉଚିତ, ଏହି ଶରୀର ମଧ୍ୟ ଦୁଃଖ ଓ କ୍ଷତିକୁ ସହଜରେ ପାଇଁଥାଏ।
ଯାଵନ୍ନୈତ୍ଯାଯୁଷଶ୍ଚାଂତସ୍ତାଵତ୍କାଶୀ ନ ମୁଚ୍ଯତେ
ଏହି ଅସ୍ଥାୟୀ ଜୀବନର ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, କାଶୀରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେନାହିଁ।
ଜରାନିକଟନିକ୍ଷିପ୍ତା ବାଧଂତେ ଵ୍ଯାଧଯୋ ଭୃଶମ୍ 4.1.25.
ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ନିକଟରେ ଆସିଲେ, ରୋଗଗୁଡ଼ିକ ଭୟଙ୍କର ଭାବେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଇଥାଏ।
ତୀର୍ଥସ୍ନାନେନ ଜପ୍ଯେନ ପରୋପକରଣୋକ୍ତିଭିଃ
ପବିତ୍ର ସ୍ନାନ, ଜପ ଓ ଦାନ-ଦୟା ଭଳି ଉପକାରୀ କଥା ଦ୍ୱାରା,
ଵିନୈଵାର୍ଥାର୍ଜନୋପାଯଂ ଧର୍ମାଦର୍ଥୋ ଭଵେଦ୍ଧ୍ରୁଵମ୍
ଧନ ଉପାର୍ଜନର ଉପାୟ ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ, କେବଳ ଧର୍ମ ଦ୍ୱାରା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ସମ୍ପଦ ମିଳେ।
ଧର୍ମାଦର୍ଥୋଽର୍ଥତଃ କାମଃ କାମାତ୍ସର୍ଵସୁଖୋଦଯଃ
ଧର୍ମରୁ ଧନ ମିଳେ, ଧନରୁ ଇଚ୍ଛା ଜନ୍ମ ନେଉଛି, ଏବଂ ଇଚ୍ଛାରୁ ସମସ୍ତ ସୁଖ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।
ଉପାଯତ୍ରଯମେଵାତ୍ର ସ୍ଥାଣୁର୍ନିର୍ଵାଣକାରଣମ୍
ଏଠାରେ ତିନି ପ୍ରକାର ଉପାୟ ମୁକ୍ତିର କାରଣ।
ପୂର୍ଵଂ ପାଶୁପତୋ ଯୋଗସ୍ତତସ୍ତୀର୍ଥଂ ସିତାସିତମ୍
ପ୍ରଥମେ ପାଶୁପତ ଯୋଗ, ତାପରେ ଶ୍ୱେତ ଓ କଳା ତୀର୍ଥ।
ଶ୍ରୀଶୈଲ ହିମଶୈଲାଦ୍ଯା ନାନାନ୍ଯାଯତନାନି ଚ
ଶ୍ରୀଶୈଳ, ହିମଶୈଳ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବିଭିନ୍ନ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକ,
ତପାଂସି ନାନାରୂପାଣି ଵ୍ରତାନି ନିଯମା ଯମାଃ
ନାନା ପ୍ରକାରର ତପସ୍ୟା, ବ୍ରତ, ନିୟମ ଓ ଯମ,
ମାନସାନ୍ଯପି ଭୌମାନି ଧାରାତୀର୍ଥାଦିକାନି ଚ
ମନସିକ ଓ ପୃଥିବୀରେ ଥିବା, ଧାରା ତୀର୍ଥ ଆଦି ଆଦି,
ଜପଶ୍ଚାପି ମନୂନାଂ ଚ ତଥାଽଗ୍ନିହଵନାନି ଚ
ମନ୍ତ୍ର ଜପ ଓ ଅଗ୍ନିକୁ ହୋମ କରିବା ମଧ୍ୟ,
ତ୍ରିରାତ୍ରଂ ପଂଚରାତ୍ରାଣି ସାଂଖ୍ଯଯୋଗାଦଯସ୍ତଥା 4.1.25.
ତିନି ରାତି, ପାଞ୍ଚ ରାତି ବ୍ରତ, ସାଂଖ୍ୟ, ଯୋଗ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉପାୟ ମଧ୍ୟ,
ପୁର୍ଯଶ୍ଚାପି ସମାଖ୍ଯାତାନୃତଜଂତୁ ଵିମୁକ୍ତିଦା
ପୂର୍ବରୁ କହିଥିବା ପୂର୍ଣ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ, ଯାହା ମିଥ୍ୟାରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ପ୍ରାଣୀମାନେ ମୁକ୍ତି ପାଆନ୍ତି,
ଏତାନି ଯାନି ପ୍ରୋକ୍ତାନି କାଶୀପ୍ରାପ୍ତିକରାଣି ଚ
ଏହି ସମସ୍ତ ଉପାୟଗୁଡ଼ିକ କାଶୀକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରାଏ।
ଅତଏଵ ହି ତତ୍କ୍ଷେତ୍ରଂ ପଵିତ୍ରମତିଚିତ୍ରକୃତ୍
ଏହି କ୍ଷେତ୍ର ନିଶ୍ଚୟ ଶୁଦ୍ଧ ଓ ଅତି ଅଦ୍ଭୁତ।
ଇଦମେଵ ହି ତତ୍କ୍ଷେତ୍ରଂ କୁଶଲପ୍ରଶ୍ନକାରଣମ୍
ଏହି କ୍ଷେତ୍ର ନିଶ୍ଚୟ ଭଲ ପ୍ରଶ୍ନର କାରଣ।
ଅପି କାଶ୍ଯାଃ ସମାଗଚ୍ଛତ୍ସ୍ପର୍ଶଵତ୍ସ୍ପର୍ଶ ଇଷ୍ଯତେ
କାଶୀରୁ ଆସିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ସ୍ପର୍ଶ ମଧ୍ୟ ସ୍ପର୍ଶ ବୋଲି ଗଣାଯାଏ।
ତ୍ରିରାତ୍ରମପିଯେ କାଶ୍ଯାଂ ଵସଂତି ନିଯତେଂଦ୍ରିଯାଃ
ଯେଉଁମାନେ ନିୟମିତ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ସହିତ କାଶୀରେ ତିନି ରାତି ମଧ୍ୟ ରହନ୍ତି,
ତ୍ଵଂ ତୁ ତତ୍ର କୃତାଵାସଃ କୃତପୁଣ୍ଯମହୋଚ୍ଚଯଃ
କିନ୍ତୁ ତୁମେ ସେଠାରେ ରହି, ବଡ଼ ଓ ଉଚ୍ଚ ପୁଣ୍ୟ କାମ କରିଛ।
ତଵ ତତ୍ର ତୁ ଯତ୍କୁଂଡମଗସ୍ତୀଶ୍ଵରସନ୍ନିଧୌ
ସେଠାରେ ତୁମର କୁଣ୍ଡ, ଅଗସ୍ତୀଶ୍ୱରଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ,
ପିତୄନ୍ପିଂଡୈଃ ସମଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ଶ୍ରଦ୍ଧାଶ୍ରାଦ୍ଧଵିଧାନତଃ
ତୁମେ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ବିଧି ଅନୁସାରେ ପିତୃମାନେଙ୍କୁ ପିଣ୍ଡ ଦେଇ ପୂଜା କରିଛ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ସର୍ଵଗାତ୍ରାଣି ସ୍ପଷ୍ଟ୍ଵା କୁଂଭୋଦ୍ଭଵସ୍ଯ ଚ 4.1.25.
ଏହିପରି କହି, ସେ ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗକୁ ଏବଂ କୁମ୍ଭରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବାଙ୍କ ଅଙ୍ଗକୁ ଛୁଇଁଲେ।
ଜଯ ଵିଶ୍ଵେଶ ନେତ୍ରାଣି ଵିନିମୀଲ୍ଯ ଵଦନ୍ନପି
ସେ ଚକ୍ଷୁ ବନ୍ଦ କରି, 'ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଜୟ' ବୋଲି କହିଲେ।
ସ୍କଂଦେ ଵିସର୍ଜିତଧ୍ଯାନେ ସୁପ୍ରସନ୍ନମନୋମୁଖେ
ତାଙ୍କର ମନ ଶାନ୍ତ ଓ ମୁହଁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଥିଲା, ସେ ସ୍କନ୍ଦଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କଲେ।
ଵାରାଣସ୍ଯାସ୍ତୁ ମହିମା ହିମଶୈଲଭୁଵେ ମୁଦା
ବାରାଣସୀର ମହିମା ସନ୍ତୋଷରେ ହିମପର୍ବତର ପୁତ୍ରଙ୍କୁ କୁହାଗଲା।
ତ୍ଵଯା ଯଥା ସମାକର୍ଣି ତଦୁତ୍ସଂଗନିଵାସିନା
ତୁମେ ଯେପରି ଶୁଣିଥିଲ, ଉତ୍ସଙ୍ଗରେ ବସିଥିବା ତୁମକୁ ସେପରି କୁହାଯାଇଥିଲା।
ତତ୍କ୍ଷେତ୍ରସ୍ଯାଵିମୁକ୍ତସ୍ଯ ମମ ମାତୁଃ ପୁରଃ ପୁରା
ସେ ଅଭିମୁକ୍ତ କ୍ଷେତ୍ର, ଯାହା ପୂର୍ବରୁ ମୋର ମାଆଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଥିଲା,