କିଂ ବହୂକ୍ତେନ ଵିପ୍ରେଂଦ୍ର ମହୋଦଯମଭୀପ୍ସୁନା
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବଡ଼ ପୁଣ୍ୟ ଚାହୁଁଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ବହୁତ କଥା କହିବାର ଆବଶ୍ୟକ କଣ,
ପ୍ରଯାଗତୋପି ତୀର୍ଥେଶାତ୍ସର୍ଵେଷୁ ଭୁଵନେଷ୍ଵପି 4.1.22.
ପ୍ରୟାଗରୁ ଆସିଥିବା, କିମ୍ବା ତୀର୍ଥର ଅଧିପତିମାନଙ୍କ ଠାରୁ, ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ମଧ୍ୟ,
ପ୍ରଯାଗାଦପି ଵୈ ରମ୍ଯମଵିମୁକ୍ତଂ ନ ସଂଶଯଃ
ପ୍ରୟାଗଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅବିମୁକ୍ତ ଅଧିକ ମନୋହର, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ,
ଅଵିମୁକ୍ତାନ୍ମହାକ୍ଷେତ୍ରାଦ୍ଵିଶ୍ଵେଶ ସମଧିଷ୍ଠିତାତ୍
ଅବିମୁକ୍ତ, ଏହି ମହାକ୍ଷେତ୍ର, ଶିବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ଥାପିତ,
ଅଵିମୁକ୍ତମିଦଂ କ୍ଷେତ୍ରମପି ବ୍ରହ୍ମାଂଡମଧ୍ଯଗମ୍
ଏହି ଅବିମୁକ୍ତ କ୍ଷେତ୍ର ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଅବସ୍ଥିତ,
ଯଥାଯଥା ହି ଵର୍ଧେତ ଜଲମେକାର୍ଣଵସ୍ଯ ଚ
ଏକ ମହାସାଗରର ଜଳ ଯେପରି ବୃଦ୍ଧି ପାଉଥାଏ,
କ୍ଷେତ୍ରମେତତ୍ତ୍ରିଶୂଲାଗ୍ରେ ଶୂଲିନସ୍ତିଷ୍ଠତି ଦ୍ଵିଜ
ଏହି କ୍ଷେତ୍ର ତ୍ରିଶୂଳର ଅଗ୍ରଭାଗରେ ଅଛି, ଯେଉଁଠି ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ ଶିବ ବସିଛନ୍ତି, ଦ୍ୱିଜ,
ସଦା କୃତଯୁଗଂ ଚାତ୍ର ମହାପର୍ଵସଦାଽତ୍ର ଵୈ
ଏଠି ସଦା କୃତୟୁଗ ରହିଛି; ଏଠି ସଦା ମହାପର୍ବ ହେଉଛି,
ସଦା ସୌମ୍ଯାଯନଂ ତତ୍ର ସଦା ତତ୍ର ମହୋଦଯଃ
ଏଠି ସଦା ଶାନ୍ତ ମାର୍ଗ ଅଛି; ଏଠି ସଦା ବଡ଼ ପୁଣ୍ୟ ଅଛି,
ଯଥାଭୂମିତଲେ ଵିପ୍ର ପୁର୍ଯଃ ସଂତି ସହସ୍ରଶଃ
ପୃଥିବୀ ଉପରେ ଯେପରି ହଜାର ହଜାର ସହର ଅଛି, ବ୍ରାହ୍ମଣ,
ମଯା ସୃଷ୍ଟାନି ଵିପ୍ରେଂଦ୍ର ଭୁଵନାନି ଚତୁର୍ଦଶ
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ଚଉଦ ଜଗତ ସୃଷ୍ଟି କରିଛି,
ପୁରା ଯମସ୍ତପସ୍ତପ୍ତ୍ଵା ବହୁକାଲଂ ସୁଦୁଷ୍କରମ୍ 4.1.22.
ପୁରୁଣା ଦିନରେ, ଯମ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଦୁଷ୍କର ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ,
ଚରାଚରସ୍ଯ ସର୍ଵସ୍ଯ ଯାନି କର୍ମାଣି ତାନି ଵୈ
ଚଳାଚଳ ସମସ୍ତ ଜଗତର କର୍ମମାନେ, ସେମାନେ ସମସ୍ତ,
ପ୍ରଵେଶୋ ଯମଦୂତାନାଂ ନ କଦାଚିଦ୍ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯମଦୂତମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏଠି କେବେ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ ନାହିଁ,
ସ୍ଵଯଂ ନିଯଂତା ଵିଶ୍ଵେଶସ୍ତତ୍ର କାଶ୍ଯାଂ ତନୁତ୍ଯଜାମ୍
ସମସ୍ତ ଜଗତର ନିୟନ୍ତା, ସ୍ଵୟଂ ଶାସକ, କାଶୀରେ ତାଙ୍କ ଦେହ ଛାଡିଥିଲେ ।
ତତ୍ର ପାପଂ ନ କର୍ତଵ୍ଯଂ ଦାରୁଣା ରୁଦ୍ରଯାତନା
ସେଠାରେ କେହି ପାପ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଯାତନା ବହୁତ ଭୟଙ୍କର ।
ପାପମେଵ ହି କର୍ତଵ୍ଯଂ ମତିରସ୍ତି ଯଦୀଦୃଶୀ
ଯଦି କାହାର ମନ ଏପରି ଅଛି, ତେବେ ସେମାନେ କେବଳ ପାପ କରିବା ଉଚିତ୍ ।
ଅପି କାମାତୁରୋ ଜଂତୁରେକାଂ ରକ୍ଷତି ମାତରମ୍
ଏକ ଜୀବ ଯଦି ଅତି ଇଚ୍ଛାରେ ଆକୁଳ ହେଉଥିବା ସମୟରେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ମାତାକୁ ରକ୍ଷା କରେ ।
ପରାପଵାଦଶୀଲେନ ପରଦାରାଭିଲାଷିଣା
ଯେଉଁମାନେ ଅନ୍ୟମାନେ ଉପରେ ଅପବାଦ କରିବାରେ ଆସକ୍ତ ଓ ଅନ୍ୟର ଜନାନୀକୁ ଚାହାନ୍ତି,
ଅଭିଲଷ୍ଯଂତି ଯେ ନିତ୍ଯଂ ଧନଂ ଚାତ୍ର ପ୍ରତିଗ୍ରହୈଃ
ଯେଉଁମାନେ ଦାନ ଦ୍ୱାରା ସଦା ଧନ ଲାଗି ଆକାଂକ୍ଷା କରନ୍ତି,
ପରପୀଡାକରଂ କର୍ମ କାଶ୍ଯାଂ ନିତ୍ଯଂ ଵିଵର୍ଜଯେତ୍
କାଶୀରେ ସଦା ଅନ୍ୟମାନେ ଦୁଃଖ ଦେଇଥିବା କାର୍ଯ୍ୟକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ୍ ।
ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଵୈଶ୍ଵେଶ୍ଵରୀଂ ଭକ୍ତିଂ ଯେଽନ୍ଯଦେଵପରାଯଣାଃ 4.1.22.
ଯେଉଁମାନେ ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱରୀଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ଛାଡି ଅନ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ କରନ୍ତି—
ନ ଯୋଗେନ ଵିନା ଜ୍ଞାନଂ ଯୋଗସ୍ତତ୍ତ୍ଵାର୍ଥଶୀଲନମ୍ 4.1.22.
ଯୋଗ ବିନା ଜ୍ଞାନ ନାହିଁ; ଯୋଗ ହେଉଛି ତତ୍ତ୍ୱର ଅନୁଷ୍ଠାନ ।
ଉକ୍ତେତି ଵିରରାମାଜଃ ଶୃଣ୍ଵତୋର୍ଗଣଯୋସ୍ତଯୋଃ
ଏପରି କହି ଅଜ ନିଶ୍ଚଳ ହେଲେ, ଦୁଇ ଗଣ ଶୁଣୁଥିଲେ ।
ଶିଵଶର୍ମୋଵାଚ ସତ୍ଯଲୋକେଶ୍ଵର ଵିଧେ ସର୍ଵେଷାଂ ପ୍ରପିତାମହ
ଶିବଶର୍ମା କହିଲେ: ସତ୍ୟଲୋକର ପ୍ରଭୁ, ସମସ୍ତଙ୍କ ପିତାମହ, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ।
ପିପୃଚ୍ଛିଷୁସ୍ତ୍ଵଂ ନିର୍ଵାଣଂ ଗଣୌ ତତ୍କଥଯିଷ୍ଯତଃ
ତୁମେ ଶିଷ୍ୟ ଭାବେ ମୁକ୍ତି ବିଷୟରେ ଗଣମାନେ କହିବାକୁ ଯାଉଛନ୍ତି, ସେଠାରୁ ପ୍ରଶ୍ନ କରୁଛ ।
ନେତଯୋର୍ଵିଷ୍ଣୁଗଣଯୋରଗୋଚରମିହାସ୍ତି ହି
ଏଠାରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦୁଇ ଗଣ ପହଞ୍ଚିପାରିବା ଉପରେ ଅଛି ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ସତ୍କୃତାସ୍ତେ ଵୈ ବ୍ରହ୍ମଣା ଭଗଵଦ୍ଗଣାଃ
ଏପରି କହିବା ପରେ, ଭଗବତ୍ ଗଣମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହେଲେ ।
ପୁନଃ ସ୍ଵଯାନମାରୁହ୍ଯ ଵୈକୁଂଠମଭିତୋ ଯଯୁଃ
ପୁନି ନିଜ ଯାନରେ ଚଢି, ସେମାନେ ଭାଇକୁଠ ଦିଗରେ ଯାଇଲେ ।
ପୃଚ୍ଛାମ୍ଯନ୍ଯଚ୍ଚ ଵାଂ ଭଦ୍ରୌ ବ୍ରୂତଂ ପ୍ରୀତ୍ଯା ତଦପ୍ଯହୋ
ମୁଁ ଆଉ ଏକ ପ୍ରଶ୍ନ କରୁଛି, ମଙ୍ଗଳମୟ ଦୁଇଜଣ, ଦୟାକରି ପ୍ରେମରେ ଏହା କହିଦିଅ ।