ନିଵସଂତ୍ଯମଲା ଯତ୍ର ମାନସା ବହ୍ମଣଃ ସୁତାଃ
ଏଠାରେ ଶୁଦ୍ଧ ମନ ଥିବା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁଅମାନେ, ଯେଉଁମାନେ କୌଣସି ଦୂଷଣରେ ଲିପ୍ତ ନୁହଁନ୍ତି, ବସନ୍ତି।
ଅନ୍ଯେ ତୁ ଯୋଗିନୋ ଯେ ଵୈ ହ୍ଯସ୍ଖଲଦ୍ବ୍ରହ୍ମଚାରିଣଃ
ଅନ୍ୟମାନେ ଯୋଗୀ, ଯେଉଁମାନେ ଅଚଳ ବ୍ରହ୍ମଚାର୍ଯ୍ୟରେ ଅଟୁଟ ରହିଛନ୍ତି।
ଜନଲୋକାତ୍ତପୋଲୋକସ୍ତେଷାଂ ଲୋଚନଗୋଚରଃ 4.1.22.
ଜନଲୋକରୁ ତପୋଲୋକ ସେମାନଙ୍କର ଚକ୍ଷୁରେ ଦେଖାଯାଏ।
ଵୈରାଜା ଯତ୍ର ତେ ଦେଵା ଵସେଯୁର୍ଦାହଵର୍ଜିତାଃ
ଏଠାରେ ବୈରାଜ ଦେବମାନେ ଅଗ୍ନିର ସ୍ପର୍ଶରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ବସନ୍ତି।
ତପସା ତୋଷ୍ଯ ଗୋଵିଂଦମଭିଲାଷଵିଵର୍ଜିତାଃ
ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରନ୍ତି, କୌଣସି ଇଚ୍ଛା ରଖନ୍ତି ନାହିଁ।
ଶିଲୋଂଛ ଵୃତ୍ତଯା ଯେ ଵୈ ଦଂତୋଲୂଖଲିକାଶ୍ଚ ଯେ
ଯେଉଁମାନେ ଶିଳୋଞ୍ଚ ଜୀବନ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ନିୟମିତ ଲୁଖାଳିକା ଦ୍ୱାରା ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ରହନ୍ତି।
ଗ୍ରୀଷ୍ମେ ପଂଚାଗ୍ନିତପସୋ ଵର୍ଷାସୁ ସ୍ଥଂଡିଲେଶଯାଃ
ଗ୍ରୀଷ୍ମରେ ପଞ୍ଚାଗ୍ନି ତପସ୍ୟା କରନ୍ତି, ବର୍ଷାରେ ଭୂମିରେ ଶୁଇଥାନ୍ତି।
କୁଶାଗ୍ରନୀରଵିପ୍ରୂଷସ୍ତୃଷିତା ଯତଯୋଽପିବନ୍
ତୃଷ୍ଣାରେ ଯତିମାନେ କୁଶା ଗ୍ରାସର ଟିପ୍ସରୁ ଜଳ ପିଇଥିଲେ।
ଊର୍ଧ୍ଵଦୋଷୋ ରଵିଦୃଶସ୍ତ୍ଵେକାଂଘ୍ରି ସ୍ଥାଣୁ ନିଶ୍ଚଲାଃ
ଉଠା ହାତ, ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଦେଖି, ଏକ ପାଉଁ ଉପରେ ଦଣ୍ଡ ଭଳି ଅଚଳ ରହନ୍ତି।
ମାସୋପଵାସଵ୍ରତିନଶ୍ଚାତୁର୍ମାସ୍ଯ ଵ୍ରତାଶ୍ଚ ଯେ
ଯେଉଁମାନେ ମାସିକ ଉପବାସ କରନ୍ତି, ଚାରିମାସିଆ ବ୍ରତ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରନ୍ତି।
ଯେ ଚ ଵର୍ଷନିମେଷା ଵୈ ଵର୍ଷଧାରାଂବୁ ତର୍ଷକାଃ
ଯେଉଁମାନେ ଏକ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏକଥର ମାତ୍ର ଚକ୍ଷୁ ମିଡ଼ନ୍ତି, ବର୍ଷାର ଜଳବିନ୍ଦୁ ଦ୍ୱାରା ତୃଷ୍ଣା ସହନ କରନ୍ତି।
ଜଟାଟଵୀ କୋଟରାଂତଃ କୃତନୀଡାଂଡଜାଶ୍ଚ ଯେ
ଯେଉଁମାନେ ଜଟା ଜଙ୍ଗଲର କୋଠରୀ ଭିତରେ ପକ୍ଷୀମାନେ ନିଡ଼ ତିଆରି କରିଥିବା ପରି ନିଡ଼ ତିଆରି କରିଛନ୍ତି।
ଲତାପ୍ରତାନୈଃ ପରିତୋ ଵେଷ୍ଟିତାଵଯଵାଶ୍ଚ ଯେ 4.1.22.
ଯେଉଁମାନଙ୍କର ଦେହ ଲତାର ଜଟିଲ ଡାଳିରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଘେରାଯାଇଛି—
ଇତ୍ଯାଦି ସୁତପଃ କ୍ଲିଷ୍ଟଵର୍ଷ୍ମାଣୋ ଯେ ତପୋଧନାଃ
ଏଭଳି, ଯେଉଁ ସନ୍ୟାସୀମାନେ କଠିନ ତପସ୍ୟାରେ ଶରୀରକୁ କ୍ଳାନ୍ତ କରିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ତପରେ ଧନୀ।
ଯାଵଦିତ୍ଥଂ ସ ପୁଣ୍ଯାତ୍ମା ଶୃଣୋତି ଗଣଯୋର୍ମୁଖାତ୍
ଏଭଳି ଭାବେ, ସେ ପୁଣ୍ୟଶୀଳ ଆତ୍ମା ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଗଣମାନଙ୍କର ମୁଖରୁ କଥା ଶୁଣୁଛନ୍ତି—
ତ୍ଵରାଵଂତୌ ଗଣୌ ତତ୍ର ଵିମାନାଦଵରୁହ୍ଯ ତୌ
ତାପରେ, ସେଇ ଦୁଇ ଗଣ ତ୍ୱରିତ ଭାବେ ଦେବବିମାନରୁ ତଳକୁ ଅବତରିଲେ।
ବ୍ରହ୍ମୋଵାଚ ସ୍ମୃତ୍ଯୁକ୍ତାଚାରଚଂଚୁଶ୍ଚ ପ୍ରତୀପଃ ପାପକର୍ମସୁ
ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ: ଯେଉଁଠାରେ ଚରିତ୍ର ଓ କଥା ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ ନୁହେଁ, ସେଠାରେ ପାପ କାର୍ଯ୍ୟରେ ବିପରୀତତା ରହିଥାଏ।
ଅଯି ଦ୍ଵିଜ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ ଜାନେ ତ୍ଵାଂ ଶିଵଶର୍ମକ
ହେ ଦ୍ୱିଜ, ବଡ଼ ଜ୍ଞାନୀ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଜାଣେ, ହେ ଶିବଶର୍ମକ।
ସତ୍ଵରଂ ଗତ୍ଵରଂ ସର୍ଵଂ ଯଚ୍ଚୈତଦ୍ଭଵତେକ୍ଷିତମ୍
ତୁମେ ଯେଉଁ ସବୁକିଛି ଦେଖିଛ, ସେସବୁକୁ ତୁରନ୍ତ, ଶୀଘ୍ର ଭାବେ—
ଆ ଵୈରାଜଂ ପ୍ରତିପଦମୁପସଂହରତେ ହରଃ
ବିରାଜ ଲୋକ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ହରା ଏହି ସମସ୍ତ କୁ ଏକ ପରେ ଏକ ଉପସାରଣ କରନ୍ତି।
ଚତୁର୍ଷୁ ଭୂତଗ୍ରାମେଷୁ ହ୍ଯେକ ଏଵ ଗୁଣୋ ନୃଣାମ୍
ଚାରି ପ୍ରକାର ଜୀବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ମଣିଷମାନଙ୍କ ପାଇଁ କେବଳ ଗୋଟିଏ ଗୁଣ ଅଛି।
ଚପଲାନି ଵିନିର୍ଜିତ୍ଯେଂଦ୍ରିଯାଣି ମନସା ସହ
ଚଞ୍ଚଳ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଓ ମନକୁ ଜିତିବା ପରେ—
ଧର୍ମଵଂଶହରଂ କାମମର୍ଥସଂଚଯହାରିଣମ୍ 4.1.22.
ଯେ ଆସକ୍ତି ଧର୍ମର ବଂଶକୁ ନଷ୍ଟ କରେ ଓ ଧନ ସଂଚୟକୁ ହରଣ କରେ—
ଜିତ୍ଵା କ୍ରୋଧରିପୁଂ ଧୈର୍ଯାତ୍ତପସୋ ଯଶସଃ ଶ୍ରିଯଃ
ଧୈର୍ୟ୍ୟ ଦ୍ୱାରା କ୍ରୋଧ ଶତ୍ରୁକୁ ଜିତିଲେ, ତପସ୍ୟା, କୀର୍ତ୍ତି ଓ ଶ୍ରୀ ମିଳେ।
ସଦା ମଦଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ପ୍ରମାଦୈକପଦପ୍ରଦମ୍
ସଦା ଅଭିମାନକୁ ଛାଡିଦେବା ଉଚିତ, କାରଣ ଏହା ଅବିବେକର ଏକମାତ୍ର ମୂଳ।
ସର୍ଵତ୍ର ଲଘୁତା ହେତୁମହଂକାରଂ ଵିହାଯ ଚ
ସମସ୍ତଠାରେ ନିମ୍ନତାର କାରଣକୁ ଓ ଅହଂକାରକୁ ଛାଡିଦେବା ଦରକାର।
ହିତ୍ଵା ମୋହଂ ମହାଦ୍ରୋହରୋପଣଂ ମତିଘାତିନମ୍
ମୋହକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ, ଯାହା ରୋଷର ବଡ଼ ଗଛ ଓ ବୁଦ୍ଧିକୁ ନଷ୍ଟ କରେ।
ଶ୍ରୁତିସ୍ମୃତିପୁରାଣୋକ୍ତଂ ପରିକ୍ଷୁଣ୍ଣଂ ମହାଜନୈଃ
ଯାହା ଶ୍ରୁତି, ସ୍ମୃତି ଓ ପୁରାଣରେ କୁହାଯାଇଛି ଏବଂ ମହାନ ଲୋକମାନେ ଯାହାକୁ ଯାଞ୍ଚ କରିଛନ୍ତି—
କର୍ମଭୂମିଂ ସମୀହଂତେ ସର୍ଵେ ସ୍ଵର୍ଗୌକସୋ ଦ୍ଵିଜ
ସମସ୍ତ ସ୍ୱର୍ଗବାସୀମାନେ, ହେ ଦ୍ୱିଜ, କର୍ମଭୂମିକୁ ଆଶା କରନ୍ତି।
ନାର୍ଯାଵର୍ତସୁମୋ ଦେଶୋ ନ କାଶୀ ସଦୃଶୀ ପୁରୀ
ସମସ୍ତ ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ଆର୍ୟାବର୍ତ୍ତ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ସହର ମଧ୍ୟରେ କାଶୀ ସମାନ କିଛି ନାହିଁ।