କାର୍ତିକସ୍ଯ ଚତୁର୍ଦଶ୍ଯାଂ ଵିଶ୍ଵେଶଂ ଯୋ ଵିଲୋକଯେତ୍ 4.1.21.
କାର୍ତ୍ତିକ ମାସର ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ତିଥିରେ ଯିଏ ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଦେଖନ୍ତି—
ଅତ୍ର ବ୍ରହ୍ମପୁରୀଂ କୃତ୍ଵା ଯୋ ଵିପ୍ରେଭ୍ଯଃ ପ୍ରଯଚ୍ଛତି 4.1.21.
ଏଠାରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ନଗର ସ୍ଥାପନା କରି, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେକୁ ଦାନ ଦେଉଥିବା ଯିଏ—
ନରୋ ଧ୍ରୁଵସ୍ଯ ଚରିତଂ ପ୍ରସଂଗେନ ସ୍ମରନ୍ନପି 4.1.21.
ଯିଏ ମାତ୍ର ଉପଲକ୍ଷେରେ ଧ୍ରୁବଙ୍କ କଥା ସ୍ମରଣ କରେ—
ଧ୍ରୁଵାଖ୍ଯାନମିଦଂ ରମ୍ଯଂ ମହାପାତକନାଶନମ୍
ଏହି ଧ୍ରୁବଙ୍କ ଆକର୍ଷଣୀୟ କଥା ବଡ଼ ଅପରାଧକୁ ମଧ୍ୟ ନଶ୍ଟ କରେ।
ତାଵତ୍ପ୍ରାପ ମହର୍ଲୋକଂ ସ୍ଵର୍ଲୋକାତ୍ପରମାଦ୍ଭୁତମ୍
ସେ ସ୍ୱରଲୋକ ଠାରୁ ଅଧିକ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ ମହର୍ଲୋକକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ଦ୍ଵିଜୋଽଥ ଲୋକଂ ସଂଵୀକ୍ଷ୍ଯ ସର୍ଵତୋ ମହସା ଵୃତମ୍
ତାପରେ ଦ୍ୱିଜ ଏହି ଲୋକକୁ ଦେଖିଲେ, ଦେଖିଲେ ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ରହିଛି।
ତାଵୂଚତୁସ୍ତତୋ ଵିପ୍ରଂ ନିଶାମଯ ମହାମତେ
ସେ ସମୟରେ ସେମାନେ ବିଦ୍ୱାନ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ଶୁଣ, ବୁଦ୍ଧିମାନ।'
କଲ୍ପାଯୁଷୋ ଵସଂତ୍ଯତ୍ର ତପସା ଧୂତକଲ୍ମଷାଃ
ଏଠାରେ କଳ୍ପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜୀବନ ଥିବା, ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଦୂଷଣ ହଟାଇଥିବା ଲୋକମାନେ ବସନ୍ତି।
ନିର୍ଵ୍ଯାଜପ୍ରଣିଧାନେନ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତେଜୋମଯଂ ଜଗତ୍
ଏମାନେ ନିଷ୍କପଟ ଧ୍ୟାନ ଦ୍ୱାରା ଏହି ସଂସାରକୁ ଶୁଦ୍ଧ ଆଲୋକରେ ଭରିତ ଦେଖନ୍ତି।
ଇତ୍ଥଂ କଥାଂ କଥଯତୋର୍ଭଗଵଦ୍ଗଣଯୋଃ ପ୍ରିଯେ
ଏଭଳି ଭଗବତ୍ ଦେବମାନେ କଥା କହୁଥିବା ବେଳେ, ମୋ ପ୍ରିୟା...
ନିଵସଂତ୍ଯମଲା ଯତ୍ର ମାନସା ବହ୍ମଣଃ ସୁତାଃ
ଏଠାରେ ଶୁଦ୍ଧ ମନ ଥିବା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁଅମାନେ, ଯେଉଁମାନେ କୌଣସି ଦୂଷଣରେ ଲିପ୍ତ ନୁହଁନ୍ତି, ବସନ୍ତି।
ଅନ୍ଯେ ତୁ ଯୋଗିନୋ ଯେ ଵୈ ହ୍ଯସ୍ଖଲଦ୍ବ୍ରହ୍ମଚାରିଣଃ
ଅନ୍ୟମାନେ ଯୋଗୀ, ଯେଉଁମାନେ ଅଚଳ ବ୍ରହ୍ମଚାର୍ଯ୍ୟରେ ଅଟୁଟ ରହିଛନ୍ତି।
ଜନଲୋକାତ୍ତପୋଲୋକସ୍ତେଷାଂ ଲୋଚନଗୋଚରଃ 4.1.22.
ଜନଲୋକରୁ ତପୋଲୋକ ସେମାନଙ୍କର ଚକ୍ଷୁରେ ଦେଖାଯାଏ।
ଵୈରାଜା ଯତ୍ର ତେ ଦେଵା ଵସେଯୁର୍ଦାହଵର୍ଜିତାଃ
ଏଠାରେ ବୈରାଜ ଦେବମାନେ ଅଗ୍ନିର ସ୍ପର୍ଶରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ବସନ୍ତି।
ତପସା ତୋଷ୍ଯ ଗୋଵିଂଦମଭିଲାଷଵିଵର୍ଜିତାଃ
ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରନ୍ତି, କୌଣସି ଇଚ୍ଛା ରଖନ୍ତି ନାହିଁ।
ଶିଲୋଂଛ ଵୃତ୍ତଯା ଯେ ଵୈ ଦଂତୋଲୂଖଲିକାଶ୍ଚ ଯେ
ଯେଉଁମାନେ ଶିଳୋଞ୍ଚ ଜୀବନ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ନିୟମିତ ଲୁଖାଳିକା ଦ୍ୱାରା ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ରହନ୍ତି।
ଗ୍ରୀଷ୍ମେ ପଂଚାଗ୍ନିତପସୋ ଵର୍ଷାସୁ ସ୍ଥଂଡିଲେଶଯାଃ
ଗ୍ରୀଷ୍ମରେ ପଞ୍ଚାଗ୍ନି ତପସ୍ୟା କରନ୍ତି, ବର୍ଷାରେ ଭୂମିରେ ଶୁଇଥାନ୍ତି।
କୁଶାଗ୍ରନୀରଵିପ୍ରୂଷସ୍ତୃଷିତା ଯତଯୋଽପିବନ୍
ତୃଷ୍ଣାରେ ଯତିମାନେ କୁଶା ଗ୍ରାସର ଟିପ୍ସରୁ ଜଳ ପିଇଥିଲେ।
ଊର୍ଧ୍ଵଦୋଷୋ ରଵିଦୃଶସ୍ତ୍ଵେକାଂଘ୍ରି ସ୍ଥାଣୁ ନିଶ୍ଚଲାଃ
ଉଠା ହାତ, ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଦେଖି, ଏକ ପାଉଁ ଉପରେ ଦଣ୍ଡ ଭଳି ଅଚଳ ରହନ୍ତି।
ମାସୋପଵାସଵ୍ରତିନଶ୍ଚାତୁର୍ମାସ୍ଯ ଵ୍ରତାଶ୍ଚ ଯେ
ଯେଉଁମାନେ ମାସିକ ଉପବାସ କରନ୍ତି, ଚାରିମାସିଆ ବ୍ରତ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରନ୍ତି।
ଯେ ଚ ଵର୍ଷନିମେଷା ଵୈ ଵର୍ଷଧାରାଂବୁ ତର୍ଷକାଃ
ଯେଉଁମାନେ ଏକ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏକଥର ମାତ୍ର ଚକ୍ଷୁ ମିଡ଼ନ୍ତି, ବର୍ଷାର ଜଳବିନ୍ଦୁ ଦ୍ୱାରା ତୃଷ୍ଣା ସହନ କରନ୍ତି।
ଜଟାଟଵୀ କୋଟରାଂତଃ କୃତନୀଡାଂଡଜାଶ୍ଚ ଯେ
ଯେଉଁମାନେ ଜଟା ଜଙ୍ଗଲର କୋଠରୀ ଭିତରେ ପକ୍ଷୀମାନେ ନିଡ଼ ତିଆରି କରିଥିବା ପରି ନିଡ଼ ତିଆରି କରିଛନ୍ତି।
ଲତାପ୍ରତାନୈଃ ପରିତୋ ଵେଷ୍ଟିତାଵଯଵାଶ୍ଚ ଯେ 4.1.22.
ଯେଉଁମାନଙ୍କର ଦେହ ଲତାର ଜଟିଲ ଡାଳିରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଘେରାଯାଇଛି—
ଇତ୍ଯାଦି ସୁତପଃ କ୍ଲିଷ୍ଟଵର୍ଷ୍ମାଣୋ ଯେ ତପୋଧନାଃ
ଏଭଳି, ଯେଉଁ ସନ୍ୟାସୀମାନେ କଠିନ ତପସ୍ୟାରେ ଶରୀରକୁ କ୍ଳାନ୍ତ କରିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ତପରେ ଧନୀ।
ଯାଵଦିତ୍ଥଂ ସ ପୁଣ୍ଯାତ୍ମା ଶୃଣୋତି ଗଣଯୋର୍ମୁଖାତ୍
ଏଭଳି ଭାବେ, ସେ ପୁଣ୍ୟଶୀଳ ଆତ୍ମା ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଗଣମାନଙ୍କର ମୁଖରୁ କଥା ଶୁଣୁଛନ୍ତି—
ତ୍ଵରାଵଂତୌ ଗଣୌ ତତ୍ର ଵିମାନାଦଵରୁହ୍ଯ ତୌ
ତାପରେ, ସେଇ ଦୁଇ ଗଣ ତ୍ୱରିତ ଭାବେ ଦେବବିମାନରୁ ତଳକୁ ଅବତରିଲେ।
ବ୍ରହ୍ମୋଵାଚ ସ୍ମୃତ୍ଯୁକ୍ତାଚାରଚଂଚୁଶ୍ଚ ପ୍ରତୀପଃ ପାପକର୍ମସୁ
ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ: ଯେଉଁଠାରେ ଚରିତ୍ର ଓ କଥା ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ ନୁହେଁ, ସେଠାରେ ପାପ କାର୍ଯ୍ୟରେ ବିପରୀତତା ରହିଥାଏ।
ଅଯି ଦ୍ଵିଜ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ ଜାନେ ତ୍ଵାଂ ଶିଵଶର୍ମକ
ହେ ଦ୍ୱିଜ, ବଡ଼ ଜ୍ଞାନୀ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଜାଣେ, ହେ ଶିବଶର୍ମକ।
ସତ୍ଵରଂ ଗତ୍ଵରଂ ସର୍ଵଂ ଯଚ୍ଚୈତଦ୍ଭଵତେକ୍ଷିତମ୍
ତୁମେ ଯେଉଁ ସବୁକିଛି ଦେଖିଛ, ସେସବୁକୁ ତୁରନ୍ତ, ଶୀଘ୍ର ଭାବେ—
ଆ ଵୈରାଜଂ ପ୍ରତିପଦମୁପସଂହରତେ ହରଃ
ବିରାଜ ଲୋକ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ହରା ଏହି ସମସ୍ତ କୁ ଏକ ପରେ ଏକ ଉପସାରଣ କରନ୍ତି।