ସଂତି ସ୍ତୋତ୍ରାଣ୍ଯନେକାନି ମମ ପ୍ରୀତିକରାଣି ଚ
ମୋତେ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ପାଇଁ ଅନେକ ଷ୍ଟୁତି ଅଛି,
ଶ୍ରୁତ୍ଵାପୀମାଂ ସ୍ତୁତିଂ ମର୍ତ୍ଯଃ ଶ୍ରଦ୍ଧଯା ପରଯା ମୁଦା
ତଥାପି ଯଦି କେହି ଏହି ଷ୍ଟୁତିକୁ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ଆନନ୍ଦ ସହିତ ଶୁଣନ୍ତି—
ଅପୁତ୍ରଃ ପୁତ୍ରମାପ୍ନୋତି ନିର୍ଧନୋ ଧନମାପ୍ନୁଯାତ୍
ଯାହାଙ୍କର ପୁଅ ନାହିଁ ସେ ପୁଅ ପାଇଥାଏ, ଗରିବ ଲୋକ ଧନ ଲଭିପାରନ୍ତି।
ଦତ୍ତ୍ଵା ଦାନାନ୍ଯନେକାନି କୃତ୍ଵା ନାନା ଵ୍ରତାନି ଚ
ଅନେକ ପ୍ରକାର ଦାନ ଦେଇ, ବିଭିନ୍ନ ବ୍ରତ କରି,
ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ସର୍ଵାଣି କାର୍ଯାଣି ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଜପ୍ଯାନ୍ଯନେକଶଃ
ସମସ୍ତ କାମକୁ ଛାଡ଼ି, ଅନେକ ଜପକୁ ବନ୍ଦ କରି,
ଶ୍ରୀଭଗଵାନୁଵାଚ ଧ୍ରୁଵାଵଧେହି ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ହିତଂ ତଵ ମହାମତେ
ଶ୍ରୀଭଗବାନ କହିଲେ: ଧ୍ରୁବ, ମୁଁ ତୁମ ପାଇଁ ଯାହା ଭଲ, ସେଥିରେ କାହାଣୀ କହୁଛି, ତୁମେ ଶୁଣ।
ଅହଂ ଜିଗମିଷୁସ୍ତ୍ଵାସଂ ପୁରୀଂ ଵାରାଣସୀଂ ଶୁଭାମ୍
ମୁଁ ଶୁଭ ବାରାଣସୀ ନଗରକୁ ଯିବାକୁ ଚାହୁଁଥିଲି।
ଵିପନ୍ନାନାଂ ଚ ଜଂତୂନାଂ ଯତ୍ର ଵିଶ୍ଵେଶ୍ଵରଃ ସ୍ଵଯମ୍
ଯେଉଁଠାରେ ସମସ୍ତ ପୀଡିତ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱର ନିଜେ ବସିଛନ୍ତି,
ଅସ୍ଯ ସଂସାରଦୁଃଖସ୍ଯ ସର୍ଵୋପଦ୍ରଵଦାଯିନଃ
ଏହି ସଂସାରର ଦୁଃଖ, ଯାହା ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଅପଦା ଆଣେ,
ଇଦଂ ରମ୍ଯମିଦଂ ନେତି ବୀଜଂ ଦୁଃଖମହାତରୋଃ 4.1.21.
‘ଏହା ଆନନ୍ଦଦାୟକ, ଏହା ନୁହେଁ’—ଏହି ଭାବନା ହେଉଛି ବଡ଼ ଦୁଃଖର ମୂଳ।
କାର୍ତିକସ୍ଯ ଚତୁର୍ଦଶ୍ଯାଂ ଵିଶ୍ଵେଶଂ ଯୋ ଵିଲୋକଯେତ୍ 4.1.21.
କାର୍ତ୍ତିକ ମାସର ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ତିଥିରେ ଯିଏ ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଦେଖନ୍ତି—
ଅତ୍ର ବ୍ରହ୍ମପୁରୀଂ କୃତ୍ଵା ଯୋ ଵିପ୍ରେଭ୍ଯଃ ପ୍ରଯଚ୍ଛତି 4.1.21.
ଏଠାରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ନଗର ସ୍ଥାପନା କରି, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେକୁ ଦାନ ଦେଉଥିବା ଯିଏ—
ନରୋ ଧ୍ରୁଵସ୍ଯ ଚରିତଂ ପ୍ରସଂଗେନ ସ୍ମରନ୍ନପି 4.1.21.
ଯିଏ ମାତ୍ର ଉପଲକ୍ଷେରେ ଧ୍ରୁବଙ୍କ କଥା ସ୍ମରଣ କରେ—
ଧ୍ରୁଵାଖ୍ଯାନମିଦଂ ରମ୍ଯଂ ମହାପାତକନାଶନମ୍
ଏହି ଧ୍ରୁବଙ୍କ ଆକର୍ଷଣୀୟ କଥା ବଡ଼ ଅପରାଧକୁ ମଧ୍ୟ ନଶ୍ଟ କରେ।
ତାଵତ୍ପ୍ରାପ ମହର୍ଲୋକଂ ସ୍ଵର୍ଲୋକାତ୍ପରମାଦ୍ଭୁତମ୍
ସେ ସ୍ୱରଲୋକ ଠାରୁ ଅଧିକ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ ମହର୍ଲୋକକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ଦ୍ଵିଜୋଽଥ ଲୋକଂ ସଂଵୀକ୍ଷ୍ଯ ସର୍ଵତୋ ମହସା ଵୃତମ୍
ତାପରେ ଦ୍ୱିଜ ଏହି ଲୋକକୁ ଦେଖିଲେ, ଦେଖିଲେ ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ରହିଛି।
ତାଵୂଚତୁସ୍ତତୋ ଵିପ୍ରଂ ନିଶାମଯ ମହାମତେ
ସେ ସମୟରେ ସେମାନେ ବିଦ୍ୱାନ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ଶୁଣ, ବୁଦ୍ଧିମାନ।'
କଲ୍ପାଯୁଷୋ ଵସଂତ୍ଯତ୍ର ତପସା ଧୂତକଲ୍ମଷାଃ
ଏଠାରେ କଳ୍ପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜୀବନ ଥିବା, ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଦୂଷଣ ହଟାଇଥିବା ଲୋକମାନେ ବସନ୍ତି।
ନିର୍ଵ୍ଯାଜପ୍ରଣିଧାନେନ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତେଜୋମଯଂ ଜଗତ୍
ଏମାନେ ନିଷ୍କପଟ ଧ୍ୟାନ ଦ୍ୱାରା ଏହି ସଂସାରକୁ ଶୁଦ୍ଧ ଆଲୋକରେ ଭରିତ ଦେଖନ୍ତି।
ଇତ୍ଥଂ କଥାଂ କଥଯତୋର୍ଭଗଵଦ୍ଗଣଯୋଃ ପ୍ରିଯେ
ଏଭଳି ଭଗବତ୍ ଦେବମାନେ କଥା କହୁଥିବା ବେଳେ, ମୋ ପ୍ରିୟା...
ନିଵସଂତ୍ଯମଲା ଯତ୍ର ମାନସା ବହ୍ମଣଃ ସୁତାଃ
ଏଠାରେ ଶୁଦ୍ଧ ମନ ଥିବା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁଅମାନେ, ଯେଉଁମାନେ କୌଣସି ଦୂଷଣରେ ଲିପ୍ତ ନୁହଁନ୍ତି, ବସନ୍ତି।
ଅନ୍ଯେ ତୁ ଯୋଗିନୋ ଯେ ଵୈ ହ୍ଯସ୍ଖଲଦ୍ବ୍ରହ୍ମଚାରିଣଃ
ଅନ୍ୟମାନେ ଯୋଗୀ, ଯେଉଁମାନେ ଅଚଳ ବ୍ରହ୍ମଚାର୍ଯ୍ୟରେ ଅଟୁଟ ରହିଛନ୍ତି।
ଜନଲୋକାତ୍ତପୋଲୋକସ୍ତେଷାଂ ଲୋଚନଗୋଚରଃ 4.1.22.
ଜନଲୋକରୁ ତପୋଲୋକ ସେମାନଙ୍କର ଚକ୍ଷୁରେ ଦେଖାଯାଏ।
ଵୈରାଜା ଯତ୍ର ତେ ଦେଵା ଵସେଯୁର୍ଦାହଵର୍ଜିତାଃ
ଏଠାରେ ବୈରାଜ ଦେବମାନେ ଅଗ୍ନିର ସ୍ପର୍ଶରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ବସନ୍ତି।
ତପସା ତୋଷ୍ଯ ଗୋଵିଂଦମଭିଲାଷଵିଵର୍ଜିତାଃ
ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରନ୍ତି, କୌଣସି ଇଚ୍ଛା ରଖନ୍ତି ନାହିଁ।
ଶିଲୋଂଛ ଵୃତ୍ତଯା ଯେ ଵୈ ଦଂତୋଲୂଖଲିକାଶ୍ଚ ଯେ
ଯେଉଁମାନେ ଶିଳୋଞ୍ଚ ଜୀବନ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ନିୟମିତ ଲୁଖାଳିକା ଦ୍ୱାରା ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ରହନ୍ତି।
ଗ୍ରୀଷ୍ମେ ପଂଚାଗ୍ନିତପସୋ ଵର୍ଷାସୁ ସ୍ଥଂଡିଲେଶଯାଃ
ଗ୍ରୀଷ୍ମରେ ପଞ୍ଚାଗ୍ନି ତପସ୍ୟା କରନ୍ତି, ବର୍ଷାରେ ଭୂମିରେ ଶୁଇଥାନ୍ତି।
କୁଶାଗ୍ରନୀରଵିପ୍ରୂଷସ୍ତୃଷିତା ଯତଯୋଽପିବନ୍
ତୃଷ୍ଣାରେ ଯତିମାନେ କୁଶା ଗ୍ରାସର ଟିପ୍ସରୁ ଜଳ ପିଇଥିଲେ।
ଊର୍ଧ୍ଵଦୋଷୋ ରଵିଦୃଶସ୍ତ୍ଵେକାଂଘ୍ରି ସ୍ଥାଣୁ ନିଶ୍ଚଲାଃ
ଉଠା ହାତ, ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଦେଖି, ଏକ ପାଉଁ ଉପରେ ଦଣ୍ଡ ଭଳି ଅଚଳ ରହନ୍ତି।
ମାସୋପଵାସଵ୍ରତିନଶ୍ଚାତୁର୍ମାସ୍ଯ ଵ୍ରତାଶ୍ଚ ଯେ
ଯେଉଁମାନେ ମାସିକ ଉପବାସ କରନ୍ତି, ଚାରିମାସିଆ ବ୍ରତ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରନ୍ତି।